रुकुमकोट, रुकुमपूर्व – आसन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका सन्दर्भमा एबीसी टेलिभिजनका प्रधान सम्पादक शुभशंकर कंडेल रुकुम पुगेर लिएको विशेष अन्तरवार्तामा पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले यसपटकको निर्वाचनलाई “तीन राजनीतिक धाराबीचको जनमत संग्रह” भएको बताएका छन्।

रुकुमकोटमा गरिएको करिब एक घण्टा लामो कुराकानीमा प्रचण्डले २३ र २४ भदौका घटनापछि नेपाली राजनीतिमा तीनवटा स्पष्ट धार देखिएको दाबी गरे। उनका अनुसार पहिलो धार “दमनकारी”, दोस्रो धार “विध्वंसकारी” र तेस्रो धार “राष्ट्र, सुशासन र सामाजिक न्यायको पक्षधर” हो।

“२३ गतेको दमन र २४ गतेको विध्वंस—यी दुवै गलत धार हुन्। राष्ट्रलाई एकताबद्ध राख्ने, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षा गर्ने र सामाजिक न्याय स्थापित गर्ने धार हामी हौं,” उनले भने।

रुकुमलाई आफ्नो ‘कर्मथलो’ उल्लेख गर्दै उनले यहाँबाट जनयुद्ध र शान्ति प्रक्रियाको ढोका खुलेको स्मरण गरे। “रुकुम, रोल्पा, जाजरकोट, सल्यान—यी मेरा आधार इलाका हुन्। म नयाँ ठाउँमा आएको होइन, आफ्नै ठाउँ फर्किएको हुँ,” उनले बताए। स्थानीय जनताबाट पाएको उत्साहले आफूलाई नयाँ ऊर्जा दिएको दाबी पनि गरे।

प्रधानमन्त्री हुँदा राष्ट्रिय दृष्टिकोणबाट योजना बनाउने अनुभव र अहिले गाउँ–गाउँमा पुगेर जनताको अपेक्षा बुझ्ने अनुभव फरक रहेको उनले सुनाए। “केन्द्रबाट योजना बनाउँदा समग्र देश हेर्नुपर्छ, तर प्रत्यक्ष जनतामाझ जाँदा उनीहरूको आवश्यकता—सडक, बिजुली, इन्टरनेट, शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारी—झन् स्पष्ट देखिन्छ,” उनले भने।

सामाजिक सञ्जालमा भइरहेको ‘पुराना बनाम नयाँ’ बहसलाई सतही विश्लेषण भन्दै उनले पछिल्ला घटनाहरू अन्तर्राष्ट्रिय भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धासँग जोडिएको दाबी गरे। साथै, निर्वाचन निष्पक्ष र भयरहित हुनुपर्नेमा जोड दिँदै सुरक्षा निकायप्रति विश्वास व्यक्त गरे।

आगामी परिणामबारे उनले नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी पहिलो शक्ति बन्ने दाबी गर्दै “स्वच्छ र निष्पक्ष निर्वाचन भए हामी पहिलो पार्टी बन्छौं” भन्ने विश्वास व्यक्त गरे। उनले मतदातालाई “राष्ट्रको एकता, सुशासन र सामाजिक न्यायको पक्षमा उभिन” अपिलसमेत गरे।

‘रुकुम मेरो कर्मथलो’

रुकुमलाई आफ्नो राजनीतिक कर्मथलो भन्दै प्रचण्डले जनयुद्ध र शान्ति प्रक्रियाको ढोका यही भूगोलबाट खुलेको स्मरण गरे। “म नयाँ ठाउँमा आएको होइन, आफ्नै आधार क्षेत्रमा फर्किएको हुँ,” उनले भने। गाउँ–गाउँमा पुग्दा देखिएको उत्साहले आफूलाई नयाँ ऊर्जा दिएको उनले दाबी गरे। सहिद परिवार, बेपत्ता योद्धाका आफन्त र स्थानीय जनतासँग भावनात्मक सम्बन्ध रहेको उनको भनाइ छ।

केन्द्र र स्थानीय अनुभवको फरक

प्रधानमन्त्रीका रूपमा राष्ट्रिय दृष्टिकोणबाट योजना बनाउँदा र प्रत्यक्ष उम्मेदवार भएर गाउँमा जाँदा फरक अनुभव भएको उनले बताए। “केन्द्रबाट योजना बनाउँदा समग्र देश हेर्नुपर्छ, तर गाउँमा जाँदा जनताको तत्काल आवश्यकता—सडक, पिच बाटो, बिजुली, इन्टरनेट, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी—प्रत्यक्ष महसुस हुन्छ,” उनले भने। विकास र समृद्धिको ठूलो अपेक्षा आफू माथि आएको स्वीकार्दै उनले यसलाई चुनौतीपूर्ण जिम्मेवारीका रूपमा लिएको बताए।

‘तीन धार’ को व्याख्या

प्रचण्डका अनुसार २३ र २४ भदौपछि नेपाली राजनीतिमा तीनवटा धार स्पष्ट भएका छन्।
पहिलो, २३ गतेको “दमनकारी धार” — जसले आन्दोलन दमनमार्फत समाधान खोज्यो।
दोस्रो, २४ गतेको “विध्वंसकारी धार” — जसले राज्य संरचना र संस्थामाथि आक्रमण गर्‍यो।
तेस्रो, “राष्ट्र, सुशासन र सामाजिक न्यायको पक्षधर धार” — जसको प्रतिनिधित्व आफूहरूले गरिरहेको उनको दाबी छ।

“दमन र विध्वंस दुवै गलत हुन्। संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षा, सामाजिक न्याय र राष्ट्रिय एकताको पक्षमा उभिने धार नै सही हो,” उनले भने।

‘पुराना बनाम नयाँ’ बहस र भूराजनीति

सामाजिक सञ्जालमा चलिरहेको ‘पुराना बनाम नयाँ’ राजनीतिक बहसलाई उनले सतही विश्लेषण बताए। विश्व राजनीति उदार पुँजीवादको संकटबाट गुज्रिरहेको र ठूला शक्ति राष्ट्रहरूबीच प्रतिस्पर्धा तीव्र बनेको सन्दर्भमा नेपाल पनि त्यसको प्रभावमा परेको उनको तर्क छ। “नेपालको भूराजनीतिक अवस्थिति संवेदनशील छ। बाहिर देखिएको जस्तो मात्र होइन, गहिराइमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाको असर छ,” उनले भने।

‘बंगलादेश’ प्रसंगको स्पष्टिकरण

आफूले ‘बंगलादेश बनाउने’ नभई राजनीतिक अहंकार र दुई तिहाइको दम्भले देश संकटतिर जान सक्ने चेतावनी दिएको प्रचण्डको भनाइ छ। “मैले कसैलाई धम्की दिएको होइन, गलत बाटो नहिँड्न चेतावनी दिएको हो,” उनले स्पष्ट पारे।

निष्पक्ष निर्वाचनको आग्रह

निर्वाचन निष्पक्ष, भयरहित र धाँधलीरहित हुनुपर्नेमा जोड दिँदै उनले नेपाली सेना, प्रहरी र कर्मचारीतन्त्रप्रति विश्वास व्यक्त गरे। “राष्ट्र अप्ठ्यारोमा परेको बेला सबै निकायले इमान्दार भूमिका खेल्नुपर्छ,” उनले भने। ‘म्याच फिक्सिङ’ जस्ता हल्लाले जनविश्वास कमजोर पार्न सक्ने चेतावनी पनि दिए।

नेकपा पहिलो शक्ति बन्ने दाबी

आगामी परिणामबारे उनले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी पहिलो शक्ति बन्ने विश्वास व्यक्त गरे। “स्वच्छ र निष्पक्ष निर्वाचन भयो भने हाम्रो पार्टी पहिलो बन्छ। भ्रष्टाचारविरुद्ध, सामाजिक न्याय र आर्थिक समृद्धिको स्पष्ट एजेन्डासहित हामी जनतामाझ गएका छौं,” उनले भने।

अन्त्यमा प्रचण्डले यो निर्वाचनलाई देशलाई निकास दिने ऐतिहासिक अवसरका रूपमा चित्रित गर्दै मतदातालाई “राष्ट्रको एकता, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षा र सुशासनको पक्षमा उभिन” अपिल गरे।