काठमाडौं, १, माघ : नेपाली कांग्रेसको दोस्रो विशेष महाधिवेशनले पार्टीमा पुस्तान्तरण र विविधताको सन्देश मात्र दिएन, बरु विभिन्न पृष्ठभूमिबाट आएका नेताहरूलाई पदाधिकारीमा स्थान दिएर कांग्रेसको नयाँ नेतृत्व संरचनालाई समावेशी बनाएको छ। सहमहामन्त्रीमा निर्वाचित आठमध्ये केही अनुभवी तथा केही नयाँ पुस्ताका प्रतिनिधि छन्। यीमध्ये तीन प्रमुख अनुहारहरू— कर्णबहादुर बुढा, मुक्ताकुमारी यादव र फरमुल्लाह मन्सुर तथा योगेन्द्र चौधरी— ले कांग्रेसको राजनीतिक यात्रामा फरक–फरक आयाम थपेका छन्।
कर्णबहादुर बुढा: कांग्रेस प्रवेश गरेको ६ वर्षमै सहमहामन्त्री
डोल्पाका प्रभावशाली नेता कर्णबहादुर बुढा २०७६ सालमा मात्र नेपाली कांग्रेस प्रवेश गरेका थिए। त्यसअघि उनी २०४८ सालदेखि राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) मा सक्रिय थिए। राप्रपामा तीन पटक केन्द्रीय सदस्य, एकपटक सहमहामन्त्री मनोनीत भएका उनी तीन पटक प्रतिनिधिसभा निर्वाचन लडे तर तीनै पटक पराजित भए।
२०७४ मा राप्रपाले थ्रेसहोल्ड कटाउन नसकेपछि उनले पार्टी छाडे। “खेलाडी हुँ। मैदान त चाहियो भनेर कांग्रेसतिर लागेँ,” बुढाले भनेका छन्।
कांग्रेस प्रवेशपछि केन्द्रीय सदस्य मनोनीत भएका उनी १४औं महाधिवेशनमा हृदयराम थानीलाई एक मतान्तरले पराजित गर्दै केन्द्रीय सदस्य चुनिए। संस्थापन पक्षमा रहँदै आएका बुढा नेतृत्व परिवर्तनको बहस चर्किएपछि गगन थापा–विश्वप्रकाश शर्मा समूहसँग नजिक भए। विशेष महाधिवेशनले उनलाई ‘पिछडिएको’ क्लस्टरबाट सहमहामन्त्री बनाएको छ।
फागुन २१ को निर्वाचनका लागि डोल्पाबाट एकल उम्मेदवार सिफारिस भएका बुढाको भाइ धनबहादुर बुढा नेकपाबाट उम्मेदवार छन्। यसले डोल्पामा दाजुभाइबीचको रोचक प्रतिस्पर्धाको सम्भावना देखाएको छ।
मुक्ताकुमारी यादव: ‘वुमेन अफ दि इलेक्सन’ बाट सहमहामन्त्रीसम्म
महोत्तरीकी मुक्ताकुमारी यादव १४औं महाधिवेशनमा ‘वुमेन अफ दि इलेक्सन’ बनेकी थिइन्। मधेसी महिलातर्फ खसेको ४६७१ मतमध्ये ३९६० मत प्राप्त गर्दै सर्वाधिक मत ल्याउने केन्द्रीय सदस्य बनेकी उनले विशेष महाधिवेशनबाट सहमहामन्त्रीमा फड्को मारेकी छन्।
४८ वर्षीया यादवको राजनीतिक यात्रा तीन दशक लामो छ। २०५३ मा नेपाल महिला संघको जिल्ला सदस्यबाट सुरु भएको उनको यात्रा माओवादी हिंसाको समयमा विस्थापित भए पनि २०६२–६३ को जनआन्दोलनपछि राष्ट्रिय स्तरमा पुग्यो।
उनी २०७० मा समानुपातिक सांसद, २०७४ मा राष्ट्रियसभा सदस्य र २०७९ मा फेरि प्रतिनिधिसभा सदस्य बनिन्। संसदमा मधेस, महिला र शिक्षा क्षेत्रमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेकी यादव अब सहमहामन्त्रीको रूपमा पार्टी संगठन र नीतिमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने स्थानमा पुगेकी छन्।
फरमुल्लाह मन्सुर: ५० वर्षको राजनीतिक यात्रा, दुई गुटको अनुभव
फरमुल्लाह मन्सुर कांग्रेसभित्रका सबैभन्दा अनुभवी सहमहामन्त्री हुन्। २०२८ सालमा भारतको पटनामा बिपी कोइरालाबाट सदस्यता लिएका उनी पञ्चायतकालको कठोर समयमा पनि संगठन निर्माणमा सक्रिय रहे।
२०४८–२०५७ सम्म बारा जिल्ला कांग्रेस सभापति रहेका उनी २०५६ मा प्रतिनिधिसभा सदस्य, दोस्रो संविधानसभाका सदस्य र देउवा सरकारमा श्रम तथा रोजगार मन्त्री बने।
लामो समय देउवा समूहमा रहेका मन्सुरले पछिल्लो समय गगन–विश्व समूहलाई साथ दिए। देउवा पक्षले उनलाई निष्कासन गरे पनि विशेष महाधिवेशनले उही पदमा निरन्तरता दियो। मन्सुरलाई बारामा ‘शक्तिका पुजारी’ भन्ने आलोचना भए पनि उनी परिवर्तनको पक्षमा उभिएका छन्।
योगेन्द्र चौधरी: विद्रोह गरेर सहमहामन्त्री
दाङका योगेन्द्र चौधरी संस्थापन पक्षबाट विद्रोह गरेर विशेष महाधिवेशनमा पुगेका नेतामध्ये एक हुन्। थारू समुदायका प्रभावशाली नेता चौधरी २०६२–६३ को जनआन्दोलनपछि थरूहट आन्दोलनमा सक्रिय थिए।
२०६४ मा उपेन्द्र यादवको पार्टीबाट संविधानसभा सदस्य बनेका उनी २०७४ मा गच्छदारसँगै कांग्रेस फर्किए। पछिल्लो समय देउवा समूहमा रहे पनि जेनजी आन्दोलनपछि नेतृत्व परिवर्तनको पक्षमा उभिए।
विशेष महाधिवेशनमा भाग लिन दाङबाट हतार हतार काठमाडौं फर्किएका चौधरीलाई थारू क्लस्टरबाट सहमहामन्त्री बनाइएको छ। फागुन २१ मा दाङ क्षेत्र नम्बर १ बाट एक नम्बरमा उम्मेदवार सिफारिस भएका उनी अब पार्टीमा नयाँ भूमिकामा छन्।
नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित ८ सहमहामन्त्रीहरूको संक्षिप्त प्रोफाइल :
१. फरमुल्लाह मन्सुर (मुस्लिम क्लस्टर)
- लामो समय (५० वर्षभन्दा बढी) कांग्रेसको संगठन र राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय।
- २०२८ मा भारतको पटनामा बिपी कोइरालाबाट सदस्यता लिएका।
- पञ्चायतकालमा पटक-पटक पक्राउ तथा भारत प्रवास।
- २०४८–२०५७ सम्म बारा जिल्ला कांग्रेस सभापति।
- २०५६ मा प्रतिनिधिसभा सदस्य, दोस्रो संविधानसभा सदस्य।
- देउवा सरकारमा श्रम तथा रोजगार मन्त्री।
- लामो समय देउवा समूहमा रहे पनि पछिल्लो समय गगन–विश्व समूहसँग जोडिए।
- देउवा पक्षले निष्कासन गरे पनि विशेष महाधिवेशनले पुरानै पदमा निरन्तरता दियो।
२. मुक्ताकुमारी यादव (मधेसी क्लस्टर)
- १४औं महाधिवेशनमा ‘वुमेन अफ दि इलेक्सन’ बनेकी (मधेसी महिलातर्फ सर्वाधिक मत)।
- तीन दशक लामो राजनीतिक यात्रा, २०५३ मा महिला संघबाट सुरु।
- माओवादी हिंसामा विस्थापित भए पनि २०६२–६३ पछि राष्ट्रिय स्तरमा।
- २०७० मा समानुपातिक सांसद, २०७४ मा राष्ट्रियसभा सदस्य, २०७९ मा फेरि प्रतिनिधिसभा।
- संसदमा मधेस, महिला र शिक्षा क्षेत्रमा सक्रिय।
- अब सहमहामन्त्रीको रूपमा पार्टी नीति तथा संगठनमा प्रत्यक्ष भूमिका।
३. प्रकाश रसाइली स्नेही (दलित क्लस्टर)
- पूर्वसांसद, २०७९ निर्वाचनमा समानुपातिकबाट प्रवेश।
- १४औं महाधिवेशनबाट केन्द्रीय सदस्य।
- पछिल्लो समय गगन थापा नेतृत्वको क्रियाशील सदस्यता व्यवस्थापन समितिका सदस्य।
- २०७७ मा जाजरकोट घटनाबारे संसदीय विशेष समितिमा सदस्य।
- दलित समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दै नयाँ नेतृत्वमा स्थान।
४. डिला संग्रौला पन्त (महिला क्लस्टर)
- महिला प्रतिनिधित्वबाट सहमहामन्त्री।
- पार्टीभित्र महिला अधिकार तथा समावेशी मुद्दामा सक्रिय।
- विशेष महाधिवेशनमा देउवा समूह छाडेर नयाँ समीकरणमा सामेल।
- अब पार्टी संगठन र नीतिमा महत्वपूर्ण भूमिका।
५. बहादुर सिंह लामा (आदिवासी जनजाति क्लस्टर)
- नुवाकोटका नेता, २०४३ देखि राजनीतिमा (नेविसंघबाट सुरु)।
- २०७० मा नुवाकोट ३ बाट संविधानसभा सदस्य (माओवादी उम्मेदवारलाई हराएर)।
- २०७४ मा समानुपातिक सांसद, २०७९ मा बागमती प्रदेशसभा सदस्य।
- देउवा सरकारमा आर्थिक मामिला मन्त्री, पछि मुख्यमन्त्री।
- प्रदेशमा दल परिवर्तनपछि गगन–विश्व समूहमा सक्रिय।
६. उदयशमशेर राणा (खस आर्य क्लस्टर)
- देउवा समूह छाडेर नयाँ नेतृत्वमा सामेल।
- पार्टीभित्र खस आर्य समुदायको प्रतिनिधित्व।
- विशेष महाधिवेशनमा महत्वपूर्ण भूमिका।
- अब सहमहामन्त्रीको रूपमा संगठन विस्तारमा योगदान।
७. योगेन्द्र चौधरी (थारू क्लस्टर)
- दाङका नेता, थारू समुदायको प्रमुख हकहितकर्मी।
- २०६२–६३ पछि थरूहट आन्दोलनमा सक्रिय।
- २०६४ मा उपेन्द्र यादवको पार्टीबाट संविधानसभा सदस्य।
- २०७४ मा गच्छदारसँगै कांग्रेस फर्किए, केन्द्रीय सदस्य।
- जेनजी आन्दोलनपछि देउवा समूहबाट विद्रोह गरेर विशेष महाधिवेशनमा।
- फागुन २१ को निर्वाचनका लागि दाङ १ बाट उम्मेदवार सिफारिस।
८. कर्णबहादुर बुढा (पिछडिएको क्षेत्र क्लस्टर)
- डोल्पाका प्रभावशाली नेता।
- २०७६ मा मात्र कांग्रेस प्रवेश (अघि राप्रपामा २०४८ देखि सक्रिय)।
- राप्रपामा तीन पटक केन्द्रीय सदस्य, एकपटक सहमहामन्त्री।
- तीन पटक प्रतिनिधिसभा निर्वाचन लडे तर पराजित।
- १४औं महाधिवेशनबाट केन्द्रीय सदस्य (एक मतान्तरले जित)।
- पछिल्लो समय गगन–विश्व समूहसँग नजिक।
- डोल्पाबाट फागुन २१ को निर्वाचनका लागि एकल उम्मेदवार सिफारिस।
यी सहमहामन्त्रीहरूले कांग्रेसमा समावेशीता, पुस्तान्तरण र विविध पृष्ठभूमिको प्रतिनिधित्वलाई मजबुत बनाएका छन्। विशेष महाधिवेशनले पुरानो अनुभव र नयाँ ऊर्जाको संयोजन गरेको देखिन्छ।
विविधता र पुस्तान्तरणको सन्देश
यी चार नेताहरूले विशेष महाधिवेशनको महत्वपूर्ण पक्षलाई प्रतिनिधित्व गर्छन्— पुरानो अनुभव र नयाँ ऊर्जाको संयोजन, विभिन्न समुदायको प्रतिनिधित्व र संस्थापनबाट विद्रोह गरेर आएका नेताहरूको समावेश।
कांग्रेसले फागुन २१ को निर्वाचनमा यी अनुहारहरूलाई कसरी प्रस्तुत गर्छ र उनीहरूले पार्टीको नयाँ नेतृत्वमा कस्तो भूमिका खेल्छन् भन्ने कुराले पार्टीको भविष्य निर्धारण गर्नेछ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्