काठमाडौं – इरानको राजधानी तेहरानमा सोमबार बिहानदेखि व्यापक बिजुली कटौती भएको छ। स्थानीय बासिन्दाहरूले शहरका ठूला भागहरूमा अँध्यारो छाएको बताएका छन्। इजरायली सेनाले तेहरानमा रहेका पूर्वाधारहरूलाई निशाना बनाएर नयाँ लहरको हवाई हमला सुरु गरेको घोषणा गरेको छ, तर यसबारे थप विवरण भने उपलब्ध गराएको छैन।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले तेहरानका विभिन्न भागहरूमा विस्फोटहरू भएको रिपोर्ट गरेका छन्। बासिन्दाहरूका अनुसार शहरको पूर्वी, पश्चिमी र उत्तरी क्षेत्रमा निरन्तर हमलाहरू भएपछि बिजुली गएको हो। धेरैले टर्चलाइटको सहायताले आफन्तहरूको खोजी गरिरहेका छन्।

यो युद्ध अब चौथो हप्तामा प्रवेश गरेको छ र यसले मध्य पूर्वमा नागरिकहरूका लागि बढ्दो जोखिम देखाएको छ। इरान र लेबनानमा अधिकांश गरी २,००० भन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हप्ताको अन्त्यमा चेतावनी दिएका थिए कि यदि होर्मुज जलडमरुमध्य (तेल ढुवानीको महत्वपूर्ण मार्ग) सोमबार राति पूर्वी समयअनुसार पूर्ण रूपमा खोलिएन भने अमेरिकाले इरानका बिजुली प्लान्टहरूमा हमला गर्नेछ। इरानले यो अल्टिमेटमलाई अस्वीकार गर्दै अमेरिकी सेना रहेका देशहरूका ऊर्जा सुविधा र क्षेत्रका लागि महत्वपूर्ण डिसेलिनेसन प्लान्टहरूमा प्रतिकार गर्ने धम्की दिएको छ।

तेहरानका अधिकारीहरूले ट्रम्पको धम्की कार्यान्वयन भएमा जलडमरुमध्य “पूर्ण रूपमा बन्द” गर्ने बताएका छन्। फेब्रुअरीको अन्त्यमा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि तेलको मूल्य ५० प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ, जसको मुख्य कारण इरानको होर्मुज जलडमरुमध्यमा वास्तविक नाकाबन्दी हो। सोमबार एसियाली बजारहरूमा तेल आपूर्तिमा निरन्तर अवरोधको चिन्ताले स्टकहरू घटेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (IEA) का प्रमुख फतिह बिरोलले यो संकटलाई १९७३ र १९७९ का तेल संकटहरूभन्दा खराब बताएका छन्। उनले दैनिक ११ मिलियन ब्यारेल तेलको घाटा भइसकेको उल्लेख गर्दै एशिया र युरोपका सरकारहरूसँग थप स्टक तेल छोड्ने बारे छलफल भइरहेको जानकारी दिए।

यो युद्धले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पारिरहेको छ। ब्रेन्ट क्रुड तेलको मूल्य ११३ डलर प्रति ब्यारेलभन्दा माथि पुगेको छ भने अमेरिकी WTI १०० डलर नाघेको छ। ग्यास र डिजेलको मूल्य पनि तीव्र रूपमा बढिरहेको छ।

इजरायलले लेबनानमा हिजबुल्लाहविरुद्ध अभियान “भर्खरै सुरु भएको” बताउँदै पुल र घरहरू भत्काउने कार्य तीव्र पारेको छ, जसले दक्षिण लेबनानमा दीर्घकालीन कब्जाको आशंका बढाएको छ। इरानमा कम्तीमा १,३४८ देखि १,३९८ नागरिकको मृत्यु भएको विभिन्न रिपोर्टहरू छन् भने लेबनानमा १,००० भन्दा बढी र इजरायलमा १५ जनाको मृत्यु भएको छ। अमेरिकी सेनामा १३ जनाको ज्यान गएको छ।

यो द्वन्द्वले मध्य पूर्वलाई अझै अस्थिर बनाउँदै लगेको छ र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा चिन्ता बढाएको छ।