काठमाडौं ६ माघ : प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको उम्मेदवारी दर्ता सकिँदा देशका निर्वाचन क्षेत्रहरूबीच तीव्र असमानता देखिएको छ। कतै चुनावी मैदानमा उम्मेदवारको भीड छ, कतै पाँच जनाभन्दा कम प्रतिस्पर्धी। यही विरोधाभासले यसपटकको निर्वाचनको भौगोलिक र राजनीतिक चरित्र झल्काएको छ।

निर्वाचन आयोगका तथ्यांकअनुसार १६५ निर्वाचन क्षेत्रमध्ये रुपन्देही सबैभन्दा प्रतिस्पर्धात्मक जिल्ला बनेको छ। रुपन्देही–२ मा ३५ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् भने रुपन्देही–३ मा ३७ जना उम्मेदवार मैदानमा उत्रिएका छन्। एउटै जिल्लाका दुई निर्वाचन क्षेत्र देशमै सर्वाधिक उम्मेदवार भएको सूचीको शीर्षमा पर्नु राजनीतिक चासोको विषय बनेको छ।

यसको ठीक उल्टो दृश्य हिमाली जिल्लामा देखिएको छ। मुस्ताङमा जम्मा ४ जना उम्मेदवार दर्ता भएका छन् भने मनाङमा ५ जनाले मात्र उम्मेदवारी दिएका छन्। सीमित जनसंख्या, कठिन भूगोल र राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको न्यूनता यी क्षेत्रहरूमा उम्मेदवार कम हुनुका प्रमुख कारणका रूपमा देखिन्छन्।

देशभर २,६५५ उम्मेदवार

निर्वाचन आयोगका अनुसार साँझ ५ बजेसम्म देशभर प्रत्यक्ष तर्फ २ हजार ६५५ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्। यसमध्ये ३०३ जना महिला छन् भने २ हजार ३५२ जना पुरुष उम्मेदवार रहेका छन्। कुल उम्मेदवारीमा महिलाको हिस्सा अझै सीमित देखिन्छ, जसले राजनीतिक प्रतिनिधित्वको पुरानै असन्तुलन दोहोरिएको संकेत गर्छ।

नेपालको संघीय संसद् प्रतिनिधि सभामा कुल २७५ सदस्य रहने व्यवस्था छ। तीमध्ये १६५ जना प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीमार्फत र ११० जना समानुपातिक प्रणालीबाट निर्वाचित हुनेछन्। समानुपातिकतर्फको मनोनयन प्रक्रिया यसअघि नै पुस १३ र १४ गते सम्पन्न भइसकेको छ।

अब छानिनेछन् ‘अन्तिम प्रतिस्पर्धी’

आज सम्पन्न प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवारी दर्तासँगै अब दाबी–विरोध, अन्तिम नामावली प्रकाशन र चुनावी चिन्ह वितरणजस्ता चरण सुरु हुनेछन्। ती प्रक्रियापछि वास्तविक प्रतिस्पर्धी को–को हुन् भन्ने स्पष्ट हुनेछ।

कतै अत्यधिक भिड, कतै न्यून उपस्थिति—यसले देखाउँछ, नेपालको निर्वाचन केवल राष्ट्रिय होइन, गहिरो रूपमा भौगोलिक र सामाजिक यथार्थसँग गाँसिएको राजनीतिक अभ्यास हो। चुनावको परिणामले मात्र होइन, उम्मेदवारको संख्याले समेत यसपटकको निर्वाचनको कथा लेखिरहेको छ।