काठमाडौं — अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका दक्षिण तथा मध्य एसिया हेर्ने सहायक विदेश मन्त्री समिर पॉल कपुर सोमबार काठमाडौं आइपुग्ने भएका छन्। उनी तीन दिने भ्रमणका लागि नेपाल आउन लागेका हुन्।

यो भ्रमण प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह को सरकार गठन भए (चैत १३) पछि काठमाडौं आउने सबैभन्दा उच्चस्तरीय अमेरिकी कूटनीतिज्ञ हो। सरकारी अधिकारीहरूका अनुसार वासिङ्टनले नयाँ सरकारसँग छिट्टै संलग्न हुन खोजेको स्पष्ट सन्देश यो भ्रमणले दिएको छ।

भ्रमणको उद्देश्य र महत्व

नेपाली दूतावास वासिङ्टन र परराष्ट्र मन्त्रालयका अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन् – कपुर नयाँ सरकारलाई बधाई दिने, सरकारका प्राथमिकता सुन्ने र अमेरिकाले कसरी सहकार्य गर्न चाहन्छ भन्ने सन्देश दिने छन्।

भ्रमण औपचारिक रूपमा अझै घोषणा भएको छैन। कपुरसँगै अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका दुई जना अन्य अधिकारी पनि आउने छन्। उनको राजनीतिक दलका नेतासँगको भेटघाटबारे अझै स्पष्ट जानकारी छैन।

भेटघाटको तालिका :

• अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले
• परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल
• नेपाल–अमेरिका चेम्बर अफ कमर्सका पदाधिकारी तथा सदस्यहरू
• पाटन दरबार स्क्वायरको भ्रमण

अहिलेसम्म प्रधानमन्त्री बालेन शाहसँग भेटघाटको अनुरोध अमेरिकी पक्षबाट नभएको बताइएको छ।

मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन, लगानी र रणनीतिक चासो

अमेरिकी कूटनीतिज्ञहरूले विभिन्न छलफलमा निम्न विषयलाई प्राथमिकता दिएका छन् :

• मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन (एमसीसी) नेपाल कम्प्याक्टको छिटो र सहज कार्यान्वयन
• अमेरिकी कम्पनीहरूको नेपालमा लगानी विस्तार
• कोटिभिटी नेपाल र कोका–कोलासँग जोडिएका कर विवादको समाधान
• नेपालमा रहेका तिब्बती शरणार्थीको अधिकार संरक्षण
• स्टारलिङ्क इन्टरनेट सेवा विस्तार
• अमेरिका–नेपाल व्यापार तथा लगानी ढाँचा सम्झौता (TIFA) को म्याद थप र नयाँ निर्यातयोग्य वस्तु समावेश
• मेटलाइफको पुनर्बिमा मुद्दा
• सम्भावित फिच रेटिङ्सको नेपाल भ्रमण

कपुर को हुन् ?

अक्टोबर २०२५ मा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दक्षिण एसियाली सुरक्षा विज्ञ समिर पॉल कपुरलाई दक्षिण तथा मध्य एसिया हेर्ने सहायक विदेश मन्त्री नियुक्त गरेका थिए। उनी डोनाल्ड लुको स्थानमा आएका हुन्।

कपुरले गत फेब्रुअरीमा अमेरिकी संसदको विदेश मामिला समितिमा नेपालबारे ब्रिफिङ गर्दै भनेका थिए — “नेपालमा शान्तिपूर्ण निर्वाचन हुनेमा हामी विश्वस्त छौं र जसले जित्छ, उसँग काम गर्न तयार छौं।”

उनले दक्षिण एसियामा कुनै एक शक्तिको एकल प्रभुत्व रोक्ने अमेरिकाको नीति दोहोर्‍याएका थिए। “दक्षिण एसियामा शत्रुतापूर्ण शक्तिले प्रभुत्व जमाए भने विश्व अर्थतन्त्रमा जबरजस्त प्रभाव पार्न सक्छ,” उनको भनाइ थियो। उनले चीनको ऋण कूटनीतिप्रति पनि चासो देखाएका थिए।

बंगलादेशपछि नेपाल

कपुरले फेब्रुअरीमा बंगलादेशमा नयाँ सरकार गठन भएपछि ढाका भ्रमण गरेका थिए। तर प्रधानमन्त्रीसँग भेटघाट गरेनन्। नेपालको संसदीय निर्वाचन र आन्तरिक कारणले उनको काठमाडौं भ्रमण केही समय स्थगित भएको थियो।

यो पटक उनी वासिङ्टनबाट टर्किश एयरलाइन्स मार्फत् सिधै काठमाडौं आउने र बुधबार फर्किने कार्यक्रम छ। लामो समयपछि अमेरिकी उच्च अधिकारीको स्ट्यान्डअलोन (एक्लो) नेपाल भ्रमण हुन लागेको हो। पहिले यस्ता भ्रमण भारत, बंगलादेश वा श्रीलंकासँग जोडेर गरिन्थ्यो।

रणनीतिक सन्देश

नेपाल भारत र चीनबीचको रणनीतिक स्थानका कारण संवेदनशील छ। वासिङ्टनले नेपालको राजनीतिक ‘रिसेट’ लाई दक्षिण एसियाको ठूलो रणनीतिक प्रतिस्पर्धाको हिस्सा मान्छ। कपुरको छिटो भ्रमणले नयाँ सरकारसँगको संलग्नता बढाउने र एमसीसी जस्ता परियोजनालाई गति दिने अमेरिकी चाहना देखाएको छ।

भ्रमणको नतिजाले नेपाल–अमेरिका सम्बन्धको आगामी दिशा निर्धारण गर्नेछ। परराष्ट्र मन्त्रालय र अमेरिकी दूतावासले भ्रमणबारे थप विवरण सार्वजनिक गर्न बाँकी छ।