काठमाडौं, १४ माघ । कोशी प्रदेशका २८ निर्वाचन क्षेत्र अहिले राजनीतिक दलहरूको दाबीको प्रयोगशाला बनेका छन्। एमाले, कांग्रेस, माओवादी केन्द्र/नेकपा, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)देखि नयाँ दलसम्म—सबैले आफू जित्ने दाबी गरेका छन्। तर यी दाबीलाई अघिल्लो निर्वाचनको गणित, संगठनको अवस्था र मतदाताको व्यवहारसँग राखेर हेर्दा अधिकांश दाबी आकांक्षामात्र देखिन्छन्।

अघिल्लो परिणाम : दाबी नाप्ने एउटै आधार

२०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा कोशी प्रदेशको यथार्थ स्पष्ट थियो—
एमाले १३ सिटसहित पहिलो, कांग्रेस ९ सिटसहित दोस्रो र माओवादी केन्द्र ३ सिटमै सीमित। बाँकी सिट राप्रपा, जसपा र स्वतन्त्र उम्मेदवारको भागमा परेका थिए। यही परिणाम अहिलेका सबै दाबी मापन गर्ने आधार हो, तर दलहरूले यसलाई आफूअनुकूल व्याख्या गरिरहेका छन्।

एमाले : १८ सिटको दाबी, तर रक्षात्मक चुनाव

एमालेले कम्तीमा १८ सिट जित्ने दाबी गरेको छ। संगठन बलियो भएको, वडासम्म संयन्त्र चलेको तर्क प्रस्तुत गरिएको छ।
तर विश्लेषण गर्दा एमाले यसपटक आक्रामकभन्दा बढी रक्षात्मक अवस्थामा देखिन्छ। अघिल्लो निर्वाचनमा जितेका धेरै क्षेत्रमा एण्टी–इन्कम्बेन्सी, स्थानीय असन्तुष्टि र नयाँ विकल्पको प्रभाव छ। १३ सिट जोगाउनु नै चुनौतीपूर्ण अवस्थामा १८ सिटको दाबी राजनीतिक सन्देश बढी, गणित कम देखिन्छ।

कांग्रेस : एकताको दाबी, तर भरोसाको संकट

कांग्रेस आफू पहिलो पार्टी बन्ने दाबी गर्छ। टिकट वितरणमा विवाद नभएको र कार्यकर्ता उत्साहित भएको तर्क अघि सारिएको छ।
तर कांग्रेसका लागि मुख्य समस्या संगठन होइन, विश्वसनीयता हो। अघिल्लो निर्वाचनमा जितेका क्षेत्रहरूमा विकास, रोजगारी र सुशासनको सवालमा मतदाताको मूल्यांकन कठोर देखिन्छ। गठबन्धन राजनीति र नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि कांग्रेसको बाटोमा निर्णायक बाधा बन्न सक्छ।

माओवादी/नेकपा : ११ सिटको दाबी, आधार कमजोर

माओवादी धारले ११ सिट जित्ने दाबी गरेको छ। बाम एकताले माहोल बनेको भनाइ छ।
तर २०७९ मा ३ सिटमा सीमित भएको दलले छोटो अवधिमा ११ सिट पुर्‍याउने आधार कमजोर देखिन्छ। एकता घोषणाले मतदाता फर्किन्छ कि फर्किँदैन, त्यो अझै प्रमाणित हुन बाँकी छ। दाबी र जनाधारबीच यहाँ सबैभन्दा ठूलो दूरी देखिन्छ।

रास्वपा : सबैभन्दा ठूलो दाबी, सबैभन्दा ठूलो जोखिम

रास्वपाले १९ सिट जित्ने आँकलन गरेको छ। पुराना दलप्रतिको आक्रोश र युवा उम्मेदवार नै आफ्नो शक्ति ठानिएको छ।
तर संगठन, स्थानीय संरचना र ग्रामीण पहुँचमा रास्वपा कमजोर छ। पहाडी जिल्लामा स्वयं पार्टीले कमजोरी स्वीकारेको अवस्थामा १९ सिटको दाबी राजनीतिक नारा जस्तो देखिन्छ, यथार्थपरक गणना होइन।

नयाँ दल : असन्तुष्टि उठाउने, तर परिणाम सीमित

श्रम संस्कृति पार्टीजस्ता नयाँ दलहरूले पुराना दलप्रतिको असन्तुष्टि क्याप्चर गर्ने प्रयास गरेका छन्। तर उनीहरूको संगठन र उम्मेदवारको प्रभाव क्षेत्र सीमित भएकाले प्रदेशस्तरमा नतिजा बदल्ने क्षमता कम देखिन्छ।

चुनाव जित्ने होइन, दाबी जित्ने होड

कोशी प्रदेशको चुनाव अहिले दाबी जित्ने होड जस्तो देखिएको छ। सबै दलले जितको संख्या बढाएर बोलिरहेका छन्, तर उपलब्ध सिट २८ मात्र छन्।
अघिल्लो परिणाम, संगठनको यथार्थ र मतदाताको मनोविज्ञान हेर्दा सबै दाबी पूरा हुने सम्भावना छैन। अन्ततः कोशीमा चुनाव कसले जित्छ भन्ने भन्दा पनि कसको दाबी वास्तविकतासँग सबैभन्दा नजिक पर्छ, त्यो नै यो निर्वाचनको मुख्य प्रश्न बनेको छ।