काठमाडौं ११ माघ । नेपाली कांग्रेसमा हालै भएको विशेष महाधिवेशनबाट सभापति बनेका गगन थापाले पार्टीभित्र एकता कायम गर्न विभिन्न रणनीति अपनाएका छन्। यो प्रयास विशेष गरी पूर्व सभापति शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको समूहलाई नचिढ्याउने गरी गरिएको छ, जसले पार्टीको आन्तरिक विवाद कम गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

मुख्य घटनाक्रम

• पार्टी एकताको प्रयास: विशेष महाधिवेशनबाट आएको थापा नेतृत्वको कार्यसमितिले देउवा समूहको असन्तुष्टिलाई सम्बोधन गर्दै आन्तरिक एकता कायम गर्ने कदम चालेको छ। थापाले आफ्नो कार्यकक्षमा देउवाको फोटो राखेर सम्मान व्यक्त गरेका छन् र उनलाई ‘श्रद्धेय नेता’ भनेका छन्। यसले देउवा समूहलाई सांकेतिक रूपमा सम्मान गरेको देखिन्छ।
• राष्ट्रियसभा निर्वाचनमा समन्वय: शुक्रबारको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकले राष्ट्रियसभा निर्वाचनमा एमालेसँग तालमेल कायम राख्ने निर्णय गरेको छ, जुन देउवा कार्यसमितिको पुरानो निर्णय हो। यसका लागि उपसभापति पुष्पा भुसाललाई समन्वय जिम्मेवारी दिइएको छ। यो निर्णयले देउवा समूहका पुराना नीतिहरूलाई ‘अविच्छिन्न उत्तराधिकार’ को रूपमा स्वीकार गरेको देखाउँछ। प्रवक्ता देवराज चालिसेले यसलाई निर्वाचन-केन्द्रित मात्र भनेका छन्, जसले भविष्यका गठबन्धनमा प्रभाव नपार्ने बताएका छन्।
• पुनर्निर्माण समिति गठन: जेनजी आन्दोलनमा जलाइएको पार्टी केन्द्रीय कार्यालय भवन पुनर्निर्माणका लागि निवर्तमान कोषाध्यक्ष उमेश श्रेष्ठ(देउवा समूहका) लाई संयोजक बनाइएको छ। यो कदमले देउवा पक्षलाई समावेश गर्ने प्रयास गरेको प्रष्ट हुन्छ।
• टिकट वितरणमा उदारता: प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि थापाले देउवा समूहलाई १९% (३२ जना) र डा. शेखर कोइराला समूहलाई ८% (१३ जना) टिकट दिएका छन्। आफ्नो समूहलाई १२० टिकट दिए पनि यो वितरणले अन्तर्घात रोक्न र एकता कायम गर्ने लक्ष्य राखेको छ। थापा पक्षका नेताहरूले यसलाई ‘आन्तरिक लोकतन्त्र जोगाउने’ कदम भनेका छन्।

पृष्ठभूमि र चुनौतीहरू

• कानुनी विवाद: देउवा र कोइराला समूहले विशेष महाधिवेशनलाई चुनौती दिँदै सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गरेका छन्। माघ ४ गते न्यायाधीश सुनिल पोखरेलको इजलासले १५ दिनभित्र लिखित जवाफ मागेको छ। यसले थापा कार्यसमितिको वैधानिकतामा प्रश्न उठाएको छ, तर थापाले यो मुद्दा रहिरहँदा पनि एकता-केन्द्रित निर्णय गरेका छन्। देउवा समूहले राष्ट्रियसभा निर्वाचनपछि राष्ट्रिय भेला आयोजना गर्ने योजना बनाएको छ, जसले पार्टी विभाजनको जोखिम बढाउन सक्छ।
• देउवा समूहको असन्तुष्टि: देउवा पक्षले नातावाद र कृपावादको आरोप लगाउँदै थापा नेतृत्वको व्यवहारलाई ‘दबाब र बदलाको राजनीति’ भनेका छन्। निर्वाचनपछि यसले पार्टीको भविष्य निर्क्योल गर्ने उनीहरूको भनाइ छ। यद्यपि, सर्वोच्चले अन्तरिम आदेश नदिएपछि थापा पक्षमा खुसीयाली छाएको छ।

सम्भावित प्रभाव

गगन थापाको यो रणनीति पुस्तान्तरण र समावेशिताको भाषणलाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास हो, तर यो कानुनी र राजनीतिक चुनौतीहरूले प्रभावित हुन सक्छ। देउवा समूहलाई ‘नचिढ्याउने’ कदमले अन्तर्घात रोक्न मद्दत गर्न सक्छ, तर यदि सर्वोच्चको फैसला थापाविरुद्ध आयो भने पार्टी विभाजन हुन सक्छ। निर्वाचनमा कांग्रेसको प्रदर्शनले यसको सफलता मापन गर्नेछ, जसमा थापाले कुनै गठबन्धन नगर्ने निर्णय गरेका छन्।