काठमाडौं/एजेन्सीको सहयोगमा ।: सन् २०२६ को आधा वर्ष बित्दानबित्दै चीन विश्व कूटनीति र आर्थिक सम्बन्धको मुख्य धुरी बनेको छ। पछिल्लो समय बेइजिङको दौडाहा गर्ने विश्व नेताहरूको लर्कोले चीनको बढ्दो भू-राजनीतिक र आर्थिक प्रभावलाई थप पुष्टि गरेको छ।

अल जजीराको तथ्यांक अनुसार, यो वर्ष मात्रै चीनले २३ वटा देशका २६ जना उच्चस्तरीय नेताहरूलाई स्वागत गरिसकेको छ। बेलायती विदेश सचिव इभेट कूपरको हालैको भ्रमण यसै शृङ्खलाको पछिल्लो कडी हो। कूपरले यस साता बेइजिङमा चिनियाँ समकक्षी वाङ यी र उपराष्ट्रपति हान झेङसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ।

भ्रमण : कुन क्षेत्रबाट कति?

चीन भ्रमण गर्ने नेताहरूको सूचीमा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, चान्सलर, युवराज र विदेश मन्त्रीहरू समावेश छन्। तथ्यांक हेर्दा चीनले सबै महादेशका राष्ट्रहरूसँग सम्बन्ध विस्तारलाई प्राथमिकता दिएको देखिन्छ:

• युरोप (१० देश): सबैभन्दा बढी युरोपेली राष्ट्रका नेताहरूले चीन भ्रमण गरेका छन्।
• एसिया (८ देश): छिमेकी तथा क्षेत्रीय शक्तिहरू।
• अन्य क्षेत्र: मध्यपूर्व, अफ्रिका, उत्तर अमेरिका र ल्याटिन अमेरिकाबाट समान रूपमा २-२ देशका नेताहरू बेइजिङ पुगेका छन्।

मुख्य भ्रमणहरू

यो वर्ष क्यानाडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी, बेलायती प्रधानमन्त्री केइर स्टार्मर, जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्त्ज, स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेज, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले चीनको भ्रमण गरिसकेका छन्। विशेषगरी, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ आफैं विदेश भ्रमणमा जानुको सट्टा आफ्नै देशमा विश्वका नेताहरूलाई स्वागत गर्नमा व्यस्त रहनुले बेइजिङको बढ्दो शक्ति सन्तुलनलाई संकेत गर्छ।

किन धाउँदै छन् विश्व नेताहरू?

धेरै राष्ट्रहरूका लागि चीन एकातिर महत्वपूर्ण निर्यात बजार हो भने अर्कातिर लगानीको स्रोत र रणनीतिक साझेदार हो।

• आर्थिक अवसर: नयाँ लगानीका अवसर र चिनियाँ बजारमा सहज पहुँच।
• क्षेत्रीय सहयोग: उत्पादन, प्रविधि, ऊर्जा र पूर्वाधार विकासमा सहकार्य।
• रणनीतिक सम्बन्ध: रुस र पाकिस्तानजस्ता चीनका प्रमुख रणनीतिक साझेदारहरूले त पटक-पटक उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डल पठाइरहेका छन्।

युरोपेली राष्ट्रहरूको बाक्लो उपस्थितिले व्यापार, सुरक्षा र रुस-चीन सम्बन्धमा मतभेद भए पनि बेइजिङसँग नजिकको सम्बन्ध राख्न युरोपेली सरकारहरू इच्छुक रहेको देखाउँछ।

विश्व व्यापारको ‘फ्याक्ट्री’

सन् २०२५ मा चीनको कुल वैदेशिक व्यापार ४५ ट्रिलियन युआन (६.५ ट्रिलियन डलर) पुगेको थियो। विश्वको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक राष्ट्रका रूपमा चीनले लगातार नवौं वर्ष आफ्नो स्थान सुरक्षित राखेको छ।

चीनको व्यापार अधिशेष (Trade Surplus) पहिलो पटक १ ट्रिलियन डलर नाघेको छ। अमेरिका चीनको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार हो, जहाँ सन् २०२५ मा करिब ४१४.७ अर्ब डलरको व्यापार भएको थियो। भियतनाम दोस्रो, त्यसपछि जापान, दक्षिण कोरिया र भारत पर्छन्।

चीनको उत्पादनमा बदलाव

केही दशक अघिसम्म कम मूल्यका कपडा र जुत्ता उत्पादन गर्ने चीनले अहिले आफ्नो छवि फेरेको छ। आज चीनको सबैभन्दा ठूलो क्षेत्र इलेक्ट्रोनिक्स हो, जसबाट वार्षिक १ ट्रिलियन डलरभन्दा बढीको निर्यात हुन्छ। यसका साथै विद्युतीय सवारी साधन (EV), सौर्य प्यानल, मेसिनरी र धातुका सामानहरू चीनको मुख्य निर्यात उत्पादन हुन्।

चीनको यो कूटनीतिक र आर्थिक सक्रियताले सन् २०२६ को विश्व राजनीतिमा ‘बेइजिङको भूमिका’ कति निर्णायक छ भन्ने कुरा प्रष्ट पारेको छ।