काठमाडौं । प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयले सार्वजनिक गरेको सम्पत्ति विवरणअनुसार बालेन शाह नेतृत्वको सरकारका विभिन्न मन्त्रीहरूले आफ्नो घरजग्गा, सुनचाँदी, बैंक मौज्दात, सेयर, सवारी तथा अन्य सम्पत्ति र तिनको स्रोत खुलाएका छन्। यो विवरण स्वघोषणा हो, जसमा पैतृक, स्वआर्जित, दाइजो/विवाह, अन्तर्राष्ट्रिय रोजगारी, ऋण/सापटी आदि स्रोत उल्लेख छन्।

यहाँ अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले, कृषिमन्त्री गीता चौधरी, ऊर्जामन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठ र कानुनमन्त्री सोविता गौतम को विवरणलाई पहिलेका मन्त्रीहरू (बालेन शाह, सुधन गुरूङ, सस्मित पोखरेल, शिशिर खनाल, सीता बादी) सँग तुलना गर्दै प्रस्तुत गरिएको छ।

१. प्रधानमन्त्री बालेन शाह

• – आफ्नो नाममा बैंक ब्यालेन्स १ करोड ४६ लाख (सम्पत्तिको स्रोत सामाजिक सञ्जाल)
• – सुन, चाँदी, हिरा लगायतका गरगरहना १९० तोला, पैत्रिक (पत्नी सविना काफ्लेको नाममा )
• – बुबाको नाममा महोत्तरीमा ९ विघा जग्गा
• – काठमाडौंमा ५ आना (धुव्र देवि शाह, आमाको नाममा)
• – धनुषामा १.२विघा जग्गा( धुव्र देवि शाह, आमाको नाममा)
• स्रोत: विवरणमा स्पष्ट उल्लेख छैन, तर सामान्यतया वैवाहिक/पारिवारिक सम्पत्ति मानिन्छ।

२. गृहमन्त्री सुधन गुरूङ

• जग्गा:
  • धनकुटा: १९ रोपनी १५ आना (लगानीबाट प्राप्त)।
  • चितवन: बुबा दिलबहादुर गुरूङको नाममा ३० कठ्ठा।
  • पैतृक: बाजे रामसल गुरूङ र परिवारको नाममा २२१ रोपनी।
• सुनचाँदी: ८९ तोला सुन + ६ किलो चाँदी (पैतृक सम्पत्ति)।
• बैंक मौज्दात: लक्ष्मी सनराइज बैंक (५ लाख ३५ हजार ४००), नबिल बैंक (५६ लाख २५ हजार ९७६), सानिमा बैंक (१ हजार ५७४)।
• शेयर लगानी: होप होल्डिङ्स प्रालि (३० लाख), लगुम प्रिमियम अपार्टमेन्ट्स (५७ लाख), धितोपत्र बजार (२ करोड ७४ लाख ५६ हजार २००), एड्भेन्चर भिल्ला प्रालि (७० लाख)।
• सवारी: एमजी एस ५ कार (४७ लाख ९९ हजारमा खरिद)।
• मुख्य स्रोत:
  • पैतृक सम्पत्ति (जग्गा, सुनचाँदी)।
  • सेयर व्यवसाय र विभिन्न लगानीबाट आर्जन।
  • व्यक्तिगत/पारिवारिक लगानी।

३. शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री सस्मित पोखरेल

• कुल सम्पत्ति: २४ करोड १६ लाख रुपैयाँ।
• घरजग्गा (व्यक्तिगत): काठमाडौँमा अढाई तले घर (४ करोड), मूलपानीमा ६ आना जग्गा (५ करोड), मोरङमा १ कठ्ठा (१ करोड)।
• पारिवारिक: बुबा, आमा र परिवारको नाममा गोदावरी, गोकर्णेश्वर आदि ठाउँमा करोडौँ मूल्यका जग्गा (कुल ५ करोड + साढे २ करोड + डेढ करोड आदि)।
• सुनचाँदी: २५ तोला सुन + १०० तोला चाँदी (कुल ७५ लाख)।
• नगद र बैंक: २५ हजार नगद + बैंकमा ४ लाख ४८ हजार।
• शेयर: परिवारको नाममा १ करोड ७७ लाख।
• सवारी: बुबाको नाममा ७० लाखको ईभी कार + व्यक्तिगत ४० लाखको कार।
• ऋण: ७५ लाख।
• मुख्य स्रोत:
  • आमाको दाइजो।
  • बुबाको जागिरबाट प्राप्त।
  • पैतृक सम्पत्ति।
  • (कुल सम्पत्तिमा यी स्रोतहरूबाट नै आर्जन भएको उल्लेख)।

४. परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल

• घर: काठमाडौँ टोखा (६ आना क्षेत्रफल)।
• जग्गा: तनहुँ भानुमा १५ रोपनी (पुर्ख्यौली), नवलपरासी पूर्व देवचुलीमा १२ रोपनी, बाँके नेपालगन्जमा २ कठ्ठा।
• सुनचाँदी: २२ तोला सुन + २५ तोला चाँदी।
• नगद: १० लाख।
• शेयर: पिक एण्ड ड्रप नेपाल (३३%), रिग्पा इन्टरनेशनल (१००%), ताजा एग्रो फार्म (१६%) + अन्य जलविद्युत, बैंक, लघुवित्त र सार्वजनिक कम्पनीहरूमा लगानी।
• सवारी: करिब ४० लाखको गाडी।
• ऋण: ७५ लाख।
• मुख्य स्रोत:
  • पुर्ख्यौली (पैतृक) सम्पत्ति।
  • स्वआर्जित (व्यवसाय/शेयर लगानीबाट)।
  • (विवरणमा पुर्ख्यौली र स्वआर्जित भनेर अलग-अलग उल्लेख)।

५. महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमन्त्री सीता बादी

• सुनचाँदी: १८ तोला सुन + १५ तोला चाँदी।
• घरघडेरी: ससुराको नाममा काठमाडौँ बूढानीलकण्ठ, आफ्नो नाममा सुर्खेत, पतिको नाममा नुवाकोट।
• नगद: व्यक्तिगत ५० हजार + आफू र ससुराको नाममा बैंकमा १५ लाख।
• शेयर: पति र आफ्नो नाममा ५६०० कित्ता।
• सवारी: स्कुटर (३ लाख ३० हजार) + मोटरसाइकल (२ लाख ७० हजार)।
• अन्य: २० वटा कुखुरा + १ कुकुर।
• मुख्य स्रोत:
  • सुनचाँदी: विवाहमा प्राप्त (दाइजो/वैवाहिक)।
  • घरघडेरी र अन्य: पारिवारिक/ससुराली/पारिवारिक सम्पत्ति।
  • (स्पष्ट रूपमा विवाहमा पाएको उल्लेख)।

नोट:

• यी विवरण मन्त्रीहरूले प्रधानमन्त्री कार्यालयमा बुझाएको आधिकारिक दस्तावेज मा आधारित छन्। प्रत्येकले सम्पत्तिको स्रोत (पैतृक, स्वआर्जित, दाइजो, जागिर, लगानी, सामाजिक सञ्जाल आदि) खुलाएका छन्।
• हालको सरकार (बालेन शाह नेतृत्व) ले सम्पत्ति छानबिन समिति गठन गर्ने र पूर्व मन्त्री/नेताहरूको सम्पत्ति जाँच्ने योजना सार्वजनिक गरेको छ, तर यी मन्त्रीहरूको विवरण भने उनीहरूकै स्वघोषणा हो।
• थप विस्तृत वा अद्यावधिक विवरणका लागि प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको आधिकारिक वेबसाइट वा सम्बन्धित मन्त्रीको घोषित विवरण हेर्न सकिन्छ।

६. अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले

• घरघडेरी (चार जिल्लामा): ललितपुर सानेपा अपार्टमेन्ट (१२८४ वर्गमिटर, २ करोड), ललितपुर भैंसेपाटी घर (४ आना ३ पैसा, ५ करोड), काभ्रे धुलिखेल अपार्टमेन्ट (९ आना, ३ करोड ७५ लाख), तनहुँ बन्दीपुर घर (३ आना ३ पैसा, २ करोड)।
• जग्गा (चार जिल्लामा): चन्द्रागिरि (३ रोपनी, पिताको नाम), गोरखा (३ रोपनी + ५ रोपनी), चितवन (५ रोपनी, पिताको नाम), तनहुँ (६ रोपनी) — कुल मूल्य २० लाखदेखि ८० लाखसम्म।
• सुन: ४५ तोला।
• बैंक मौज्दात: हिमालयन, सानिमा, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्डमा १ करोड ९० लाख।
• शेयर: सानिमा मिडल तमोर हाइड्रो, सांग्रिला विकास बैंक, नेशनल फण्ड, ठूलो खोला, अपर मादी खोला आदि (कुल करोडौं मूल्य)।
• ऋण: राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड, ग्लोबल आइएमई र व्यक्तिगत सापटीबाट कुल ४ करोडभन्दा बढी (केही चुक्ता भइसकेको)।
• मुख्य स्रोत: अन्तर्राष्ट्रिय रोजगारी, निजी निवास बिक्री, बैंक ऋण, व्यक्तिगत सापटी, पिताको रोजगारी/बचत, पैतृक सम्पत्ति, श्रीमतीको आय।

७. कृषिमन्त्री गीता चौधरी

• जग्गा: बर्दिया राजापुर (३० लाख मूल्य), रुपन्देही सैनामैना (११५० वर्गमिटर)।
• सुनचाँदी: ५ तोला सुन + १०० तोला चाँदी।
• शेयर: २ लाख ५० हजार मूल्य।
• बैंक मौज्दात: ५ वटा बैंकमा १ लाख २६ हजार।
• अन्य: ७५ हजारको ल्यापटप, ९० हजारको मोबाइल, ५० हजारको घडी; २ वटा बाख्रा + १० वटा कुखुरा (यो वर्ष माइतबाट उपहार)।
• मुख्य स्रोत: पैतृक र स्वआर्जित (सुनचाँदी), माइतबाट उपहार (पशु)।

८. ऊर्जामन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठ

• घर: काठमाडौं वडा २४ (आफ्नो नाम, २ आना) र वडा १३ (विकास श्रेष्ठको नाम, ४ आना) — सगोलको सम्पत्ति बेचेर बनाएको।
• बैंक मौज्दात: ८ वटा बैंकमा ८० लाख ४० हजार ११७ रुपैयाँ (६ बैंक स्वआर्जन, कोअपरेटिभ पैतृक/विवाह/स्वआर्जन)।
• सुनचाँदी: १५ तोला सुन + ५० तोला चाँदी (पैतृक र विवाह)।
• शेयर: २० हजार ९७८ कित्ता (कुल १ करोड ४५ लाखभन्दा बढी)।
• सवारी: ल्यान्डक्रुजर (साढे ८ लाख), स्कुटर (२ लाख ४६ हजार), विद्युतीय गाडी (१९ लाख)।
• अन्य: ३ लाख मूल्यका ब्रान्डेड घडीहरू।
• ऋण: बुवाबाट २० लाख, नबिल बैंकबाट ३० लाख (गाडी), सिनर्जी कोअपरेटिभबाट ३५ लाख।
• मुख्य स्रोत: स्वआर्जन, पैतृक, विवाह, सगोल सम्पत्ति बिक्री।

९. कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री सोविता गौतम

• घर: श्रीमान् गृहेन्द्र घिमिरेको नाममा काठमाडौं महानगरपालिका–३ र चितवन भरतपुर महानगरपालिका–१५।
• सुनचाँदी: १५ तोला सुन + १० तोला चाँदी।
• बैंक मौज्दात: एनआईसी एसिया (३ लाख ६८ हजार), वाणिज्य बैंक (४६ हजार), नबिल (४ लाख ८१ हजार), माछापुच्छ्रे (१ लाख ४४ हजार), ग्लोबल आइएमई (८ हजार) — कुल करिब १० लाख।
• शेयर: ग्लोब ट्रट हिमालय टुर्स एन्ड ट्रेक्स (५०%), सोपान मल्टिपल कम्पनी (६५०० कित्ता)।
• मुख्य स्रोत: विवरणमा स्पष्ट उल्लेख छैन, तर घर श्रीमान्को नाममा र अन्य स्व/पारिवारिक देखिन्छ।

सम्पत्ति स्रोतको तुलनात्मक विश्लेषण

प्रमुख प्रवृत्ति:

• स्वआर्जित र आधुनिक स्रोत — बालेन शाह (डिजिटल) र स्वर्णिम वाग्ले (अन्तर्राष्ट्रिय रोजगारी) मा बलियो छ।
• पैतृक/पारिवारिक — सस्मित पोखरेल, सुधन गुरूङ र शिशिर खनालमा प्रबल छ।
• ऋण/सापटीको प्रयोग — स्वर्णिम वाग्ले र विराजभक्त श्रेष्ठमा उल्लेख्य (सम्पत्ति विस्तारका लागि)।
• साधारणता — गीता चौधरी (बाख्रा/कुखुरा) र सीता बादीमा ग्रामीण/दैनिक जीवन झल्किन्छ।
• सुनचाँदी — सबैमा सामान्य (४५ तोला वाग्ले, १९० तोला बालेनकी श्रीमती, ५ तोला चौधरी आदि), स्रोत प्रायः पैतृक वा विवाह।

यी विवरणले बालेन सरकारका मन्त्रीहरूमा पारदर्शिता को प्रयास देखाए पनि स्वघोषणा मात्र हो। सरकारले सम्पत्ति छानबिन आयोग गठन गर्ने घोषणा गरेको छ, जसले यी स्रोतको यथार्थता जाँच्ने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरुको सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक, को कति धनी ? (विवरणसहित)

गृहमन्त्रीको सम्पत्ति विवरणको कागजात ।