कतारमा जारी शान्ति वार्ताबाट इरानी वार्ताकारहरू मङ्गलबार स्वदेश फर्किएका छन्, जसले वार्तामा कम्तीमा अस्थायी विराम लागेको सङ्केत गर्छ।

काठमाडौँ — खाडी क्षेत्रमा केही समयको शान्तपछिको अवस्था फेरि तनावपूर्ण बनेको छ। हर्मोज जलडमरू नजिक इरानी सेनाको गतिविधि बढेपछि अमेरिकाले ‘आत्मरक्षा’ भन्दै गरेको सैन्य आक्रमणले मध्यपूर्वमा नयाँ द्वन्द्वको जोखिम बढाएको छ।

के भयो पछिल्लो घटनाक्रम?

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, मङ्गलबार बिहानै इरानी सेनाले हर्मोज जलडमरूमा बारुदी सुरुङ बिछ्याउने डुङ्गाहरू परिचालन गरेको र अमेरिकी जहाजहरू नजिकै आक्रमणकारी ड्रोनहरू उडाएको पाइएको थियो। साथै, इरानले मिसाइल प्रक्षेपण स्थलहरूमा पनि गतिविधि बढाएको थियो। यी खतराहरूलाई मध्यनजर गर्दै अमेरिकी सेनाले इरानी डुङ्गा र मिसाइल साइटहरूलाई लक्षित गरी ‘आत्मरक्षात्मक’ आक्रमण गरेको जनाएको छ।

जवाफमा इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्स कोर्प्स (IRGC) ले कुनै पनि युद्धविरामको उल्लङ्घनको ‘निर्णायक र प्रतिशोधात्मक’ जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। इरानका सर्वोच्च नेता मोजतबा खामेनीले मङ्गलबार एक लिखित वक्तव्यमार्फत अमेरिकाविरुद्धको युद्धले मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैन्य आधारहरू अब सुरक्षित नभएको पुष्टि गरेको टिप्पणी गरेका छन्।

वार्ताको टेबलमा अन्योल

दुवै देशबीच शान्ति सम्झौताको प्रयास चलिरहेकै बेला यो नयाँ झडपले वार्ता प्रक्रियामा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसअघि केही दिनमै सम्झौता हुन सक्ने सङ्केत दिएका थिए, तर सोमबार उनले सम्झौताका लागि हतार नगर्ने र सम्झौता ‘उत्कृष्ट र अर्थपूर्ण’ हुनुपर्ने अन्यथा ‘कुनै सम्झौता नहुने’ अडान राखेका थिए। कतारमा जारी शान्ति वार्ताबाट इरानी वार्ताकारहरू मङ्गलबार स्वदेश फर्किएका छन्, जसले वार्तामा कम्तीमा अस्थायी विराम लागेको सङ्केत गर्छ।

क्षेत्रिय असर

• इरानको आणविक कार्यक्रम: इरानको उच्च संवर्द्धित युरेनियम भण्डार र अमेरिकी प्रतिबन्धहरू अझै पनि वार्ताका मुख्य र नसुल्झिएका मुद्दाहरू हुन्।
• लेबनानमा इजरायली आक्रमण: इजरायलले लेबनानमा इरान समर्थित समूह हिजबुल्लाहलाई लक्षित गरी एक सयभन्दा बढी स्थानमा आक्रमण गरेको छ। यसले इरानसँगको युद्ध समाधान गर्न भइरहेको कूटनीतिक प्रयासलाई थप जटिल बनाएको छ।
• इन्टरनेटमा खुकुलो: यी तनावका बीच इरानी अधिकारीले सरकारले महिनौँदेखिको इन्टरनेट प्रतिबन्धमा विस्तारै खुकुलो पार्न थालेको जनाएको छ।

यसले विश्व बजारमा तेल र ग्यास आपूर्ति हुने मुख्य मार्ग हर्मोज जलडमरूको भविष्यलाई थप अनिश्चित बनाएको छ। अब दुवै पक्ष युद्धको थप विस्तार गर्ने दिशातिर अघि बढ्छन् वा वार्तामा फर्किन्छन्, त्यो आगामी दिनका घटनाक्रमले तय गर्नेछ।