हर्मुज जलडमरु खोल्न इरानलाई ८ बजेसम्मको अल्टिमेटम, अमेरिकाले इरानको मुख्य तेल निर्यात केन्द्रमा हमला गर्‍यो

काठमाडौं— अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई अत्यन्त गम्भीर चेतावनी दिएका छन्। उनले भनेका छन्, “आज राति एउटा सभ्यता नै मर्नेछ, जसलाई कहिल्यै फर्काउन सकिने छैन।”

ट्रम्पले मङ्गलबार सामाजिक सञ्जालमा यो भयावह चेतावनी दिएका हुन्। उनले इरानलाई हर्मुज जलडमरु पूर्ण रूपमा खोल्न मङ्गलबार साँझ ८ बजे (इस्टर्न टाइम) सम्मको डेडलाइन तोकेका छन्। यदि इरानले यो माग पूरा गरेन भने इरानका सबै पुलहरू “नष्ट” गर्ने र विद्युत गृहहरू “बन्द” गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

अमेरिकाको हमला

मङ्गलबार बिहान अमेरिकाले इरानको मुख्य तेल निर्यात केन्द्र खार्ग टापु मा सैन्य लक्ष्यमा हमला गरेको छ। यो टापु इरानको तेल निर्यातको सबैभन्दा ठूलो हब हो।

यसैबीच, इजराइल र इरानबीच नयाँ चरणको आक्रमण सुरु भएको छ। इजराइलले इरानी सरकारी पूर्वाधारमा हवाई हमला गरेको छ भने इरानले खाडी राष्ट्रहरूका ऊर्जा सुविधाहरूमा मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको छ।

इरानी जनताको प्रतिक्रिया

ट्रम्पको यो धम्कीपछि तेहरानका बासिन्दाहरूमा चिन्ता, अविश्वास र विद्रोहको मिश्रित भावना देखिएको छ। एक तेहरानी महिलाले (नाम नखुलाउने शर्तमा) भनेकी छन्, “मलाई लाग्छ ट्रम्प ठूलो दबाबमा छन् र उनको दिमाग बिग्रिएको छ।” उनी र उनको परिवार शहर छोड्ने योजना बनाएका छैनन् किनकि “कतै पनि सुरक्षित ठाउँ छैन।”

अर्का तेहरान विश्वविद्यालयका कानुन प्राध्यापक मोहसेन बोर्हानीले भने, “ट्रम्पले अमेरिकाको २५० वर्षको मूल्य र विश्व व्यवस्थालाई नै कमजोर बनाइरहेका छन्। यदि उनले आणविक बम पनि प्रयोग गरे भने पनि इरानी समाज र सरकार झुक्ने छैन।”

कूटनीतिक प्रयास

पाकिस्तान, इजिप्ट र टर्कीको मध्यस्थतामा इरान र अमेरिकाबीच वार्ता चलिरहेको छ। इरानले सोमबार १० बुँदे प्रस्ताव पेश गरेको थियो जसमा हर्मुज खोल्ने तर शिपिङ शुल्क लिने र इजराइलले हिजबुल्लाहमाथिको आक्रमण रोक्नुपर्ने माग छ।

ट्रम्पले यो प्रस्तावलाई “महत्वपूर्ण कदम” भने पनि “पर्याप्त छैन” भन्दै अस्वीकार गरेका छन्। उनले भने, “हामी अहिले नयाँ इरानी नेतृत्वसँग कुरा गरिरहेका छौं, जो पहिले भन्दा बुद्धिमान र कम चरमपन्थी छन्।”

अन्य महत्वपूर्ण अपडेट

• तेलको मूल्य : ट्रम्पको धम्कीपछि ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य बढेर १११ डलर प्रति ब्यारेल पुगेको थियो, पछि केही घटेको छ।
• रेल सेवा : इरानले दुई प्रमुख रेल लाइन बन्द गरेको छ। इजराइलले इरानीहरूलाई रेल यात्रा नगर्न चेतावनी दिएको छ।
• तेहरानको ग्रान्ड बजार : तेहरानको प्रसिद्ध बजारमा भएको आक्रमणमा एक जनाको मृत्यु भएको छ।
• मृत्यु संख्या : इरानमा १,६०६ सर्वसाधारण (२४४ बालबालिका सहित) मारिएका छन्।

ट्रम्पको यो अल्टिमेटमले मध्यपूर्वलाई पूरै युद्धको खाडलतर्फ धकेलिरहेको छ। कूटनीतिले काम गर्‍यो कि आज राति ठूलो विनाश हुन्छ भन्ने प्रश्न अहिले विश्वभरि चासोको विषय बनेको छ।

यो युद्धले विश्व अर्थतन्त्र, तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनलाई गम्भीर चुनौती दिइरहेको छ। अब सबैको ध्यान ट्रम्पको तोकेको ८ बजेको डेडलाइनतर्फ छ।

: न्यूयोर्क टाइम्स तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम आधारित |