काठमाडौं, ४ माघ २०८२ — फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवारी दर्ता मिति माघ ६ गते तोकिए पनि दलहरूले आन्तरिक व्यवस्थापनमा समयको चाप परेपछि निर्वाचन आयोगले केही दिन समय सार्ने संकेत गरेको छ। साथै, प्रधानमन्त्री सुशीला कार्यकीले निर्वाचनको समग्र तयारी र आचारसंहिताबारे छलफल गर्न आज अपराह्न ४ बजे मन्त्रीहरूसहितको बैठक बोलाएकी छन्।

माघ ६ गतेका लागि तय भएको मनोनयन अवधि थप गर्न दलहरू आइतबार निर्वाचन आयोगलाई आग्रह गरेका हुन्। नेपाली कांग्रेसको शेरबहादुर देउवा पक्ष, नेकपा (एमाले), नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा), राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) लगायत दलले आग्रह गरेको निर्वाचन आयोगको उच्च स्रोतले जनाएको छ। 

दलहरूको दबाब र आयोगको लचकता

विभिन्न दलहरूले औपचारिक तथा अनौपचारिक रूपमा उम्मेदवारी दर्ता मिति सार्न आग्रह गरिरहेका छन्। आयोगका एक आयुक्तले अनलाइनखबरसँग भने, “चौतर्फी दबाब आएको छ। सर्वदलीय सहमति भयो भने एक–दुई दिन मिति सर्न सक्छ।”

यो निर्णयले मुख्य चुनाव मिति (फागुन २१) लाई प्रभावित नगर्ने गरी मनोनयनको समय मात्र केही दिन सारिने सम्भावना छ। आयोगले यसलाई दलहरूको आन्तरिक व्यवस्थापन र निर्वाचन प्रक्रियालाई सहज बनाउने रूपमा हेरेको देखिन्छ।

मुख्य कारणहरू

• कांग्रेसको आन्तरिक विवाद : निर्वाचन आयोगले गगन थापा पक्षलाई आधिकारिक मान्यता दिएपछि देउवा पक्ष सर्वोच्च गएको छ। रिटको सुनुवाइमा ढिलाइ भए मनोनयनमा समस्या पर्ने भएकाले देउवा पक्षले पनि समय सार्न आग्रह गरेको छ।
• अन्य दलहरूको तयारी : नेकपा, एमाले, जनमत, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी लगायत दलहरूमा उम्मेदवार टुंगो लगाउन समय लागिरहेको छ।
• समयको दबाब : मंगलबार मनोनयन दर्ता हुँदा दलहरूले पूर्ण तयारी गर्न नसक्ने अवस्था छ।

प्रधानमन्त्रीको बैठक : निर्वाचनको समग्र तयारी

प्रधानमन्त्री सुशीला कार्यकीले आज अपराह्न ४ बजे बालुवाटारमा मन्त्रीहरूसहितको बैठक बोलाएकी छन्। बैठकको मुख्य उद्देश्य :

• निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र मर्यादित बनाउने।
• निर्वाचन आचारसंहिता कार्यान्वयनको समीक्षा गर्ने।
• दलहरूको माग र समसामयिक विषयमा छलफल गर्ने।

यो बैठकले समय सार्ने विषयमा पनि दिशानिर्देश दिन सक्छ। प्रधानमन्त्री कार्यालयले यसलाई सरोकारवालासँगको विचार–विमर्श को रूपमा लिएको छ।

सम्भावित परिदृश्य

• यदि सर्वदलीय सहमति भयो : मनोनयन मिति १–२ दिन (माघ ७ वा ८) सम्म सारिन सक्छ।
• यदि सहमति नभए : माघ ६ मै मनोनयन दर्ता हुन्छ, जसले कांग्रेसको देउवा पक्ष र अन्य दलहरूलाई ठूलो संकटमा पार्न सक्छ।
• सर्वोच्चको भूमिका : देउवा पक्षको रिटमा अन्तरिम आदेश नआएमा गगन थापा पक्षले ‘रुख’ चिन्ह प्रयोग गर्नेछ।

दलहरूको आन्तरिक तयारी र कांग्रेसको विवादले निर्वाचन प्रक्रियामा समयको ठूलो दबाब सिर्जना गरेको छ। आयोगले लचकता अपनाउने संकेत दिएको छ भने प्रधानमन्त्रीको बैठकले यसलाई थप स्पष्ट पार्नेछ।

अब मुख्य प्रश्न : के मनोनयन मिति साँच्चै सर्छ ? वा दलहरूले आजै अन्तिम तयारी गर्छन् ? आज बेलुकीसम्मको निर्णयले निर्वाचनको समयतालिका र दलहरूको भविष्य निर्धारण गर्नेछ।