काठमाडौं, : नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले अन्तरिम प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीसँग भेटेर २०८२ भदौ २३ र २४ मा भएको जेन-जी आन्दोलनका घटनाको छानबिन गर्न गठित जाँचबुझ आयोगको काम र प्रतिवेदनको अवस्थाबारे गहन चासो व्यक्त गरेका छन्। यो भेटवार्ता निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा भएको छ, जसले राजनीतिक वृत्तमा विशेष महत्व बोकेको छ। ओलीले आयोगको प्रतिवेदन निर्वाचन र आफ्नो राजनीतिक भविष्यका लागि प्रतिकूल नहोस् भन्ने आसयका साथ जिज्ञासा राखेको बुझिएको छ।

प्रधानमन्त्री कार्कीको सचिवालय स्रोतका अनुसार, बालुवाटारमा भएको यो भेटवार्ता करिब दुई घण्टा चलेको थियो। ओलीले ‘जाँचबुझ आयोगको प्रतिवेदनमा के हुँदै छ ? आयोगले काम गरिरहेको छ नि ?’ भन्दै सोधेका थिए। प्रधानमन्त्री कार्कीले आयोगले स्वतन्त्र रूपमा काम गरिरहेको र प्रतिवेदन तयार पार्ने क्रममा रहेको जवाफ दिएकी थिइन्। यो आयोगले भदौ २३ र २४ मा प्रहरीको गोलीबाट ७२ जनाको ज्यान जाने घटना, अत्यधिक बल प्रयोग र आन्दोलनको पृष्ठभूमिको छानबिन गरिरहेको छ।

आयोगको भूमिका

२०८२ भदौमा भएको जेन-जी आन्दोलन नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एक महत्वपूर्ण घटना थियो। सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्ध, भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र राजनीतिक नेतृत्वप्रतिको असन्तुष्टिका कारण युवाहरू सडकमा उत्रिएका थिए। भदौ २३ मा प्रहरीको गोलीबाट १९ युवाको मृत्यु भएको थियो, जसले देशव्यापी हिंसा निम्त्यायो। भदौ २४ मा ओलीले राजीनामा दिएपछि अन्तरिम सरकार गठन भएको थियो। पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीलाई युवाहरूको सिफारिस र सेनाको सहयोगमा अन्तरिम प्रधानमन्त्री बनाइएको थियो।

आयोगले पूर्वप्रधानमन्त्री ओली, पूर्वगृहमन्त्री रमेश लेखक, मुख्यसचिव र पूर्वप्रहरी प्रमुखलाई सोधपुछ गर्ने तयारी गरेको छ। प्रतिवेदन निर्वाचनअघि सार्वजनिक भएमा ओली र एमालेलाई असर पर्ने आकलन छ। आयोगले घटनाको प्रमाण संकलन र साक्षीहरूको बयान लिइरहेको छ। मानवअधिकार संस्थाहरूले पनि घटनाको निष्पक्ष छानबिन माग गरेका छन्।

एक चरणको निर्वाचनमा जोड

भेटवार्तामा ओलीले फागुन २१ (मार्च ५, २०२६) मा एकै चरणमा निर्वाचन गराउन सुझाव दिएका थिए। उनले मतदाताको सुरक्षा, उम्मेदवारको सुरक्षा र धाँधली रोक्न ध्यान दिन आग्रह गरे। झापामा सुरक्षा नेतृत्व परिवर्तनप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै ओलीले सरकारलाई ‘एमालेविरोधी षड्यन्त्र’ मा लागेको आरोप लगाएका थिए।

प्रधानमन्त्री कार्कीले निर्वाचन सुरक्षाका लागि सरकार तयार रहेको बताइन्। नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीलाई एकीकृत सुरक्षा योजनामा परिचालन गरिएको छ। ८० हजार सेना खटाइसकिएको र कुनै कमी नहुने उनको भनाइ थियो। उनले ‘एकै चरणमा निर्वाचन हुन्छ, ढुक्क हुनुहोस्’ भन्दै हिमपात भएमा मात्र वैकल्पिक सोचिने बताइन्। यसअघि नवलपुर कार्यक्रममा उनले हिमाली क्षेत्रमा हिमपात भए दोस्रो चरणमा निर्वाचन गर्न सकिने भनेकी थिइन्, जसप्रति ओली र पुष्पकमल दाहालले विरोध गरेका थिए।

जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रमा मतपत्र छपाइ निरीक्षण गर्दै कार्कीले ‘चुनाव आयो, तोकिएकै दिन हुन्छ’ भनिन्। सरकारले निर्वाचनलाई स्वतन्त्र, निष्पक्ष र भयरहित बनाउन प्रतिबद्ध रहेको छ।

ओलीको नरम दृष्टिकोण

यो भेट ओलीको दोस्रो पटक बालुवाटार प्रवेश थियो। पुस २४ मा भएको पहिलो भेटपछि ओली कार्की सरकारप्रति नरम बनेका थिए। यसअघि उनले सरकारलाई ‘हा हुको सरकार’ भनेका थिए। जेन-जी आन्दोलनपछि ओली सत्ताबाट बाहिरिएका थिए, जसले उनको राजनीतिक छविमा असर परेको छ। आयोग र राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगको प्रतिवेदन तयारीमा रहेको समयमा यो भेटलाई अर्थपूर्ण मानिएको छ।

भेटमा एमाले नेता विष्णु रिमाल र ओलीका स्वकीय सचिव राजेश वज्राचार्य पनि उपस्थित थिए। यो घटनाले फागुन २१ को निर्वाचनमा सुरक्षा र निष्पक्षताको मुद्दालाई थप महत्व दिएको छ। जेन-जी आन्दोलनको प्रभावले युवा मतदाताहरूको भूमिका निर्णायक हुने देखिन्छ।