काठमाडौं, ८ माघ : पहिचानवादी आन्दोलनका चर्चित नेता एवं उज्यालो नेपाल पार्टीका केन्द्रीय सदस्य डकेन्द्र सिंह थेगिमले पार्टी परित्याग गरेका छन्। उनले पार्टीका केन्द्रीय सदस्य ज्ञानबहादुर गुरुङ र प्रस्तावित केन्द्रीय सदस्य अमर ईजमसँगै संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै उज्यालो नेपाल पार्टीबाट पूर्ण रूपमा अलग भएको घोषणा गरेका हुन्।

किन छोडे पार्टी?

विज्ञप्तिमा तीनै नेताले भनेका छन्, “पहिचानसम्बन्धी एजेन्डामा स्पष्ट र लिखित वैचारिक धारणा प्रस्तुत गर्न नसकेको, पार्टीको आन्तरिक संरचना र निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता नभएको तथा पहिचानवादी मुद्दालाई गम्भीरतापूर्वक उठाउन नसकेकोले नैतिकताका आधारमा पार्टीमा बस्न नसकिने अवस्था आएको छ।”

उनीहरूले पार्टीको वैचारिक अस्पष्टतालाई मुख्य कारण बताएका छन्। डकेन्द्र सिंह थेगिम यसअघि इलाम क्षेत्र नम्बर २ को उपनिर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवार बनेर दोस्रो स्थानमा पुगेका थिए। उज्यालो नेपाल पार्टीले उनलाई समानुपातिक बन्दसूचीमा राखेको थियो, तर अब उनीहरूले साधारण सदस्यता नै त्यागेका छन्।

पहिचानवादी मोर्चालाई पुनर्जीवन दिने घोषणा

पार्टी छोडेपछि तीनै नेताले अब पहिचानवादी मोर्चालाई विस्तार गर्ने र पहिचानवादी आन्दोलनका लागि सशक्त संरचना निर्माण गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। उनीहरूले आसन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचन (फागुन २१) मा दलहरूको घोषणापत्रमा निम्न मुद्दाहरू अनिवार्य रूपमा समावेश गराउन दबाब दिने निर्णय गरेका छन्:

• पहिचानसहितको संघीयता
• धर्मनिरपेक्षता
• लोकतान्त्रिक गणतन्त्र
• पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली

‘नो कोशी, नो केबलकार’ अभियान जारी रहने

डकेन्द्र सिंह थेगिमले स्वतन्त्र रूपमा सञ्चालन गर्दै आएको ‘नो कोशी’ र ‘नो केबलकार’ अभियानलाई थप सशक्त बनाउने बताएका छन्। विशेष गरी:

• मुक्कुमलुङ (किराँत राईहरूको पवित्र स्थल)
• खुवालुङ (लिम्बूहरूको धार्मिक स्थल)
• बोझेनी लगायतका धार्मिक-सांस्कृतिक स्थलहरूमा भइरहेको अतिक्रमणविरुद्ध प्रतिरोध गर्ने

उनीहरूले यी स्थलहरूको संरक्षण र अतिक्रमण रोक्नका लागि जनआन्दोलनको स्तरमा लैजाने योजना बनाएका छन्।

‘नो भोट’ अभियानको चेतावनी

निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा तीनै नेताले ‘नो भोट’ अभियान चलाउने चेतावनी दिएका छन्। यदि दलहरूले पहिचानवादी मुद्दालाई गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन नगरेमा मतदातालाई भोट नदिन आह्वान गर्ने उनीहरूको भनाइ छ। यो अभियान विशेष गरी कोशी प्रदेश र पहाडी क्षेत्रका पहिचानवादी समुदायमा केन्द्रित हुने देखिन्छ।

डकेन्द्र सिंह थेगिम को हुन्?

डकेन्द्र सिंह थेगिम लिम्बू समुदायका प्रभावशाली नेता हुन्। इलाम उपनिर्वाचनमा उनले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएर नेकपा (एमाले) का उम्मेदवार सुहाङ नेम्वाङलाई कडा टक्कर दिएका थिए। उनी पहिचानवादी आन्दोलन, कोशी नामको विरोध र धार्मिक-सांस्कृतिक स्थल संरक्षण अभियानका प्रमुख आवाज हुन्।

उज्यालो नेपाल पार्टीमा के भइरहेको छ?

उज्यालो नेपाल पार्टी (कुलमान घिसिङ नेतृत्व) ले हालै धेरै क्षेत्रमा उम्मेदवारी दर्ता गरेको छ, तर वैचारिक स्पष्टता र पहिचानवादी मुद्दामा कमजोर देखिएको आलोचना बढ्दै गएको छ। डकेन्द्र सिंह थेगिम जस्ता प्रभावशाली नेताको बाहिरीकरणले पार्टीभित्र असन्तुष्टि बढेको संकेत गर्छ।

अब फागुन २१ को निर्वाचनमा पहिचानवादी मोर्चाको पुनरागमनले कोशी प्रदेश र मधेसमा कस्तो प्रभाव पार्छ? ‘नो भोट’ अभियानले मतदान प्रतिशतमा कति असर गर्छ? यो घटनाले नेपाली राजनीतिमा पहिचानको बहसलाई फेरि तातो बनाएको छ।