काठमाडौं । नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा युवा नेतृत्व र पुरानो पुस्ताबीचको टकराव दिनप्रतिदिन तीव्र बन्दै गएको छ। काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वमेयर तथा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह ले पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेअध्यक्ष केपी शर्मा ओली लाई ‘७६ जना बच्चाको हत्यारा’ भन्दै सामाजिक सञ्जालमा दिएको अभिव्यक्तिले देशव्यापी बहस सिर्जना गरेको छ। यो घटनाले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, न्यायिक प्रक्रिया र सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग जस्ता विषयहरूलाई केन्द्रमा राखेको छ।
तथ्य के भन्छ ?
२०८२ भदौ २३–२४ मा भएको जेन–जी विरोध प्रदर्शन ले नेपालको राजनीतिलाई हल्लाएको थियो। भ्रष्टाचार, नातावाद र सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धविरुद्ध युवाहरूले सडकमा उत्रिएपछि हिंसात्मक झडप भयो। प्रदर्शन र त्यसपछिका घटनामा कुल ७६ जनाको मृत्यु भएको थियो। नेपाल सेनाको आधिकारिक रिपोर्टअनुसार मृतकहरूमा २२ प्रदर्शनकारी, ३ प्रहरी र १० भाग्ने कैदीहरू थिए। सरकारले ४५ जनालाई मात्र शहिद घोषणा गरेको छ।
यो आन्दोलनले तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली को राजीनामा गराएको थियो । निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा यो घटनाले राजनीतिक बहसमा नयाँ आयाम थपेको छ।
पब्लिक डिबेट प्रस्ताव
केही दिनअघि केही पत्रकारहरुले केपी ओली, बालेन शाह र नेपाली कांग्रेस सभापति गगन थापा बीच अमेरिकी शैलीको पब्लिक डिबेट गर्ने प्रस्ताव राखेकोमा ओलीले फेसबुक पोस्टमार्फत यो प्रस्ताव स्वीकार गर्दै आफ्ना एजेन्डा राख्ने बताए।
तर बालेनले ओलीको त्यही पोस्टमा कमेन्ट गर्दै प्रस्ताव ठाडै अस्वीकार गरे। उनले लेखेः
“७६ जना बच्चाको हत्यारा र उसको मतियारसँग एउटै मञ्चमा उभिनु भनेको म पनि त्यसमा सामेल भएको बुझिनेछ।”
यो अभिव्यक्तिमा उनले ओलीलाई ‘हत्यारा’ ‘आतंकवादी’ र ‘देश जलाउने’ जस्ता गम्भीर शब्द प्रयोग गरे। निर्वाचन आयोगले यसलाई आचारसंहिता उल्लंघन ठानेर बालेनसँग स्पष्टीकरण मागिसकेको छ। उजुरीकर्ता धर्मराज तिमिल्सिनाले यो अभिव्यक्तिलाई घृणास्पद, भ्रामक र मानहानिकारक भनेका छन्।
तथ्यांकको विवाद र अन्य दाबीहरू
बालेनले उल्लेख गरेको ७६ संख्या पुष्टि गरे पनि ‘बच्चा’ शब्द विवादास्पद छ। मृतकहरूमा युवा प्रदर्शनकारीहरू धेरै थिए, तर सबै बालबालिका थिएनन्।

बालेन कठघरामा !
सिंहदरबार र अन्य संरचना जलेको जिम्मेवारी कसले लिने ? बालेनले विगतमा सिंहदरबार जलाउने चेतावनी दिएका थिए।
अन्य मृत्युहरू (एनसेल–भाटभटेनी लुटपाट, कारागारबाट भाग्ने क्रममा गोली, सुधार गृह झडप) को जिम्मेवारी कसले लिने ?

अराजकताको जोखिम
बालेनको अभिव्यक्तिपछि उनका फ्यानहरू ले सामाजिक सञ्जालमा ‘हत्यारा ओली’, ‘७६ बच्चाको हत्यारा’ जस्ता दोहोरिने कमेन्ट, मेम र हैशट्याग चलाएका छन्। यो प्रवृत्तिले साइबोर्ग स्टाइल ट्रोल आर्मी को रूप लिएको छ — केही बोटले आधारभूत काम गर्छन्, तर मुख्य उग्रता युवा फ्यानहरूबाट आउँछ।

शिक्षित वर्गले नै कानुन हातमा लिँदा समाजमा द्वेष र हिंसाको जोखिम बढ्छ। अदालतले दोषी ठहर नगरेसम्म यस्ता आरोप लगाउनु नैतिक र कानुनी रूपमा प्रश्नयोग्य छ।
निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा झापा–५ मा ओली भर्सेस बालेन चर्चाले यस्तै उग्रता बढ्दै गएमा ठूलो दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ।

सरकारको निरीहता
सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकार सुशासन र स्थिरताको वाचा लिएर बने पनि सामाजिक सञ्जालको यो अराजकतालाई रोक्न निरीह देखिएको छ। घृणा फैलाउने सामग्री नियन्त्रणमा प्रभावकारी कदम नउठेको आरोप छ।
यो घटनाले नेपालमा पुरानो भर्सेस नयाँ पुस्ता को द्वन्द्वलाई उजागर गरेको छ। यदि संयम र वैचारिक बहस नभए देशको राजनीतिक स्थिरता जोखिममा पर्न सक्छ।