काठमाडौँ : सरकारको नेतृत्व सम्हालेपछि ‘एक्सन ओरियन्टेड’ छवि बनाएका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) यतिबेला सिंहदरबारमा ‘मेजर सर्जरी’ को तयारीमा जुटेका छन्। स्रोतका अनुसार, कार्यसम्पादनमा खरो उत्रिन नसकेका तीन मन्त्री र पाँच सचिवलाई जिम्मेवारीबाट हटाउने अन्तिम गृहकार्य भइरहेको छ।

बजेट अधिवेशन चलिरहेको सन्दर्भमा प्रधानमन्त्रीको यो कदमले मन्त्रिमण्डल र प्रशासनिक संयन्त्रमा ठूलै हलचल ल्याउने निश्चित छ।

‘काम नगर्नेलाई बिदा’

प्रधानमन्त्रीको सचिवालयका एक उच्च सदस्यका अनुसार, सरकारको ‘सय बुँदे कार्यसूची’ मा उल्लेखित लक्ष्यअनुसार काम गर्न नसक्ने मन्त्रीहरू अब क्याबिनेटमा टिक्ने छैनन्।

“तीन जना मन्त्रीको कार्यसम्पादन प्रधानमन्त्रीज्यूलाई चित्त बुझेको छैन। बजेट पारित भएपछि उहाँहरूलाई बिदा गर्ने मुडमा प्रधानमन्त्री हुनुहुन्छ,” ती सदस्यले भने। प्रधानमन्त्री सचिवालयले हालैका दिनमा केही मन्त्रीहरूका बारेमा गरेको आन्तरिक मूल्याङ्कन निकै कडा देखिएको छ।

को-को छन् निशानामा?

हाल बालेन क्याबिनेटमा रहेका १४ मन्त्रीमध्ये स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहता, कृषिमन्त्री गीता चौधरी र उद्योगमन्त्री गौरीकुमारी यादवको कार्यसम्पादन प्रतिवेदन ‘सन्तोषजनक नभएको’ स्रोतको दाबी छ।

यसअघि श्रममन्त्रीबाट दीपक साहलाई हटाउँदा भएको निर्णयमा सचिवालयले “केही हतार गरिएको” निष्कर्ष निकालेको छ, तर गृहमन्त्री सुधन गुरुङको हकमा भने परिस्थितिले नै बिदा लिने वातावरण बनाएको सचिवालयको बुझाइ छ। हाल रक्षा, गृह र विज्ञान प्रविधि गरी तीन मन्त्रालयको जिम्मेवारी आफैँले सम्हालिरहेका प्रधानमन्त्री शाहले अब नयाँ अनुहारलाई मन्त्रिपरिषद्मा समेट्ने सम्भावना बलियो छ।

प्रशासनिक तहमा पनि हेरफेर

मन्त्रालयका मन्त्री मात्र होइन, प्रशासनिक नेतृत्व गर्ने सचिवहरू पनि प्रधानमन्त्रीको निगरानीमा छन्। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले हाल १७ वटा मन्त्रालय र विभिन्न निकायका प्रमुखहरूको ‘माइलस्टोन’ अनुगमन गरिरहेको छ।

एक सहसचिवका अनुसार, ८ देखि १० सचिवको कार्यसम्पादनमा प्रश्न उठे पनि कम्तीमा पाँच जनालाई तत्काल फेरबदल गर्ने तयारी छ। “विगतमा जस्तो प्रतिवेदन मिडियाबाजीमा मात्र सीमित हुँदैन। सयमा २८ नम्बर ल्याउनेलाई पनि पदमा राखिराख्ने दिन अब गए,” ती सहसचिवले थपे।

बजेटपछि ‘एक्सन’

अहिलेको सरकारको ध्यान पूर्णतः बजेट पारित गर्नेतिर छ। स्रोतका अनुसार, बजेटले संसद्मा पूर्णता पाएलगत्तै प्रधानमन्त्री शाहले मन्त्रिपरिषद् र सचिव सरुवाको फाइल अघि बढाउनेछन्।

प्रधानमन्त्री शाहको यो ‘सफाई अभियान’ ले एकातर्फ कार्यक्षमता बढाउने अपेक्षा गरिएको छ भने अर्कोतर्फ सत्ता गठबन्धनभित्र मन्त्री फेरबदललाई लिएर नयाँ असन्तुष्टिहरू जन्मिने जोखिम पनि उत्तिकै छ। सिंहदरबारको गलियारामा अहिले चर्चा छ— “बालेनको यो ‘मेजर सर्जरी’ ले सरकारको गति बढाउला कि दलहरूको आक्रोश?”