काठमाडौं — फागुन २१ मा सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा भएको पराजयको समीक्षा गर्दै नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का नेताहरूले साम्राज्यवादी शक्तिहरूले कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई पूर्ण रूपमा समाप्त पार्ने षड्यन्त्र गरेको निष्कर्ष निकालेका छन्।

“जेनजी आन्दोलनदेखि निर्वाचनसम्मका घटनाक्रम हेर्दा साम्राज्यवादीहरूले नेपालमा कम्युनिस्ट शक्तिलाई जडबाट उखेल्ने रणनीति अख्तियार गरेको स्पष्ट देखिन्छ,” नेताहरूले भनेका छन्। “कम्युनिस्टलाई समाप्त नपारी यिनीहरू रोकिने छैनन्।”

नेकपा केन्द्रीय कार्यालय, पेरिसडाँडामा सोमबारदेखि सुरु भएको केन्द्रीय कार्य संयोजन समितिको बैठकमा यो धारणा घनिभूत रूपमा उठेको हो। पहिलो दिन मात्र सात घण्टा चलेको बैठकमा १० भन्दा बढी वरिष्ठ नेताहरूले निर्वाचन पराजयको कारणबारे आफ्नो विश्लेषण राखेका थिए।

बैठकमा बोल्ने नेताहरू

बैठकमा झलनाथ खनाल, अग्नि सापकोटा, वामदेव गौतम, जगन्नाथ खतिवडा, किरण पुन, भानुभक्त जोशी, प्रेमबहादुर सिंह, सुनिल मानन्धर लगायतले करिब डेढ घण्टासम्म आ-आफ्नो धारणा राखे।

नेता जगन्नाथ खतिवडा ले बैठकमा भने, “जेनजी आन्दोलनको नाममा साम्राज्यवादी शक्तिले नेपालमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गरेका छन्। यिनीहरू जसरी अगाडि बढिरहेका छन्, कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई समाप्त नपारी यिनीहरूले शान्ति पाउने छैनन्। यसको राजनीतिक प्रतिवाद गर्नु अत्यावश्यक छ।”

खनालको आत्मआलोचना

पूर्वप्रधानमन्त्री झलनाथ खनाल ले डेढ घण्टा लामो वक्तव्यमा एमसीसीदेखि प्रतिनिधिसभा निर्वाचनसम्मका घटनाक्रमको विश्लेषण गरे। उनले बाह्य षड्यन्त्रसँगै कम्युनिस्ट पार्टीभित्रका कमजोरीलाई पनि स्वीकार गरे।

“सत्तालोलुप प्रवृत्ति र एमसीसी पारित गर्ने निर्णयले कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई कमजोर बनायो,” खनालले भने। नाम नलिए पनि उनले नेकपा संयोजक पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड र सहसंयोजक माधवकुमार नेपाल तर्फ संकेत गर्दै आलोचना गरे।

खनालले थप भने, “अब कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई नयाँ ढंगले, वैज्ञानिक रूपमा अघि बढाउनुपर्छ। प्रधान राजनीतिक अन्तरविरोध के हो भन्ने किटान गर्नुपर्छ।”

रवि लामिछाने र जेनजी आन्दोलनलाई साम्राज्यवादी योजनाको औजार ठहर

धेरै नेताहरूले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछाने लाई जेनजी आन्दोलनको ‘प्राधिकृत प्रतिनिधि’ को रूपमा प्रस्तुत गरिएको बताए। उनीहरूको दाबी थियो – लामिछानेलाई जेलबाट छुटाउनु, मुद्दा फिर्ता लिनु जस्ता कार्य साम्राज्यवादी शक्तिकै योजनाअन्तर्गत भएका थिए।

नेताहरूले संयोजक प्रचण्डले पटक-पटक लामिछानेलाई साथ दिँदा पार्टीभित्र र बाहिर आफ्नै विरुद्ध नकारात्मक वातावरण बनेको टिप्पणी गरे।

नेकपा संयोजक प्रचण्डको अध्यक्षतामा बसेको बैठकमा केन्द्रीय कार्य संयोजन समितिका ४५ जना सदस्य उपस्थित थिए। सोमबार बिहान ११ बजेदेखि सुरु भएको बैठक साँझ ६ बजेसम्म चलेको थियो।

मंगलबार थप नेताहरूले आफ्ना धारणा राख्नेछन्। सबै नेताले बोलेपछि पार्टीले निर्वाचन समीक्षा, आत्मआलोचना र आगामी रणनीति समेटेर विस्तृत राजनीतिक प्रस्ताव जारी गर्ने भएको छ।

समीक्षाको मुख्य निष्कर्ष

बैठकमा सहभागी नेताहरूका अनुसार मुख्य निष्कर्षहरू निम्न छन् :

• साम्राज्यवादी शक्तिले नेपालमा कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई समाप्त पार्ने दीर्घकालीन षड्यन्त्र गरिरहेको छ।
• जेनजी आन्दोलन र रास्वपाको उदय यसै षड्यन्त्रको हिस्सा हो।
• पार्टीभित्र सत्तालोलुपता, सैद्धान्तिक विचलन र संगठनात्मक कमजोरी पनि पराजयको कारण बने।
• अब कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई नयाँ सैद्धान्तिक आधार, स्पष्ट राजनीतिक लाइन र जनसंगठनको विस्तारबाट पुनर्जीवित गर्नुपर्ने।

नेकपाको यो बैठकलाई राजनीतिक वृत्तमा निकै महत्वका साथ हेरिएको छ। पार्टीले आगामी दिनमा कस्तो रणनीति अपनाउँछ र साम्राज्यवादी भनिएको शक्तिसँग कसरी सामना गर्छ भन्नेले नेपालको कम्युनिस्ट राजनीतिको भविष्य निर्धारण गर्ने ठानिएको छ।