काठमाडौं ६ माघ । आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको औपचारिक प्रक्रिया आजबाट निर्णायक मोडमा पुगेको छ। देशभरका १६५ वटै निर्वाचन क्षेत्रमा आज प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवारी दर्ता हुँदैछ । निर्वाचन आयोगका अनुसार बिहान १० बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म सम्बन्धित निर्वाचन कार्यालयमा मनोनयन दर्ता हुनेछ।

यसपटकको उम्मेदवारी दर्ता विशेष अर्थमा राजनीतिक इतिहासको क्षणजस्तै बनेको छ। देशका चार पूर्वप्रधानमन्त्री चार फरक भूगोलबाट उम्मेदवार बन्ने तयारीमा छन्।
– पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ रुकुम पूर्वबाट,
– माधवकुमार नेपाल रौतहट–१ बाट,
– डा. बाबुराम भट्टराई गोरखा–२ बाट,
– केपी शर्मा ओली झापा–५ बाट उम्मेदवारी दिने भएका छन्।

विगत तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि नेपाली राजनीतिमा केन्द्रमा रहेका यी नेताहरू पुनः जनताको प्रत्यक्ष मत परीक्षणमा उत्रन लागेका हुन्। जेनजी आन्दोलनपछिको परिवर्तित राजनीतिक मनोविज्ञानमा उनीहरूको उम्मेदवारीलाई ‘पुरानो नेतृत्वको पुनर्परीक्षा’का रूपमा पनि हेरिएको छ।

शान्त र मर्यादित मनोनयनमा आयोगको जोड

निर्वाचन आयोगले उम्मेदवारी दर्ताका क्रममा कुनै तडकभडक नगर्न र शान्त, मर्यादित ढंगले निर्वाचन कार्यालय पुग्न सबै दल र उम्मेदवारलाई आग्रह गरेको छ। भीड व्यवस्थापन र प्रक्रिया सहज बनाउन आयोगले प्रमुख दल र उम्मेदवारका लागि समयसमेत तोकेको छ।

उम्मेदवारले मनोनयन दर्ताका लागि नागरिकताको प्रमाणपत्र वा मतदाता परिचयपत्रको प्रतिलिपि तथा अन्तिम मतदाता नामावलीमा नाम समावेश भएको निस्सा अनिवार्य रूपमा पेस गर्नुपर्नेछ।

निर्वाचनको पृष्ठभूमि

२७५ सदस्यीय प्रतिनिधिसभामध्ये १६५ जना प्रत्यक्ष र ११० जना समानुपातिक प्रणालीबाट चयन हुनेछन्। आयोगले समानुपातिकतर्फको अन्तिम सूची यसअघि नै सार्वजनिक गरिसकेको छ।

गत भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनपछि प्रतिनिधिसभा विघटन भएसँगै अन्तरिम सरकारले निर्वाचनको तयारी थालेको थियो। निर्वाचन प्रयोजनका लागि आवश्यक साधन, स्रोत र सुरक्षा व्यवस्था मिलाइसकिएको आयोगको दाबी छ। निर्वाचन प्रहरी छनोटको प्रक्रिया पनि अघि बढिसकेको छ।

दलहरू अन्तिम चरणमा

एमालेले सबै निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार टुंग्याइसकेको जनाएको छ। नेपाली कांग्रेसले केही क्षेत्रमा अन्तिम छलफल जारी रहेको बताए पनि अधिकांश उम्मेदवार तय भइसकेका छन्। एमाले, कांग्रेस, माओवादी केन्द्र, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलगायत प्रमुख दलहरूले आफ्ना उम्मेदवारलाई आधिकारिक पत्रसमेत वितरण गरिसकेका छन्।

आजको उम्मेदवारी दर्तासँगै निर्वाचन प्रतिस्पर्धा औपचारिक रूपमा सुरु हुनेछ। विशेषगरी चार पूर्वप्रधानमन्त्रीको फरक–फरक भूगोलबाटको उम्मेदवारीले यो निर्वाचनलाई केवल सिटको लडाइँ होइन, पुरानो नेतृत्व र बदलिँदो जनमतबीचको निर्णायक टक्करका रूपमा स्थापित गर्ने संकेत देखिएको छ।