काठमाडौं, ६ चैत्र । नौ महिनाभन्दा धेरै समयदेखि अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (आईएसएस) मा फसेका अन्तरिक्षयात्री सुनिता विलियम्स र बुच विल्मोर पृथ्वीमा फर्किएका छन् । नुभएको छ ।
उनीहरु नेपाली समयअनुसार आज बिहान सबेरै पौने ४ बजेतिर स्पेसएक्स रकेटमार्फत अमेरिकाको फ्लोरिडाको तटमा अवतरण गरेका हुन ।

विना योजना नौ महिना अन्तरिक्षमा विताएका अन्तरिक्षयात्री सुनिता र बुचले फ्लोरिडाको तटबाट खसेको स्पेसएक्सबाट निस्कँदा मुस्कुराउँदै हात हल्लाएको बीबीसीले जनाएको छ ।
क्यामरा जडित डल्फिनको एउटा समूहले उहाँहरुको रकेट समुद्रमा डुब्दै गर्दा निरीक्षण गरेको छ । उहाँहरु आठ दिनका लागि भनेर अघिल्लो वर्षको जुन ५ मा बोइङ र नासाको संयुक्त ‘क्रू फ्लाइट टेस्ट मिसन’ मा स्पेस स्टेशन गएका थिए । तर स्पेस क्राफ्टमा प्राविधिक समस्या आएपछि उनीहरू पछिल्लो नौ महिनादेखि अन्तरिक्षमै रोकिएका थिए । वैज्ञानिकहरुले अन्तरिक्ष कठिन भए पनि सुनिता र बुचको अन्तरिक्षमा नयाँ परिस्थितिमा अनुकूलन गर्ने र अन्तरिक्ष स्टेशनमा जीवन चलाइरहने निर्णय साहसिलो कदम भएको बताएका छन् ।
विलियम्स र विल्मोर २८६ दिनको अन्तरिक्ष बसाइपछि पृथ्वीमा फर्किए, जसले गत गर्मीदेखि राष्ट्रिय ध्यान आकर्षित गरेको एक विवादास्पद विषयको समापन गर्यो। जुन महिनामा सुरु भएको उक्त मिसन मूल रूपमा आठ दिन मात्र चल्ने अपेक्षा गरिएको थियो, तर हप्तौँ र महिनौँसम्म लम्बियो। अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई फिर्ता ल्याउन नसक्दा उनीहरू खतरामा परेको आशंका गरियो। नासाले उनीहरूलाई पृथ्वीमा नफर्काएकोमा धेरैले आश्चर्य व्यक्त गरे।
जनवरीको अन्त्यतिर यो विषय राजनीतिक विवादमा परिणत भएको थियो। राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्ना पूर्ववर्ती राष्ट्रपति बाइडेनले विलियम्स र विल्मोरलाई अन्तरिक्षमा बेवास्ता गरेको आरोप लगाए। मार्चमा, स्पेसएक्सका संस्थापक एलन मस्कले आफूले छ महिनाअघि नै ती दुई अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई फिर्ता ल्याउने प्रस्ताव राखेको तर बाइडेन प्रशासनले राजनीतिक कारणले अस्वीकार गरेको दाबी गरे। यद्यपि, उनले कोसँग कुरा गरे भन्ने विवरण भने दिएका छैनन्। नासासँग भने उनले कुनै प्रत्यक्ष सम्पर्क नगरेको जनाइएको छ।
बाइडेन प्रशासनका क्रममा नासाका प्रशासक रहेका बिल नेल्सनले विलियम्स र विल्मोरलाई अन्तरिक्ष स्टेशनबाट फिर्ता ल्याउन मस्क वा स्पेसएक्ससँग उद्धार मिसनबारे कहिल्यै छलफल नभएको बताएका छन्। स्टारलाइनरमा समस्या देखिएपछि उनीहरूको अन्तरिक्षमा बसाइ लम्ब्याउने निर्णय नासाले नै गरेको थियो, जसमा ह्वाइट हाउसले कुनै हस्तक्षेप नगरेको नेल्सनले स्पष्ट पारे।
अगस्टमा नासाका अधिकारीहरूले अन्तरिक्षमा पुर्‍याएको स्टारलाइनर यानलाई खाली पृथ्वीमा फर्काउने निर्णय गरे। त्यसपछि, अन्तरिक्ष यात्रीहरूको जिम्मेवारी हेरफेर गरियो ताकि विलियम्स र विल्मोर अन्तरिक्ष स्टेशनको चालक दलमा सामेल भई स्पेसएक्स यानमा पृथ्वीमा फर्किन सकून्। सेप्टेम्बरमा अन्तरिक्ष स्टेशनमा प्रक्षेपित उक्त यानले नासाका निक हेग र रुसी अन्तरिक्ष एजेन्सीका अलेक्सान्द्र गोर्बुनोभलाई पनि अन्तरिक्षमा लगेको थियो, जो मंगलबार पृथ्वीमा फर्किए।
अन्तरिक्ष स्टेशनमा नौ महिनाको बसाइ असामान्य रूपमा लामो समय होइन, अन्तरिक्ष यात्रीहरू बताउँछन्। आज अवतरण भएका अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई स्वास्थ्य परीक्षणपछि ह्युस्टनमा उडान गरिनेछ, जहाँ जोनसन स्पेस सेन्टर अवस्थित छ। यो नासाको मानव अन्तरिक्ष उडान गतिविधिहरू समन्वय गर्ने प्रमुख सुविधा हो। आफ्ना परिवारसँग पूर्ण रूपमा पुनर्मिलन हुनुअघि, चालक दलले केही समय स्पेस सेन्टरको अन्तरिक्ष यात्री क्वार्टरमा बिताउनेछन्, त्यसपछि नासाका डाक्टरहरूले उनीहरूलाई घर फर्कने अनुमति दिनेछन्। उनीहरुको अनुभव र कामबारे जानकारी दिन नासाले केहीबेरमा पत्रकार सम्मेलन गर्दैछ ।