विश्वव्यापी आर्थिक अस्थिरताका बीच, बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूले चीनमा दीर्घकालीन लगानी गर्न जारी राखेका छन्। उनीहरू अल्पकालीन लाभभन्दा माथि उठेर चीनलाई आफ्नो रणनीतिक प्राथमिकताका रूपमा लिएका छन्।

पछिल्ला तीन वर्षमा, चीनमा सञ्चालित विदेशी लगानीका उद्यमहरूको संख्या निरन्तर बढिरहेको छ। वाणिज्य मन्त्रालय (MOFCOM) ले २३ मेमा सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार चीनमा यस्ता ५,३०,००० भन्दा बढी कम्पनीहरू छन् र कुल संचित प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (FDI) ३.६ ट्रिलियन डलर नाघेको छ।

सन् २०२६ को पहिलो चार महिनामा, चीनमा २०,११३ वटा विदेशी लगानीका उद्यमहरू स्थापना भएका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा ६.८ प्रतिशतले बढी हो। सोही अवधिमा ३,००० भन्दा बढी विदेशी लगानीका उद्यमहरूले आफ्नो व्यवसायको दायरा विस्तार गर्दै चीनमा थप लगानी गरेका छन्।

मन्त्रालयका अनुसार गत वर्ष ८,००० भन्दा बढी विदेशी लगानीका कम्पनीहरूले आफ्नो मूल व्यावसायिक दायराभित्र थप लगानी गरेका थिए, जुन वार्षिक आधारमा १० प्रतिशतभन्दा बढीको वृद्धि हो।

चीनले बाह्य विश्वका लागि थप ढोका खोल्ने लक्ष्य राख्दै बजार पहुँच विस्तार गरेको छ, उत्पादन क्षेत्रमा विदेशी स्वामित्वको प्रतिबन्ध हटाएको छ र ‘नेगेटिभ लिस्ट’ (विदेशी लगानीकर्ताका लागि निषेधित क्षेत्रहरूको सूची) लाई घटाएर २९ वटा वस्तुमा सीमित गरेको छ।

उपस्थिति विस्तार

चीन विश्वको प्रमुख लगानी गन्तव्यका रूपमा बलियो बन्दै गएको छ। साउथ चाइनास्थित अमेरिकन चेम्बर अफ कमर्स (AmCham South China) द्वारा सन् २०२६ को सुरुमा सार्वजनिक गरिएको ‘साउथ चाइनामा व्यवसायको अवस्थासम्बन्धी विशेष प्रतिवेदन’ अनुसार (२०२५ को अन्त्यको तथ्यांकमा आधारित), सर्वेक्षण गरिएका ४५ प्रतिशत कम्पनीहरूले चीनलाई आफ्नो शीर्ष विश्वव्यापी लगानी प्राथमिकतामा राखेका छन्। यो सन् २०२४ को तुलनामा ६ प्रतिशत विन्दुले बढेको हो।

ग्वाङझाउमा मुख्यालय रहेको ‘AmCham South China’ ले २,३०० भन्दा बढी कर्पोरेट र व्यक्तिगत सदस्यहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ। यसले दक्षिण चीनमा व्यवसाय गर्ने अमेरिकी र अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई सहयोग प्रदान गर्दछ।

सर्वेक्षणमा सहभागी कुल ४२६ कम्पनीहरूमध्ये ३७ प्रतिशतले आफ्नो विश्वव्यापी राजस्वको ६० प्रतिशतभन्दा बढी चीनबाट प्राप्त गरेको बताएका छन्, जुन २०२४ को तुलनामा थप ६ प्रतिशत विन्दुको वृद्धि हो।

प्रतिवेदनले देखाएअनुसार ९५ प्रतिशत सहभागी कम्पनीहरूले चीनमा आफ्नो सञ्चालन कायमै राख्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। लगानीको केही हिस्सा अन्यत्र सारेका २८ प्रतिशत कम्पनीहरूमध्ये पनि ७९ प्रतिशतले आफ्नो कुल लगानीको ३० प्रतिशतभन्दा कम मात्र चीनबाहिर सारेका छन्।

साथै, सर्वेक्षण गरिएका ७५ प्रतिशत कम्पनीहरूले यस वर्ष चीनमा पुन: लगानी गर्ने योजना बनाएका छन्। सदस्य कम्पनीहरूले सामूहिक रूपमा चीनमा कमाएको नाफाबाट करिब १३.७९ अर्ब डलर आगामी तीन देखि पाँच वर्षमा पुन: लगानीका लागि छुट्याएका छन्।

धेरै विदेशी ब्रान्डहरू चिनियाँ बजारका परिवर्तनहरू अनुसार आफूलाई ढाल्न स्थानीयकरणमा जोड दिइरहेका छन्। ३० अप्रिलमा, स्टारबक्स चीनले चिनियाँ नृत्य नाटक ‘ए टेपेस्ट्री अफ अ लिजेन्डरी ल्यान्ड’ (A Tapestry of a Legendary Land) सँग सहकार्यको घोषणा गर्‍यो, जसले परम्परागत चिनियाँ सौन्दर्यशास्त्रलाई दैनिक कफी संस्कृतिमा जोडेको छ।

स्टारबक्स चीनले आफ्नो व्यवसायलाई तल्लो तहका बजारहरूमा विस्तार गर्न र स्थानीयकृत नवाचारमार्फत अघि बढ्न बोयु क्यापिटलसँगको संयुक्त उद्यमपछि तीन वर्षे विस्तार योजना तयार गरेको छ। यस योजनाअनुसार, स्टारबक्स चीनले तीन वर्षभित्र आफ्नो उपस्थिति करिब १,००० बाट १,५०० काउन्टी-स्तरीय बजारमा पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ।

बजारको पुनर्संरचना

वाणिज्य मन्त्रालयको तथ्यांकले यो वर्षको पहिलो चार महिनामा चीनको कुल वैदेशिक लगानी (FDI) २८७ बिलियन युआन ($४२ अर्ब) रहेको देखाएको छ, जुन वार्षिक रूपमा १०.३ प्रतिशतले घटेको हो।

सांघाई एकेडेमी अफ सोसल साइन्सेजका अर्थशास्त्र संस्थानका अनुसन्धानकर्ता झान युबोले भने कि चीनमा विदेशी लगानी पुनर्संरचनाको चरणमा छ। उनले थपे कि नयाँ स्थापना भएका उद्यमहरूको संख्यामा वृद्धि भएको छ, तर ‘पेड-इन’ FDI मा केही कमी देखिएको छ।

चीन अब बजारको आकारका कारण मात्र नभई आफ्नो नवाचार इकोसिस्टमको बलका कारण पनि विश्वलाई आकर्षित गरिरहेको छ। वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार, सन् २०२६ को पहिलो चार महिनामा चीनको हाइ-टेक उद्योगहरूमा विदेशी पुँजी २०.३ प्रतिशतले बढेर ११६.३३ बिलियन युआन ($१७ अर्ब) पुगेको छ।

मार्च महिनामा, जर्मन औद्योगिक दिग्गज ‘सिमेन्स इनर्जी’ ले चीनमा २६ वटा नयाँ उत्पादनहरू सार्वजनिक गर्‍यो र चिनियाँ टेक कम्पनी अलिबाबा ग्रुपको अलिबाबा क्लाउडसँग सहकार्य विस्तार गर्ने घोषणा गर्‍यो। दुवै कम्पनीले औद्योगिक पूर्वाधार, स्वचालन र एआई-सक्षम अनुप्रयोगहरूमा सहयोगलाई गहिरो बनाउनेछन्।

साथै, सांघाईको लुजियाजुई फाइनान्सियल सिटीमा डसल्ट सिस्टम्स (Dassault Systèmes) जस्ता कम्पनीहरूले दीर्घकालीन अवसरहरू खोजिरहेका छन्। जुलाई २०२५ मा, कम्पनीले सांघाईको पुडोङ न्यु एरियामा ‘ग्रेटर चाइना ३डीएक्सपिरियन्स ल्याब’ सुरु गर्‍यो, जुन चीनमा यस प्रकारको पहिलो खुला नवाचार प्रयोगशाला हो।

सेवा क्षेत्रको खुलापन

चीनको उत्पादन क्षेत्रमा विदेशी लगानीका प्रतिबन्धहरू पूर्ण रूपमा हटाइएपछि, सेवा क्षेत्र देशको खुलापनको मुख्य केन्द्र बनेको छ। यस वर्षको पहिलो चार महिनामा, सेवा क्षेत्रमा वैदेशिक लगानी २०४.१५ बिलियन युआन ($३० अर्ब) पुगेको छ, जुन राष्ट्रिय कुल लगानीको ७० प्रतिशतभन्दा बढी हो।

चिनियाँ अधिकारीहरूले पछिल्ला वर्षहरूमा विदेशी लगानी पहुँचका लागि ‘नेगेटिभ लिस्ट’ लाई निरन्तर नवीकरण गरेका छन् र सेवा क्षेत्रमा विशेष व्यवस्थापन उपायहरू घटाएका छन्। हाल देशभर सेवा क्षेत्रको खुलापन विस्तारका लागि २० वटा बृहत् पायलट क्षेत्रहरू रहेका छन्।

आकर्षण कायमै

वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार, यस वर्षको पहिलो चार महिनामा लक्जमबर्ग, स्विजरल्याण्ड, फ्रान्स र संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट चीनको मुख्य भूमिमा हुने लगानी वार्षिक रूपमा क्रमशः ११०.३ प्रतिशत, ६०.८ प्रतिशत, ५८.३ प्रतिशत र २४.५ प्रतिशतले बढेको छ।

झानले भने, “चीनको पूर्ण औद्योगिक श्रृंखला, विशाल उपभोक्ता बजार र हाइ-टेक उद्योगहरूका लागि बलियो नीतिगत समर्थनले यी प्रवृत्तिहरूलाई निरन्तरता दिइरहेको छ।”

वाणिज्य उपमन्त्री यान डोङले २६ मेमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी दिएअनुसार, १५औं पञ्चवर्षीय योजना अवधि (२०२६-३०) मा चीनले दूरसञ्चार, इन्टरनेट, शिक्षा, संस्कृति र स्वास्थ्य सेवा जस्ता क्षेत्रहरूमा खुलापन थप विस्तार गर्नेछ।

स्रोत: अंक २३, जुन ४, २०२६, बेइजिंग रिभ्यूबाट