किन सीले शिखर वार्ताको खेल निरन्तर जितिरहेका छन्

गत जनवरीमा, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्यानडालाई “५१ औं राज्य” को रूपमा विलय गर्ने हप्तौंसम्मको धम्कीपछि, क्यानेडियन प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी बेइजिङको ‘ग्रेट हल अफ द पिपल’ मा उभिएका थिए। एक वर्षभन्दा कम समयअघि आफूले क्यानडाको सबैभन्दा ठूलो भू-राजनीतिक खतरा भनेको देशका नेताहरूप्रति उनी सौहार्दता प्रकट गरिरहेका थिए। चिनियाँ प्रिमियर ली छियाङसँगको भेटमा उनले भने, “हामीले साझेदारीमा गरेको प्रगतिले हामीलाई नयाँ विश्व व्यवस्थाका लागि राम्रोसँग तयार पारेको छ।” यो संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि सुखद क्षण थिएन। यद्यपि, वासिङ्टनसँग सशंकित भएर नयाँ तत्परताका साथ बेइजिङतर्फ दौडिने कुनै पनि नेताको यो दृश्य ट्रम्पको ह्वाइट हाउस फिर्तीपछि बारम्बार दोहोरिइरहेको छ।

सन् २०२५ मा अस्ट्रेलिया, फ्रान्स, जर्जिया, न्युजिल्याण्ड, पोर्चुगल, सर्बिया, स्लोभाकिया, स्पेन र युरोपेली संघका नेताहरूले चीनको भ्रमण गरे। जनवरीमा भ्रमणको गति अझ तीव्र भयो; फिनल्याण्ड, आयरल्याण्ड, दक्षिण कोरिया र बेलायतका नेताहरू पालैपालो पुगे भने फेब्रुअरीमा उरुग्वेका राष्ट्रपति र जर्मनीका चान्सलर त्यहाँ पुगे। अप्रिलमा स्पेनका प्रधानमन्त्रीले चार वर्षमा चौथो पटक भ्रमण गरेर यस ढाँचालाई थप मजबुत बनाए। उनीहरू रातो कार्पेटमा हिँडे, चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सिपीसी) का वरिष्ठ अधिकारीहरूसँग हात मिलाए र सम्बन्ध सुधार्न समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरे। यो बढ्दो तमासा—जसलाई चिनियाँ राज्य नियन्त्रित सञ्चारमाध्यमले भ्रमणको “लहर” भनेका छन्—त्यसले उदाउँदो चीन र अस्ताउँदो अमेरिकाको चिनियाँ भाष्यलाई बल पुऱ्यायो।

अहिले यी र अन्य नेताहरू आगामी हप्ता चीन भ्रमण गर्न लागेका अमेरिकी राष्ट्रपतिको तयारीलाई त्रसित नजरले हेरिरहेका छन्। क्यानडा र अन्य अमेरिकी सहयोगीहरूका लागि चीनसँगको सम्बन्ध गहिरो बनाउनुको मुख्य कारण स्वयं ट्रम्प हुन्। ‘स्वार्थी अधिनायक’ (predatory hegemon) झैँ व्यवहार गरिरहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको दबाबमा यी राजनीतिज्ञहरूले आफूसँग ‘हेजिंग’ (Hedging – विकल्प सुरक्षित राख्ने) बाहेक अरू विकल्प नभएको महसुस गरेका छन्। राष्ट्रपति सी जिनपिङसँगको भेटले ट्रम्पलाई यो सन्देश दिन्छ कि उनीहरूसँग अन्य विकल्पहरू छन् र उनीहरू ‘सबै वा केही होइन’ (all-or-nothing) को निष्ठा वा अन्यायपूर्ण व्यापार सम्झौताहरूमा दबिएर बस्ने छैनन्। यसरी, वासिङ्टन र यसका साझेदारहरूबीचको बढ्दो दूरी बेइजिङका लागि एक कूटनीतिक उपहार सावित भएको छ।

तर ट्रम्पको भ्रमणअघि, कार्नी र अन्य नेताहरूसँग ट्रम्प र सीबीच हुने कुनै पनि सम्झौताले उनीहरूको अवस्था झनै खराब बनाउँदैन भन्ने कुनै ग्यारेन्टी छैन। उनीहरूले ट्रम्पले आफ्नो हितको रक्षा गर्नेछन् भनेर विश्वास गर्न सक्दैनन्। त्यसैले, उनीहरूले केवल यो आशा गर्नुपरेको छ कि चिनियाँ अधिकारीहरूले चीनको अत्यधिक उत्पादन, व्यापारलाई हतियार बनाउने प्रवृत्ति र वैदेशिक हस्तक्षेपबारे उनीहरूको चिन्ता सम्झनेछन् र उनीहरूको ‘लचकता’ को बदलामा केही आर्थिक राहत दिनेछन्। उनीहरूको यो कमजोरीले सामूहिक कदम चाल्न नसक्दाको समस्यालाई उजागर गर्छ। कार्नी र अन्य नेताहरूले आफ्ना चीन नीति र सन्देशहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याउन, साझा रातो रेखा (Redlines) को रक्षा गर्न र बेइजिङको जबरजस्तीका लागि सामूहिक रूपमा मूल्य चुकाउन लगाउन आवश्यक छ।

अमेरिका र यसका सहयोगीहरूबीच टुटेको विश्वासलाई छिटै पुन:स्थापित गर्न नसकिए पनि वासिङ्टनले अझै यस प्रयासमा मद्दत गर्न सक्छ। पश्चिमी गठबन्धनका लागि चीनप्रति पूर्णतया एकीकृत दृष्टिकोण बनाउन धेरै ढिलो भइसकेको हुनसक्छ, तर समन्वय अझै असम्भव छैन। ट्रम्पले आफ्नो पक्षबाट उदाहरण प्रस्तुत गर्नुपर्छ, भ्रमणमा आउने अन्य राष्ट्रप्रमुखहरूका गल्तीहरूबाट जोगिनुपर्छ र अमेरिकाको चीनमाथिको निर्भरता बढाउने क्षणिक सम्झौताहरूलाई अस्वीकार गर्नुपर्छ। बेइजिङबाट सतही प्रशंसा खोज्नुको सट्टा, उनले आगामी भ्रमणलाई सहयोगीहरूसँग पूर्व-समन्वय गरेर र कसैले पनि ननाघ्ने रातो रेखाहरू तय गरेर निवारण (Deterrence) मजबुत पार्न प्रयोग गर्नुपर्छ। उनले यो सङ्केत दिनुपर्छ कि कुनै पनि सहयोगीलाई लक्षित गर्ने चिनियाँ दबाबको उनले मूल्य चुकाउन लगाउनेछन् र कुनै पनि सहुलियतहरू प्रमाणित गर्न सकिने नतिजाहरूमा आधारित हुनेछन्। यसो गर्दा व्यक्तिगत देशहरूलाई आफ्नो पक्षमा पार्ने बेइजिङको रणनीति र आत्मविश्वास कमजोर हुनेछ।

ट्रम्प र त्यसपछिका विदेशी प्रतिनिधिमण्डलहरूले चीनको प्रत्येक भ्रमणलाई आफ्नो अडान र हितहरूमा बलियो एकता प्रदर्शन गर्ने अवसरको रूपमा प्रयोग गर्नुपर्छ। यस्तो दृष्टिकोणले पश्चिमी गठबन्धनलाई दीर्घकालीन उद्देश्यहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न ठाउँ दिनेछ: उन्नत औद्योगिक क्षमता र प्राविधिक लाभको रक्षा गर्ने, महत्त्वपूर्ण आपूर्ति शृङ्खलाहरूमा विविधता ल्याएर अवरोधहरू हटाउने, र बेइजिङको विश्वव्यापी प्रभावलाई सीमित गर्ने।

जुवाको खालमा घर (आयोजक) कै सधैं जित हुन्छ

व्यक्तिगत रूपमा, बेइजिङमा हुने प्रत्येक आधिकारिक भ्रमण जायज र भ्रमण गर्ने देशको तर्कसंगत स्वार्थमा आधारित देखिएला। तर समग्रमा, यसको परिणाम बेइजिङका लागि राजनीतिक र प्रचारको ठूलो उपहार भएको छ। सीले तोकेका सर्तहरू स्वीकार गरेर र उनको अधिनायकवादी तामझाममा सहभागी भएर, यी प्रतिष्ठित आगन्तुकहरूले विश्वको प्रमुख शक्तिशाली व्यक्तिको रूपमा चिनिने सीको चाहनालाई सन्तुष्ट पारिरहेका छन्। समयसँगै, यस्ता प्रदर्शनहरू थपिँदै जान्छन्। जब यस्ता कुराहरू युक्रेनविरुद्धको रुसी युद्धलाई सहयोग गर्ने चिनियाँ कम्पनीहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाउन पश्चिमी नेताहरूको हिचकिचाहट जस्ता भौतिक विषयहरूसँग मिसिन्छन्, तब यसले भू-राजनीतिक शक्ति र वैधताको बारेमा अन्य देशहरूको मूल्याङ्कनलाई नै परिवर्तन गरिदिन सक्छ।

बेइजिङको पक्षमा हुने यस्तो परिवर्तनले अन्ततः अमेरिकी साझेदार र सहयोगीहरूलाई नै हानि पुऱ्याउनेछ। बेइजिङले लामो समयदेखि यस्तो आर्थिक नीति अपनाएको छ जसले आफ्नो स्वायत्तता बलियो बनाउँछ र अरूलाई आफूमा आश्रित बनाउँछ। र उसले आफ्नो हितको रक्षा गर्न र आफ्नो इच्छा लाद्न चीनको बजार पहुँच र आपूर्ति नियन्त्रण (विशेष गरी महत्त्वपूर्ण खनिजहरू) लाई हतियार बनाउन कुनै कसर बाँकी राखेको छैन। अमेरिकाका साझेदारहरू, जो अहिले लेनदेनवादी वासिङ्टनसँग डराएर बाटो खोजिरहेका छन्, चीनसँग सम्झौता गर्न बाध्य छन्। तर चीनको अधिनायकवादी राज्य-पुँजीवादी प्रणालीसँगको गहिरो संलग्नताले ठूलो खतरा निम्त्याउँछ: बेइजिङको अधीनता।

चीन भ्रमणका क्रममा राज्यका नेताहरूले आयोजकलाई नै संलग्नताका सर्तहरू निर्धारण गर्न दिन्छन्, जसले उनीहरूको उपस्थितिलाई सिपीसी को संशोधनवादी एजेन्डाको मौन स्वीकृतिको रूपमा अर्थ्याउँछ। यसबाहेक, चीनको बजारको अझै पनि ठूलो आकर्षण भएकाले भ्रमणमा जाने राजनीतिज्ञहरू व्यावसायिक सम्झौताको तत्कालको सन्तुष्टि रोक्न गाह्रो मान्छन्। अधिकांश नेताहरू ठूला व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलहरू लिएर पुग्छन्, जसमा चिनियाँ अर्थतन्त्रसँग जोडिएका कम्पनीहरू हुन्छन् र जसले व्यापार, लगानी र सञ्चालनका लागि राजनीतिक र नियामक संरक्षण खोजिरहेका हुन्छन्।

यसैबीच, बेइजिङले दीर्घकालीन खेल खेलिरहेको छ। चिनियाँ अधिकारीहरूले गहिरो रणनीतिक र राजनीतिक लाभ प्राप्त गर्न आर्थिक अन्तरनिर्भरतालाई हतियारको रूपमा प्रयोग गर्छन्। चिनियाँ कूटनीतिक शिष्टाचार र प्रचार अधिकारीहरूले प्रत्येक आगन्तुकलाई एउटा यस्तो पटकथा र ‘कोरियोग्राफी’ स्वीकार गर्न लगाउँछन् जसले चीनको अपरिहार्य उदयको सीको भाष्यलाई बलियो बनाउँछ। बेइजिङप्रतिको सम्मान अहिले आर्थिक सहयोगका लागि अनिवार्य सर्त बनेको छ। भ्रमण गर्ने नेताहरूले आफ्ना गुनासो र आलोचनाहरू निजी रूपमा मात्र व्यक्त गर्नुपर्छ (यदि गरे भने), र सार्वजनिक रूपमा “रणनीतिक साझेदारी” र “पुनर्संरचना” (resets) को भाषा बोल्नुपर्छ—मानव अधिकार र लोकतन्त्रको होइन। सार्वभौमिकता र सुरक्षा मामिलाहरूमा भएका असहमतिहरू—उदाहरणका लागि, पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रमा चीनको सैन्य धम्की र यसको जासुसी, प्रविधि चोरी र भ्रामक सूचनाको प्रयोग—लाई पनि केवल “गलत बुझाइ” को रूपमा प्रस्तुत गरिनुपर्छ। यसले सिर्जना गर्ने धारणा यो हो कि विश्व बेइजिङतर्फ आइरहेको छ र चीनसँगको सम्बन्ध विच्छेद (decoupling) असम्भव छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले प्रत्येक आगन्तुकको सम्मान र प्रभावको मूल्याङ्कनका आधारमा नतिजाहरू निर्धारण गर्छन्, जसले गर्दा तत्कालका परिणाम र दीर्घकालीन प्रवृत्तिहरू चीनकै पक्षमा ढल्कन्छन्। उदाहरणका लागि, कार्नीले चिनियाँ राज्य-समर्थित विद्युतीय सवारी साधनहरूको आयातमा लगाइएको प्रतिबन्ध खुकुलो बनाए—जुन सुरुमा वासिङ्टनसँगको समन्वयमा लगाइएको थियो। बदलामा बेइजिङले क्यानेडियन क्यानोला र अन्य खाद्य उत्पादनहरूमा लगाएको महसुल हटायो। ओटावाको यो सम्झौताले बेइजिङलाई देखायो कि ट्रम्पद्वारा उपेक्षित अमेरिकी सहयोगीलाई आफ्नो समूहबाट अलग हुन बाध्य पार्न सकिन्छ।

युरोपेली नेताहरूले लगानी र बजार पहुँचको खोजी गर्दै दुग्धजन्य पदार्थ, मासु र ब्रान्डीमा चिनियाँ महसुलबाट राहत पाउन आफ्नै खाले सम्झौताहरू गरेका छन्। उदाहरणका लागि, बेलायती प्रधानमन्त्री कीर स्टार्मरले स्कच ह्विस्कीको महसुल १० प्रतिशतबाट घटाएर ५ प्रतिशत बनाएकोमा प्रशंसा गरे। तर यो उनको सरकारले मध्य लण्डनमा विवादित नयाँ चिनियाँ दूतावासलाई अनुमति दिएको र चीनका लागि जासुसी गरेको आरोप लागेका दुई व्यक्तिमाथिको मुद्दा फिर्ता लिएको केही समयपछि मात्र सम्भव भयो। बेइजिङ भ्रमण गर्ने सबैभन्दा पछिल्ला नेता स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले स्पेनी सुँगुरको मासुका लागि बजार पहुँच र अन्य साना सहुलियतहरू प्राप्त गरे। सँगसँगै उनले “जङ्गलको कानुन” को विरोध गर्ने, “इतिहासको सही पक्षमा” उभिने र चीनलाई “केन्द्रहरूमध्ये एक” मान्दै “बहुध्रुवीय व्यवस्था” मा सीको “चार विश्वव्यापी पहल” लाई समर्थन गर्ने सिपीसी का नाराहरू दोहोऱ्याए। यसबीचमा सो सम्बन्धको असमानता कायमै छ: चीनले अझै पनि स्पेनको आयातको ११ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ भने स्पेनको निर्यातको मात्र २ प्रतिशत लिन्छ। र स्पेनमा चिनियाँ लगानी महत्वपूर्ण पूर्वाधार, ब्याट्री र विद्युतीय सवारी साधन प्लान्टहरूमा प्रविधि हस्तान्तरणको सर्त बिना नै भइरहेको छ।

अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, यी मध्ये थोरै सम्झौताले मात्र भ्रमण गर्ने देशहरूको आर्थिक उत्थानशीलता बढाउँछन्। बरु, तिनले व्यापारलाई यसरी पुनर्गठित गर्छन् जसले उनीहरूको आफ्नै अर्थतन्त्रको विकासमा बाधा पुऱ्याउँछ। चीनतर्फको निर्यातमा कृषि वस्तु, प्रशोधित खाद्य पदार्थ र प्राकृतिक स्रोतहरूको वर्चस्व बढ्दै गएको छ—जुन उद्योगहरूमा प्रतिस्पर्धा तीव्र हुन्छ र चिनियाँ खरिदकर्ताका लागि विदेशी आपूर्तिकर्ताहरू बदल्न सजिलो हुन्छ। अष्ट्रेलियाली वाइन, क्यानेडियन क्यानोला र नर्वेजियन साल्मनलाई लक्षित गरी गरिएको सिपीसी को जबरजस्तीले यो असन्तुलनलाई स्पष्ट पार्छ: बेइजिङले आपूर्तिकर्ताहरू परिवर्तन गर्न सक्छ र मन नपरेकाहरूलाई वर्षौंसम्म घाटा सहनुपर्ने अवस्थामा छाडिदिन सक्छ। बेइजिङको कृपामा रहन, यी देशहरूले चीनका उन्नत निर्मित सामानहरूको आयात अझ बढी स्वीकार गर्नुपर्छ, जबकि उनीहरूको आफ्नै औद्योगिक र प्राविधिक आधारहरू सुक्दै जान्छन्।

नतिजास्वरुप चीनका लागि निरन्तर व्यापार नाफा भएको छ, जुन गत वर्ष १.२ ट्रिलियन डलरको ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको थियो। विश्वभरका औद्योगिक क्षेत्रहरूमा परेको प्रतिस्पर्धात्मक दबाबले केही विश्लेषकहरूलाई “दोस्रो चिनिया धक्का” (Second China Shock) बारे बोल्न बाध्य बनाएको छ। विश्वको कुल औद्योगिक उत्पादनको लगभग ३० प्रतिशत हिस्सा चीनको छ, र संयुक्त राष्ट्र औद्योगिक विकास संगठनको प्रक्षेपण अनुसार सन् २०३० सम्ममा यो ४५ प्रतिशत पुग्नेछ। यसैबीच, जर्मनी, जापान र संयुक्त राज्य अमेरिका लगायतका स्थापित औद्योगिक शक्तिहरूको हिस्सा अझ घट्ने निश्चित छ। अष्ट्रेलिया र न्युजिल्याण्ड जस्ता वस्तु-प्रधान अर्थतन्त्रहरूले पनि चीनतर्फको निर्यात घटेको देखेका छन्। यी देशहरूले बढ्दो रूपमा चीनको सेवा गर्ने फार्म, खानी र ग्यास स्टेसनको रूपमा काम गरिरहेका छन्—जबकि उनीहरू चिनियाँ कारखाना, रिफाइनरी र प्रविधिमा निर्भर छन्।

नबनेको गठबन्धन

विदेशी नेताहरू आफूलाई कसरी प्रयोग भइरहेको छ भन्ने कुरामा अनजान छैनन्। गत डिसेम्बरमा फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले यो कुरा स्वीकार गरे। बेइजिङ भ्रमणपछि एक अन्तर्वार्तामा उनले भने, “उनीहरूको व्यापार नाफा दिगो छैन। उनीहरूले आफ्नै ग्राहकहरूलाई मारिरहेका छन्, विशेष गरी हामीबाट आयात घटाएर।” उनले चेतावनी दिए कि यदि चीनले आफ्नो अत्यधिक उत्पादन, कृत्रिम रूपमा अवमूल्यन गरिएको युआन, कमजोर उपभोक्ता खर्च र बजार पहुँचमा रहेका बाधाहरूका कारण सिर्जना भएको असन्तुलनलाई सम्बोधन गरेन भने, युरोपेली सरकारहरू आफ्नै उद्योगहरू जोगाउन बाधा लगाउन बाध्य हुनेछन्।

फेब्रुअरीमा जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले पनि चिनियाँ अधिकारीहरूलाई व्यापार असन्तुलन सम्बोधन गर्न आग्रह गरे। चिनियाँ उत्पादकहरूले जर्मन उद्योगको मेरुदण्ड मानिने ‘भ्यालु चेन’ मा प्रगति गरेसँगै, सन् २०२२ देखि चीनतर्फ जर्मनीको आफ्नै अटो निर्यात ७० प्रतिशतले घटेको छ र यसको उत्पादन क्षेत्रले हजारौं रोजगारी गुमाएको छ। सन् २०२५ मा मात्रै जर्मन मेसिन टूल्सका लागि चिनियाँ अर्डरहरू एक तिहाइले घटेका छन्।

तर चीनको आक्रामक व्यापारिक, वित्तीय र मौद्रिक नीतिहरूलाई नियन्त्रण गर्ने कुनै पनि आशा राख्नका लागि, प्रत्येक भ्रमण गर्ने नेताले आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गर्न आवश्यक छ—र त्यो सन्देशलाई मूल्य चुकाउन लगाउने क्षमता भएको गठबन्धनले बल पुऱ्याउनुपर्छ। यसको सट्टा, प्रत्येक देशले सामूहिक एकताको मूल्यमा आफ्नै अल्पकालीन व्यावसायिक लाभ खोजेका छन्। मार्चमा, चीनको १५ औं पञ्चवर्षीय योजनाले विदेशीहरूको छिटपुट अनुरोधहरूलाई बेवास्ता गर्ने र उन्नत प्रविधि र उत्पादनमा प्रभुत्व जमाउने सिपीसी को मनसाय स्पष्ट पारेको छ।

सुरक्षा र मानव अधिकारलाई तत्कालको व्यावसायिक लाभको तुलनामा गौण बनाएर, यी सरकारहरूले आफ्ना नागरिकहरूलाई वैदेशिक हस्तक्षेप, स्वेच्छाचारी हिरासत र अन्तरदेशीय दमनको जोखिममा पारिरहेका छन्। बेलायती सरकारको अडान यसको उदाहरण हो। जनवरीमा सीसँगको निजी भेटमा स्टार्मरले ७८ वर्षीय बेलायती नागरिक र हङकङका पत्रपत्रिका प्रकाशक जिमी लाईको मानवीय रिहाइका लागि दबाब दिए, जसलाई सिपीसीको अवज्ञा गरेको आरोपमा अघिल्लो महिना जेल सजाय सुनाइएको थियो। त्यसपछि स्टार्मरले चीन र बेलायतबीच “अझ परिष्कृत सम्बन्ध” को आशा व्यक्त गरे। केही दिनपछि, हङकङको अदालतले लाईलाई २० वर्षको जेल सजाय सुनायो। बेलायती अधिकारीहरूले अन्यायपूर्ण सजायको निन्दा गरे तर कुनै परिणाम भोग्न बाध्य पारेनन्। भ्रमणको आफ्नै प्रकाशित विवरणमा, स्टार्मरले यस्ता संवेदनशील विषयहरूलाई पन्छाएर केवल जीविकोपार्जनका मुद्दाहरू र आफ्ना भेटघाटहरूको अवधिमा ध्यान केन्द्रित गरे।

सहुलियत अघि प्रतिबद्धता

बेइजिङमा धेरै नेताहरूले आफ्ना सानातिना सम्झौताहरू गरेको देखेर, ट्रम्प अझ भव्य सम्झौता गर्नका लागि ठूला बयानहरू जारी गर्ने र बेइजिङसँग सम्झौता गर्ने प्रलोभनमा पर्न सक्छन्। बैठकका लागि सकारात्मक वातावरण बनाउन, उनको प्रशासनले उन्नत कम्प्युटर चिप्सको बिक्रीलाई अनुमति दिइसकेको छ, ताइवानलाई हतियार बिक्रीमा ढिलाइ गरेको छ, र चीनसँग सम्बन्धित साइबर आक्रमणहरूका लागि लगाइने प्रतिबन्धहरूलाई थाँती राखेको छ। ट्रम्पले अमेरिकी भटमास, प्राकृतिक ग्यास र बोइङ विमानहरू खरिद गर्ने प्रतिबद्धताका साथै चीनले फेन्टानिल (Fentanyl) बनाउने रसायनको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउने र दुर्लभ खनिजहरूको स्थिर आपूर्ति सुनिश्चित गर्ने आशा राखेका छन्। बदलामा, सीले सम्भवतः ताइवानका लागि अमेरिकी समर्थनमा कमी, निर्यात र प्रविधि नियन्त्रणमा लचकता, चिनियाँ फर्महरूमाथिको प्रतिबन्ध र अमेरिकामा लगानी गर्ने बाधाहरू हटाउने अपेक्षा गर्नेछन्।

तर यो दृष्टिकोणले संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि ठूलो जोखिम निम्त्याउँछ। यदि सहयोगीहरूले ट्रम्पले हेडलाइन समाचारका लागि साझा हितहरूको बलिदानी दिइरहेको देखे भने, उनीहरूको ‘हेजिंग’ (विकल्प खोज्ने प्रवृत्ति) अझ तीव्र हुनेछ, जसले पश्चिमी गठबन्धनको दरारलाई झनै गहिरो बनाउनेछ। र यदि ट्रम्पको भ्रमणले दीर्घकालीन रणनीतिक हितहरू—जस्तै यस क्षेत्रमा अमेरिकी सुरक्षा ग्यारेन्टी र प्रविधि नियन्त्रण—को मूल्यमा केवल एउटा रणनीतिक सम्झौता मात्र गर्छ भने, यसले सीलाई यो पुष्टि गरिदिनेछ कि अब वासिङ्टन समेत बेइजिङसँग सम्झौता गर्न तयार छ। यसले चीनसँगको निर्णायक प्रतिस्पर्धाका वर्षहरूमा संयुक्त राज्य अमेरिकालाई खतरनाक रूपमा कमजोर बनाउनेछ।

त्यहाँ एउटा राम्रो बाटो छ। ट्रम्पले चीन जानुको उद्देश्यलाई नयाँ रूप दिन सक्छन्—आत्म-सेन्सरसिप, क्षणिक सम्झौता र अधिनायकवादी शब्दावली (जसले सिपीसी लाई फाइदा पुऱ्याउँछ) बाट टाढा रहेर सूचना सङ्कलन गर्न, आफ्नो अडानको रक्षा गर्न र अमेरिका र सहयोगीहरूका प्राथमिकताहरूमा कडा सन्देश दिन यस्ता भेटघाटहरू प्रयोग गर्न सक्छन्। बेइजिङले कूटनीतिक ‘न्यानोपन’ लाई आफ्नो वैधताको रूपमा र ‘मौनता’ लाई आत्मसमर्पणको रूपमा बुझ्छ। ट्रम्प र उनीपछि चीन जानेहरूले बेइजिङले खोजेको प्रतिकात्मक र भौतिक सम्झौताहरूबाट टाढा रहनुपर्छ। यसको सट्टा, उनीहरूले आफ्ना रणनीतिक, आर्थिक र मानव अधिकारका चिन्ताहरू स्पष्ट रूपमा राख्नुपर्छ; आफूले रिहाइ चाहेका बन्दीहरूको नाम लिनुपर्छ; र आफ्ना हितहरूको रक्षा गर्न आफूले चाल्ने कदमहरूको सङ्केत दिनुपर्छ।

कार्नी र अन्य नेताहरू वासिङ्टनको नेतृत्व पछ्याउन हिचकिचाउनु स्वाभाविक हो, तर उनीहरूले आफ्ना केही पहलहरूलाई अमेरिकी उद्देश्यहरूसँग मिल्दो बनाउन मात्र आवश्यक छ। उनीहरूले चीनमाथिको निर्भरता कम गर्न र लगानी परीक्षण, निर्यात नियन्त्रण र अत्यधिक उत्पादन विरुद्धका बाधाहरूलाई एकरूपता दिन पारस्परिक प्रतिबद्धताहरू खोज्न सक्छन्। र उनीहरूले कुनै पनि देशले सम्झौता गर्न नहुने कुराहरू परिभाषित गर्न सक्छन्: महत्वपूर्ण प्रविधि, डाटा सुरक्षा, औद्योगिक क्षमता, ताइवानको समर्थन, र मस्कोलाई बेइजिङले गर्ने सहयोगको सीमा।

चीन भ्रमण गर्ने नेताहरूको सफलताको वास्तविक मापन उनीहरूले हस्ताक्षर गर्ने सम्झौताको मौद्रिक मूल्य वा उनीहरूले पाउने सम्मानको भ्रमपूर्ण प्रदर्शन होइन। यो त उनीहरूले चीनको व्यवहारलाई कत्तिको नियन्त्रण गर्छन्, यसको व्यापारिक आक्रामकतालाई कत्तिको कम गर्छन् र आफ्नो नीतिगत स्वायत्ततालाई कत्तिको सुरक्षित राख्छन् भन्ने कुरामा निर्भर गर्दछ। चीन भ्रमणको यो लहरले लोकतान्त्रिक नेताहरूलाई देखाएको छ कि सामान्यीकरण र टुक्रा-टुक्रा सहुलियतले बेइजिङसँग कमजोर स्थिरता किन्न सकिन्छ। तर यो सामूहिक शक्तिको मूल्यमा आउँछ र देशहरूले तत्काल निर्माण गर्नुपर्ने उत्थानशीलतालाई कमजोर बनाउँछ। उत्तम दृष्टिकोण भनेको बेइजिङका मागहरूको कुनै पनि सम्झौतालाई केवल ‘समय काट्ने रणनीति’ को रूपमा व्यवहार गर्नु हो—र त्यसले किनेको समयलाई थप जबरजस्ती विरुद्ध निवारण (Deterrence) मजबुत बनाउन प्रयोग गर्नु हो।

(माइकल कोभरिग चीनमा सेवा गरेका पूर्व क्यानेडियन कूटनीतिज्ञ हुन्। उनी ‘स्ट्राटेजिक इफेक्ट्स’ (StrategicEffects) का संस्थापक र ‘कोभरिग ग्रुप’ का सीईओ हुन्।)

फरेन अफेयर्सबाट