काठमाडौँ | एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आफ्नो नेतृत्वमाथि उठिरहेको चुनौतीलाई मत्थर पार्न ‘वाम एकता’ को नयाँ कार्ड फ्याँकेका छन्। पार्टीभित्रैबाट राजीनामाको माग र पुनर्गठनको आवाज चर्किरहेका बेला ओलीले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको ‘राजनीतिक पुनरागमन’ र वाम एकताको रणनीतिलाई ढाल बनाएका छन्।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, यो ओलीको आफ्नो सत्ता र शक्ति जोगाउने ‘डिफेन्सिभ’ रणनीति मात्र हो।

पुनर्गठनको आवाज दबाउन ‘डायभर्सन’

एमाले उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल र महासचिव शंकर पोखरेल पार्टीको चुनावी हारको जिम्मेवारी लिँदै ‘पुनर्गठन’ को पक्षमा उभिएपछि ओली निकै दबाबमा छन्। तर, सोमबारको सचिवालय बैठकमा ओलीले ‘पुनर्गठन’ को मुद्दालाई सिधै अस्वीकार गर्ने साटो, त्यसलाई पछाडि धकेल्न चुनावी समीक्षा समिति गठन गर्ने ‘ट्याक्टिस’ अपनाएका छन्। रामबहादुर थापा ‘बादल’ को नेतृत्वमा समिति बनाएर उनले पुनर्गठनको बहसलाई अनिश्चितकालका लागि पर धकेलिदिएका छन्।

‘विद्या भण्डारी’ को कार्ड र सहअध्यक्षको चर्चा

पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीको सदस्यता नवीकरणलाई ओलीले केवल एउटा प्रशासनिक निर्णय मात्र बनाएका छैनन्, बरु यसलाई आफ्नो शक्ति सञ्चयको माध्यमका रूपमा प्रयोग गरेका छन्। स्रोतका अनुसार, ओलीले पार्टीभित्रको आन्तरिक शक्ति सन्तुलन मिलाउन भण्डारीलाई ‘सहअध्यक्ष’ जस्तो कार्यकारी भूमिकामा ल्याएर महासचिव पोखरेल र उपाध्यक्ष पौडेलको प्रभावलाई सन्तुलित गर्ने योजना बुनेका छन्। यसले पार्टीभित्र ‘ओली-भण्डारी गठबन्धन’ को सम्भावना बढाएको छ, जसले स्वभाविक रूपमा महासचिव पोखरेल समूहलाई किनारामा पार्ने देखिन्छ।

वाम एकताको ‘रणनीतिक हतियार’

ओलीले नेकपासँग एकताको ढोका खोल्ने प्रस्तावलाई पनि रणनीतिक रूपमा प्रयोग गरेका छन्। जब-जब ओलीको नेतृत्वमाथि प्रश्न उठ्छ, उनले ‘वाम एकता’ को नारा उछाल्ने गरेका छन्। यसपटकको एकता प्रस्तावको पछाडि दुईवटा उद्देश्य प्रस्ट छन्:

• आन्तरिक दबाब कम गर्ने: वाम एकताको नाममा पार्टीमा ‘एकढिक्का’ हुनुपर्ने सन्देश दिएर राजीनामा माग्नेहरूलाई ‘अराजक’ को बिल्ला भिराउने।
• देशी-विदेशी षड्यन्त्रको कार्ड: आफू सत्ताबाट हट्नुमा ‘सेनाको असहयोग र विदेशी षड्यन्त्र’ लाई जिम्मेवार ठहर्‍याउँदै ओलीले कार्यकर्तामा सहानुभूति बटुल्ने र प्रतिपक्षी स्वरलाई ‘राष्ट्रविरोधी’ वा ‘षड्यन्त्रकारी’ का रूपमा चित्रण गर्ने प्रयास गरेका छन्।

राजीनामा माग्नेहरूलाई ‘चेतावनी’

सोमबारको बैठकमा ओलीले राजीनामा माग्ने नेताहरूलाई दिएको ‘कारबाहीको चेतावनी’ ले एमालेभित्रको आन्तरिक संघर्ष निकै उत्कर्षमा पुगेको देखाउँछ। ओलीले राजीनामा दिनुको साटो उल्टै ‘पार्टी शुद्धीकरण’ को नाममा असन्तुष्ट पक्षलाई पन्छाउने संकेत गरेका छन्।

के ओलीको रणनीति सफल होला?

ओलीले पुनर्गठनको मुद्दालाई पछाडि धकेल्न खोजे पनि पार्टीभित्रको असन्तुष्टि मत्थर भएको छैन। ८ जेठमा बस्ने सचिवालय बैठकमा महासचिव पोखरेल र उपाध्यक्ष पौडेलले ‘पुनर्गठन’ को मुद्दालाई कति दृढताका साथ अगाडि बढाउँछन्, त्यसैले एमालेको भविष्य तय गर्नेछ।

यदि ओलीले ‘वाम एकता’ को आवरणमा आफ्नो नेतृत्वलाई निरन्तरता दिन सके भने एमालेभित्र फेरि नयाँ ध्रुवीकरण सुरु हुने निश्चित छ। भण्डारीको ‘कमब्याक’ ले एमालेमा नयाँ ‘पावर सेन्टर’ को उदय त गराएको छ, तर त्यसले पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउँछ वा विभाजनतर्फ लैजान्छ, त्यो समयले नै बताउनेछ।

एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न: के महासचिव शंकर पोखरेल र उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलले आफ्नो ‘पुनर्गठन’ को अडानलाई कायम राख्न सक्लान्, वा ओलीको ‘वाम एकता’ को रणनीतिमा ‘ब्याकफुट’ मा जान बाध्य होलान्? ८ जेठको बैठकले यो चित्र प्रस्ट पार्नेछ।