जुम्ला : एउटा सानो पहाडी जिल्ला, तर संसदीय राजनीतिमा निकै रोचक इतिहास बोकेको । यहाँको एक मात्र प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रमा ०४८ सालदेखि अहिलेसम्म कुनै पनि सांसद दोस्रो पटक जितेर आएका छैनन् । हरेक निर्वाचनमा नयाँ अनुहार वा नयाँ दलले जित हासिल गरेको छ । यो ‘सांसद नदोहोर्याउने’ परम्परा जुम्लाको राजनीतिक पहिचान नै बनेको छ ।
अब २०८२ को निर्वाचनमा यो परम्परा कायम रहला कि टुट्ला ? निवर्तमान सांसद ज्ञानबहादुर शाही (ज्ञानेन्द्र) फेरि मैदानमा छन् । यदि उनी जिते भने जुम्लाले पहिलो पटक एउटै सांसदलाई दोहोर्याउने इतिहास बनाउनेछ ।
जुम्लाको संसदीय इतिहास : कहिल्यै दोहोरिएन सांसद
| वर्ष | निर्वाचन | विजयी उम्मेदवार | दल | मुख्य टिप्पणी |
|---|---|---|---|---|
| ०४८ | प्रतिनिधिसभा | डिल्लीबहादुर महत | नेपाल मजदुर किसान पार्टी | पहिलो निर्वाचित सांसद |
| ०५१ | प्रतिनिधिसभा | भक्तबहादुर रोकाया | नेपाल मजदुर किसान पार्टी | फरक उम्मेदवारबाट जित |
| ०५६ | प्रतिनिधिसभा | देवीलाल थापा | नेकपा (एमाले) | एमालेको पहिलो जित |
| ०६४ | संविधानसभा | नरेश भण्डारी | नेकपा (माओवादी केन्द्र) | माओवादीको उदय |
| ०७० | संविधानसभा | ललितजंग शाही | नेपाली कांग्रेस | कांग्रेस पुनरागमन |
| ०७४ | प्रतिनिधिसभा | गजेन्द्र महत | नेकपा (माओवादी केन्द्र) | एमाले-माओवादी गठबन्धनबाट जित |
| ०७९ | प्रतिनिधिसभा | ज्ञानबहादुर शाही (ज्ञानेन्द्र) | राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी | गठबन्धनलाई ठूलो अन्तरले हराए |
यो तालिकाले स्पष्ट देखाउँछ— जुम्लाले सांसदलाई दोहोर्याउँदैन ।
२०७९ को मत परिणाम : राप्रपाको अप्रत्याशित जित
प्रत्यक्षतर्फ
- ज्ञानबहादुर शाही (राप्रपा) : २२,८१९ मत (विजयी)
- गोमा गौतम कुँवर (माओवादी केन्द्र/गठबन्धन) : ११,९५९ मत
- रतननाथ योगी (एमाले) : ६,५२८ मत
समानुपातिकतर्फ (प्रतिनिधिसभा)
- नेकपा (एमाले) : १०,५४८ मत
- नेपाली कांग्रेस : १०,४५८ मत
- नेकपा (माओवादी केन्द्र) : ८,९६० मत
- राप्रपा : ५,७९६ मत
- नेकपा (एकीकृत समाजवादी) : २,६४८ मत
- नेमकिपा : २,०७३ मत
- राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी : करिब ९०० मत
जुम्लामा कुल मतदाता संख्या अहिले ७१,७३९ पुगेको छ ।
यो पटकका मुख्य खेलाडीहरू
यो पटकका मुख्य उम्मेदवारहरू (२०८२)
| उम्मेदवार | दल | मुख्य दाबी/पृष्ठभूमि |
|---|---|---|
| ज्ञानबहादुर शाही (ज्ञानेन्द्र) | राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी | निवर्तमान सांसद, ०७९ मा अप्रत्याशित जित । विकास र समृद्धिको मुद्दा, तर राजावादी आरोप |
| दीपबहादुर शाही | नेपाली कांग्रेस | स्थानीय चिनिएका नेता, पार्टीभित्र गुटबन्दीको समस्या |
| शान्तिलाल महत | नेकपा (एमाले) | पूर्व मेयर उम्मेदवार, ०५६ को विरासत फर्काउने दाबी |
| नरेश भण्डारी | नेकपा | ०६४ मा विजयी, ‘विकासको जुम्ला मोडल’, कर्णाली स्वास्थ्य प्रतिष्ठान जस्ता परियोजना |
| बिनिता कठायत | राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी | पूर्व समानुपातिक सांसद, परिवर्तनको मुद्दा |
| मनऋषि धिताल | प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी | पूर्व माओवादी बौद्धिक, सिंजा क्षेत्रमा प्रभाव, नेकपालाई चुनौती |
मुख्य चुनौती र सम्भावना
- राप्रपाको लागि : ज्ञानेन्द्रले परम्परा तोडेर दोस्रो पटक जिते भने इतिहास बन्छ । तर ग्राउन्डमा चर्चा जति सामाजिक सञ्जालमा जस्तो बलियो छैन भन्ने स्थानीयको भनाइ छ ।
- नेकपाको लागि : संगठन बलियो छ, तर ०७९ मा मत घटेको थियो । नरेश भण्डारीलाई पार्टीभित्रकै असन्तुष्ट समूह (गजेन्द्र महत पक्ष) ले कति साथ दिन्छ भन्ने प्रश्न छ ।
- प्रलोपाको प्रभाव : मनऋषि धितालले नेकपाको मत काट्ने सम्भावना उच्च छ । सिंजा क्षेत्र उनको गृह क्षेत्र हो ।
- कांग्रेस–एमाले : दुवै दलले मुख्य प्रतिस्पर्धा हुने ठाने पनि जेनजी लहर र नयाँ दलको उदयले मत विभाजन हुने डर छ ।
- रास्वपा : बिनिता कठायतले पनि केही असन्तुष्ट मत तान्न सक्छिन् ।
जुम्लाको मतदाताले फेरि अप्रत्याशित निर्णय लिने सम्भावना कायम छ । पुराना दलहरू (कांग्रेस, एमाले, नेकपा) ले आफ्नो मत काटिने त्रासमा छन् भने नयाँ र वैकल्पिक शक्तिहरूले फाइदा उठाउने आशामा छन् ।
जुम्लाले यो पटक पनि सबैलाई चकित पार्ला कि परम्परालाई निरन्तरता देला ? उत्तर मतदानको दिनमै थाहा हुनेछ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्