काठमाडौं, १ वैशाख : आज बिहान सूर्यले मीन राशिबाट मेष राशिमा प्रवेश गरेसँगै विक्रम संवत् २०८३ को नयाँ वर्ष सुरु भएको छ। पहेँलो फूल फुल्ने, कोइलीको कुहु–कुहु, नयाँ पालुवाको हरियाली र वसन्त ऋतुको मनोरम हावाले नेपालीहरूमा नयाँ आशा, नयाँ संकल्प र नयाँ उल्लास भरिएको छ।

नयाँ वर्ष भनेको केवल पात्रो फेरिने दिन मात्र होइन — यो पुरानो वर्षको समीक्षा गर्ने, असफलतालाई बिदाइ गर्ने र नयाँ सपनाहरू बोकेर अघि बढ्ने दिन हो। बिहानै स्नान गरेर, घर–आँगन सफा गरेर, मन्दिर गएर देवदेवीको दर्शन गरेर र मीठो खाएर शुभकामना साटासाट गर्ने नेपाली परम्परा अझै जीवन्त छ।

काठमाडौं उपत्यकामा नयाँ वर्षको रंग

• भक्तपुरको बिस्केट जात्रा : लाखौं मानिसको भीड, रथ तान्ने होडबाजी र रातभरको जागरण।
• ठिमीको जिब्रो छेड्ने जात्रा : आस्था र साहसको अद्भुत प्रदर्शन।
• बालाजु बाइसधारा मा स्नान र नागार्जुनको जामाचो स्तूप दर्शन।

यी परम्पराहरूले नयाँ वर्षलाई केवल ‘नयाँ मिति’ होइन, नयाँ ऊर्जा को रूपमा स्थापित गरेका छन्।

विक्रम संवत्को रहस्यमय इतिहास

यो संवत् उज्जैनका राजा विक्रमादित्यले चलाएको भनिन्छ, तर इतिहासकारहरूबीच अझै मतैक्य छैन। कसैले गुप्तकालीन राजाहरूले, कसैले नेपालकै राजाबाट सुरु भएको पनि भन्छन्। नेपालमा लिच्छवि कालदेखि नै प्रचलनमा रहेको यो संवत् चन्द्र शमशेर राणाको पालादेखि औपचारिक रूपमा प्रयोग हुँदै आएको छ।

यो सौर्य पात्रो हो जसमा सूर्य मेष राशिमा प्रवेश गर्दा नयाँ वर्ष सुरु हुन्छ। मेष सूर्यको उच्च राशि हो र यसको स्वामी मंगल सूर्यको मित्र मानिन्छ — त्यसैले यो दिनलाई मांगलिक र उत्सवपूर्ण मानिन्छ।

विश्वभर नयाँ वर्षको रंगीन उत्सव

नयाँ वर्ष मनाउने तरिका देश अनुसार फरक–फरक छन् :

• भारत : बङ्गालमा देवी पूजा र नाचगान, पञ्जाबमा झाँगड नृत्य, राजस्थानमा जनजातिले मन नपरेका जीवनसाथीसँग छोडपत्र गरी नयाँ साथी छान्ने चलन!
• चीन : ‘स्प्रिङ फेस्टिभल’ मा परिवार जम्मा भएर खाना खाने, बच्चाहरूलाई रातो लिफाफामा पैसा दिने।
• बेलायत : ३१ डिसेम्बर राति १२ बजे बढाइँ गर्दै नयाँ वर्षको स्वागत।
• मङ्गोलिया : रातभर जागा बसेर आमाबुबाबाट आशीर्वाद लिने।
• जर्मनी : पानीमा सिक्का खसालेर भविष्यवाणी गर्ने।

नेपालमा पनि नेपाल संवत् (नेवार समुदायको न्हुदँ), ल्होसार (तामाङ, गुरुङ, शेर्पा), इस्वी संवत् र हिजरी संवत् अनुसार विभिन्न समुदायले नयाँ वर्ष मनाउँछन्।

नयाँ वर्षको सन्देश

नयाँ वर्षले पुरानो वर्षको तीता–मीठा पलहरूलाई बिदाइ गर्दै नयाँ उत्साह बोक्न सिकाउँछ। यो दिन कुलतबाट मुक्त हुने, नयाँ योजना बनाउने र राम्रो सुरुवात गर्ने अवसर हो।

नयाँ वर्ष २०८३ ले सबैलाई स्वास्थ्य, सुख, शान्ति र समृद्धि देओस्। नयाँ आशा, नयाँ सपना र नयाँ सफलताको यात्रा सुरु होस्!

शुभ नयाँ वर्ष २०८३ ! नयाँ वर्षको यो पहिलो दिन तपाईंको जीवनमा नयाँ उज्यालो ल्याओस्।