ट्रम्पले सोमबार बिहान १० बजे (ईटी) देखि इरानी बन्दरगाहमा प्रवेश/निकास गर्ने जहाजहरूमाथि अमेरिकी नाकाबन्दी लागू हुने पुष्टि गरेपछि इरानले जवाफ दिएको छ : “पर्सियन गल्फ र ओमान सागरका कुनै पनि बन्दरगाह सुरक्षित रहने छैनन् ।”

काठमाडौं — अमेरिका र इरानबीचको शान्ति वार्ता आइतबार असफल भएपछि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी बन्दरगाहमा नाकाबन्दी लगाउने घोषणा गरेका छन् । यसको जवाफमा इरानले कडा चेतावनी दिएको छ कि यदि उसका बन्दरगाहहरूमाथि खतरा उत्पन्न भयो भने पूरै क्षेत्रका बन्दरगाहहरू असुरक्षित हुनेछन् ।

ट्रम्पले सोसल मिडियामा लेखेका थिए, “बैठक राम्रो भयो, धेरै विषयमा सहमति भयो, तर आणविक मुद्दामा मात्र सहमति भएन ।” शान्ति वार्ता भाँडिएपछि ट्रम्पले भनेका छन्, “मलाई केही मतलब छैन कि तेहरान फेरि वार्तामा आउँछ कि आउँदैन ।”

इरानको कडा चेतावनी

इरानी संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा आयोगका प्रवक्ता इब्राहिम रेजाईले भने, “ट्रम्पको नाकाबन्दीको धम्की केवल ‘ब्लफ’ हुन सक्छ, तर यदि यो लागू भयो भने हामी यसलाई युद्धको कार्य ठान्नेछौं र त्यसको जवाफ दिनेछौं ।”

उनले थप भने, “हामीसँग अझै खेल्न बाँकी रहेका धेरै कार्डहरू छन् । अमेरिकाले युद्धमा हासिल गर्न नसकेको कुरा वार्ता टेबलमा माग्नु हुँदैन । इरानीहरूलाई सम्मान गर्नु नै वर्तमान स्थितिलाई सुधार्ने एकमात्र बाटो हो ।”

इरानले पर्सियन गल्फ र ओमान सागरका कुनै पनि बन्दरगाह सुरक्षित नरहने चेतावनी दिएको छ । यसले हर्मुज जलडमरूमध्यको स्थिति अझ जटिल बनाउने देखिन्छ ।

युरोपेली संघको प्रतिक्रिया

युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेयेनले भनेकी छन्, “हर्मुज जलडमरूमध्यको निरन्तर बन्दले ठूलो क्षति पुर्‍याइरहेको छ । स्वतन्त्र नौवहन पुनर्स्थापना गर्नु हाम्रो लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण छ ।”

फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले भने, “फ्रान्स कुनै पनि नाकाबन्दीमा सहभागी हुने छैन । हामी शान्तिपूर्ण बहुराष्ट्रिय मिसनको आयोजना गर्नेछौं जसले स्वतन्त्र नौवहन सुनिश्चित गरोस् ।”

बेलायतका प्रधानमन्त्री केयर स्टार्मरले स्पष्ट भने, “हामी नाकाबन्दीको समर्थन गर्दैनौं । हाम्रो मुख्य लक्ष्य हर्मुज पूर्ण रूपमा खोल्नु हो ।”

इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीले पोप लियोको शान्तिको आह्वानको बचाउ गर्दै ट्रम्पको आलोचनालाई अस्वीकार गरेकी छन् ।

नाकाबन्दीले विश्व अर्थतन्त्रमा पार्ने प्रभाव

• हर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको तेल आपूर्तिको २०-२५ प्रतिशत बग्ने मुख्य मार्ग हो ।
• नाकाबन्दी लागू भएमा तेलको मूल्य अझ बढ्ने अनुमान छ ।
• विश्वव्यापी शिपिङ कम्पनीहरूले “अमेरिका र इरान दुवैले सुरक्षित मार्गको ग्यारेन्टी नदिएसम्म” हर्मुज हुँदै यात्रा नगर्ने बताएका छन् ।
• ग्रीक शिप ओनरहरूले आफ्ना जहाजहरू फिर्ता बोलाउने तयारी गरिरहेका छन् ।

इजरायल र लेबनानको स्थिति

संयुक्त राष्ट्रसंघका शान्ति सैनिक (UNIFIL) ले इजरायली ट्यांकले आफ्ना गाडीहरूलाई ठक्कर दिएको र चेतावनी गोली प्रहार गरेको आरोप लगाएको छ । इजरायलले भने, “समन्वयबिना आएको कन्वोयसँग सानो सम्पर्क भएको” बताएको छ ।

तनावको नयाँ चरण

ट्रम्पको नाकाबन्दीको घोषणाले इरान- अमेरिका द्वन्द्वलाई नयाँ चरणमा पुर्‍याएको छ । इरानले यसलाई “युद्धको कार्य” ठानेको छ भने युरोपेली देशहरूले स्वतन्त्र नौवहन र शान्तिपूर्ण समाधानको पक्षमा उभिएका छन् ।

विश्व बजारमा तेलको मूल्य बढ्ने, शिपिङ प्रभावित हुने र क्षेत्रीय द्वन्द्व फैलिने जोखिम बढेको छ । अब हेर्न बाँकी छ — यो नाकाबन्दी वास्तविक रूपमा लागू हुन्छ कि यो पनि वार्ताको दबाबका लागि मात्र हो ।

तर एउटा कुरा स्पष्ट छ : हर्मुज जलडमरूमध्य अझै पनि विश्व अर्थतन्त्रको सबैभन्दा संवेदनशील ‘चोकपोइन्ट’ हो र यसमा हुने कुनै पनि गतिविधिले विश्वव्यापी प्रभाव पार्नेछ ।