काठमाडौं — सम्पत्ति शुद्धीकरणको गम्भीर आरोपमा हिरासतमा रहेका विवादास्पद व्यवसायी दीपक भट्टसँगको गोप्य व्यापारिक सम्बन्ध र सम्पत्ति विवरणमा पच्चीस लाखको सेयर लगानी लुकाएको आरोप लागेपछि गृहमन्त्री सुधन गुरुङले सामाजिक सञ्जालमा लामो स्पष्टीकरण दिएका छन्। तर उनको बचाउले मुख्य प्रश्नहरूलाई झन् गहिरो बनाएको छ।

गुरुङको मुख्य दाबी

गृहमन्त्री गुरुङले लेखेका छन् : “पच्चीस लाखको सेयर लुकाइएको भनिएको छ। वास्तवमा यो लुकाउने होइन, वर्गीकरणको विषय मात्र हो। मैले धितोपत्र बजारमा कारोबार हुने सेयरहरूमा दुई करोडभन्दा बढी लगानी गरेको स्पष्ट उल्लेख गरेको छु, जसमा स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स र लिबर्टी माइक्रो इन्स्योरेन्स पनि समेटिएको छ।”

उनले थप भनेका छन्, “लुकाउने मान्छेले खुला रूपमा दुई करोडभन्दा बढी सम्पत्ति देखाउँदैन।” लगानीको स्रोत ऋणबाट आएको र सबै कारोबार बैंकिङ च्यानलबाट भएको दाबी पनि गरेका छन्।

“एउटै कम्पनीमा सयौं सेयरहोल्डर हुन्छन्, त्यसलाई साझेदारी भन्न मिल्दैन” भन्दै उनले विवादित व्यक्तिसँगको सम्बन्धलाई सामान्यीकरण गर्न खोजेका छन्।

तर प्रश्नहरू कायमै

गुरुङको स्पष्टीकरण पछि पनि निम्नानुसारका गम्भीर प्रश्नहरू अनुत्तरित छन् :

• आधिकारिक सम्पत्ति विवरणमा स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीको नाम वा पच्चीस लाखको लगानी किन उल्लेख गरिएन ?
• दीपक भट्ट र शंकर समूहसँगको पुरानो शंकास्पद सम्बन्धलाई उनले किन पूर्ण रूपमा बेवास्ता गरे ?
• गृहमन्त्रीको हैसियतमा अनुसन्धान प्रभावित हुन सक्ने ‘Conflict of Interest’ को विषयमा उनले किन स्पष्ट जवाफ दिएनन् ?
• ‘जेनजी’ आन्दोलनबाट उदाएर बिचौलियातन्त्रको विरोध गर्ने व्यक्तिले नै विवादास्पद व्यापारीसँग सेयर साझेदारी गर्नु नैतिक रूपमा कति उचित हो ?

जनताको प्रतिक्रिया

सामाजिक सञ्जालमा गुरुङको स्पष्टीकरणलाई लिएर मिश्रित प्रतिक्रिया आएको छ। धेरैले “वर्गीकरणको नाममा लुकाउने प्रयास भयो” भन्दै आलोचना गरेका छन् भने केहीले “प्रमाण बिना आरोप लगाउनु अन्याय हो” भनेका छन्।

पुरानो स्टाटस “गरिब भएर जन्मिनु गल्ती होइन, मर्नु गल्ती हो” लाई सम्झाउँदै धेरै यूजरहरूले व्यंग्य गर्दै लेखेका छन् — “अब सत्तामा पुग्नु पनि गल्ती भयो कि ?”

निष्कर्ष

‘आर्थिक सुशासन र बिचौलियातन्त्रको अन्त्य’ को नारा दिएर राजनीतिमा आएका सुधन गुरुङ आफैं ठूलो विवादमा फसेका छन्। उनको स्पष्टीकरणले कानुनी बचाउ गर्न खोजे पनि नैतिकता र पारदर्शिताको प्रश्न भने झन् बलियो बनेको छ।

अब सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागले गर्ने अनुसन्धानले के नतिजा दिन्छ, त्यसले नै गृहमन्त्री सुधन गुरुङको राजनीतिक भविष्य र बालेन शाह सरकारको छवि निर्धारण गर्नेछ।

सुधन गुरुंग फेसबुकमा स्पष्टीकरण दिंदै लेखेको स्टाटस यस्तो छ ।

मेरो नाम जोडिएको विषयबारे स्पष्टीकरण

पछिल्ला दिनमा मेरो नाम जोडेर विभिन्न चर्चा भइरहेका छन्। विषय अलि जटिल ढंगले प्रस्तुत भएकाले म यसलाई सरल भाषामा स्पष्ट पार्न चाहन्छु। स्पष्ट कुरा, हल्ला धेरै छन्, तर तथ्य के हो भन्ने बुझ्न जरुरी छ।

“२५ लाखको सेयर लुकाइएको” भनिएको छ। वास्तविकता के हो भने सबै सेयर एउटै प्रकृतिका हुँदैनन्। मैले धितोपत्र बजारमा कारोबार हुने सेयरहरू भनेर २ करोडभन्दा बढी लगानी सम्पत्ति विवरणमै स्पष्ट उल्लेख गरेको छु, जुन जोकोहीले मन्त्रिपरिषद्को वेबसाइटमा हेर्न सक्नुहुन्छ। स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स र लिबर्टी माइक्रोमा भएको लगानी पनि यही समूहभित्र समेटिएको हो। यो लुकाउने होइन, वर्गीकरणको विषय हो।

सीधा कुरा, लुकाउने मान्छेले खुला रूपमा २ करोडभन्दा बढी सम्पत्ति देखाउँदैन।

“मन्त्री हुनुअघि सेयर किनियो“ भनिएको छ। यो देशमा सेयरमा लगानी गर्नु कहिलेदेखि अपराध भयो? सम्पूर्ण कारोबार बैँकिङ च्यानलमार्फत भएको छ।

बैंकबाट गएको पैसाको सबै हिसाब हुन्छ। कहिले गयो, कहाँ गयो, कसलाई गयो सबै देखिन्छ। यस्तो हिसाब हुने पैसा कसरी लुकाउने ? कहाँ लुकाउने ?

अब स्रोतको कुरा, मैले लगानी गरेको रकम ऋण (कर्जा) मार्फत जुटाइएको हो, र त्यसको लिखित तमसुक मिति २०८०/०५/२९ को हो,जुन रेकर्डमा नै छ।

उक्त तमसुकअनुसार ऋण लिइएको रकम बैंकिङ च्यानलमार्फत आएको छ र सोही रकम लगानीमा प्रयोग गरिएको हो।

अर्थात्, पैसा कहाँबाट आयो भन्ने कुरा अनुमानको होइन, कागज र बैंक रेकर्डले प्रमाणित गर्ने विषय हो।

“विवादित व्यक्तिसँग साझेदारी” भनिएको छ। एउटै कम्पनीमा सयौँ–हजारौँ सेयरहोल्डर हुन्छन्। सेयर किन्नु भनेको सबैसँग साझेदारी गर्नु होइन। यदि त्यसैलाई आधार मान्ने हो भने त्यही कम्पनीमा लगानी गर्ने सबैलाई एउटै रूपमा दोषी ठहर गर्नुपर्ने हुन्छ, जुन न्यायोचित होइन। त्यही कम्पनीमा मिडिया हाउसदेखि बैंकसम्मका लगानी छन्। के ती सबै साझेदार वा दोषी हुन् त?

प्रश्न सरल छ, सेयरहोल्डर हुनु अपराध हो, कि चयन गरेर आरोप लगाउनु?

“Conflict of interest” को आरोप पनि उठाइएको छ। तर यस विषयमा छानबिन गर्ने निकाय गृह मन्त्रालय होइन, अर्थ मन्त्रालय अन्तर्गत रहेको सम्पत्ति शुद्धिकरण विभाग हो, र सोही निकायले प्रक्रिया अनुसार विषय हेरिरहेको छ।

यदि मैले कुनै हस्तक्षेप गरेको भए यस्तो छानबिन प्रक्रिया नै अघि बढ्ने थिएन।

यसको अर्थ स्पष्ट छ, प्रक्रिया चलिरहेको छ, प्रभाव होइन।

“पृष्ठभूमि नजाँची लगानी” भन्ने कुरा पनि उठाइएको छ। व्यापारिक लगानीमा भविष्यका सबै अवस्था पहिल्यै थाहा हुँदैन। हरेक लगानीमा जोखिम हुन्छ।

पछि भएको घटनालाई अघि गरेको निर्णयको दोष बनाउनु, यो तथ्य होइन, सुविधा अनुसारको व्याख्या हो।

“प्रतिक्रिया नदिनु” लाई पनि प्रश्न बनाइएको छ। कानुनी रूपमा संवेदनशील विषयमा हतारमा प्रतिक्रिया दिनु उपयुक्त हुँदैन।

हल्ला छिटो फैलिन्छ, तर सत्य प्रमाणसहित मात्र आउँछ।

“पार्टीको नारा र व्यवहार फरक भयो” भन्ने टिप्पणी पनि गरिएको छ। व्यक्तिगत लगानीलाई बिचौलियासँगको मिलेमतोको रूपमा व्याख्या गर्नु उचित होइन। लगानी गर्नु र बिचौलियापन गर्नु फरक कुरा हुन्, यसलाई मिसाएर राजनीति गर्न सजिलो छ, तर सत्य त्यति सरल हुँदैन।

अन्त्यमा, म यति मात्र भन्न चाहन्छु, आरोप र सत्य एउटै कुरा होइनन्।

निर्णय भावनाले होइन, प्रमाणका आधारमा हुनुपर्छ।

तथापि, म यस विषयमा पार्टीले गर्ने हरेक निर्णयको पूर्ण रूपमा पालना गर्नेछु र अनुसन्धानमा आवश्यक सहयोग गर्न तयार छु।

सहीदहरूको बलिदान र जेनजी आन्दोलनको मर्म हामीलाई जिम्मेवार बनाउँछ, हल्लामा होइन, प्रमाणमा उभिन।

धन्यवाद।

सम्वन्धित समाचार

गृहमन्त्री सुधन गुरुङले सम्पत्ति विवरणमा ठूलो लगानी लुकाएको खुलासा