काठमाडौं (विभिन्न एजेन्सीको सहयोगमा) । मध्यपूर्वमा अमेरिका र इजरायलसँगको तीव्र युद्धबीच इरानले आफ्नो नयाँ सर्वोच्च नेता चयन गरेको छ। इरानका प्रभावशाली धर्मगुरुहरूको समितिले आइतबार राति घोषणा गर्दै मोज्तबा खामेनेईलाई देशको नयाँ सर्वोच्च नेता नियुक्त गरेको जनाएको छ। उनी हालै हवाई आक्रमणमा मारिएका पूर्व सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनेईका छोरा हुन्।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित वक्तव्यअनुसार ५६ वर्षीय मोज्तबा खामेनेईलाई वरिष्ठ शिया धर्मगुरुहरूको समितिले चयन गरेको हो। अमेरिकासँगको युद्ध सुरु भएको केही दिनमै उनको नियुक्ति सार्वजनिक गरिएको छ । यो घोषणालाई इरानी सत्ताले राजनीतिक निरन्तरता कायम राख्ने प्रयासका रूपमा अघि बढाएको छ ।
युद्धको छायामा नेतृत्व परिवर्तन
इरानमाथि अमेरिका र इजरायलले संयुक्त रूपमा सुरु गरेको आक्रमणको सुरुवाती चरणमै अली खामेनेई मारिएका थिए। तीन दशकभन्दा बढी समयसम्म उनले इरानको सर्वोच्च नेतृत्व सम्हालेका थिए।
उनको निधनपछि देशको राजनीतिक र धार्मिक नेतृत्वको भविष्यबारे अनिश्चितता बढेको थियो। तर मोज्तबा खामेनेईको चयनले इरानको सत्ता संरचना निरन्तरता तर्फ उन्मुख भएको संकेत दिएको न्यूयोर्क टाइम्सले लेखेको छ ।
नयाँ सर्वोच्च नेताका रूपमा मोज्तबा खामेनेई अब इरानको धार्मिक तथा राजनीतिक सर्वोच्च अधिकार मात्र होइन, देशका सशस्त्र बलका सर्वोच्च कमाण्डर पनि बनेका छन्।

रिभोलुसनरी गार्ड्ससँग नजिकको सम्बन्ध
मोज्तबा खामेनेईलाई लामो समयदेखि इरानको शक्तिशाली इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्स कोर्प्स आइआरजीसी सँग निकट मानिन्छ। इरान–इराक युद्धका अन्तिम वर्षहरूमा उनले रिभोलुसनरी गार्ड्समा सेवा गरेका थिए ।
उनको नियुक्तिपछि रिभोलुसनरी गार्ड्सले जारी गरेको वक्तव्यमा यसलाई “क्रान्ति र इस्लामिक गणतन्त्रका लागि नयाँ युगको सुरुवात” भन्दै स्वागत गरेको छ। कठोर राजनीतिक समूहहरूले पनि उनको नेतृत्वलाई समर्थन गरेका छन्।
क्षेत्रीय युद्ध थप चर्किने संकेत
नयाँ सर्वोच्च नेता घोषणा भएको केही घण्टामै इरानले इजरायलतर्फ दुई चरणमा मिसाइल प्रहार गरेको इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ। इजरायली सेनाले पनि इरानबाट प्रक्षेपण गरिएको मिसाइल पत्ता लागेको पुष्टि गरेको छ।
यसैबीच लेबनानको दक्षिणी क्षेत्रमा इजरायली हवाई आक्रमणमा कम्तीमा १०० जनाको मृत्यु भएको लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ। ती आक्रमणहरू कम्तीमा १२ स्थानमा भएका थिए।
हिज्बुल्लाह समूहले आइतबार मात्र १८ वटा सैन्य कारबाही गरेको दाबी गरेको छ,जसमा अधिकांश इजरायललाई लक्ष्य गरिएको थियो।
विश्व अर्थतन्त्रमा असर
युद्ध तीव्र बन्दै जाँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य पनि तीव्र रूपमा बढेको छ। कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेपछि एशियाली सेयर बजारहरूमा गिरावट आएको छ।
जापानको सेयर बजार करिब ५ प्रतिशत र दक्षिण कोरियाको बजार ७ प्रतिशतभन्दा बढी घटेको रिपोर्ट गरिएको छ। यी देशहरू ऊर्जा आयातमा अत्यधिक निर्भर भएकाले युद्धको असर तुरुन्तै देखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
वंशानुगत नेतृत्वको संकेत ?
मोज्तबा खामेनेईको नियुक्तिले इरानमा नेतृत्व वंशानुगत रूपमा हस्तान्तरण हुने सम्भावनाबारे नयाँ बहस सुरु गराएको छ। इस्लामिक गणतन्त्रको राजनीतिक प्रणालीमा औपचारिक रूपमा यस्तो व्यवस्था नभए पनि सर्वोच्च नेताको छोरा नै उत्तराधिकारी बन्नुले सत्ताको केन्द्रमा परिवार र सैन्य संरचनाको प्रभाव बलियो भएको संकेत दिएको टिप्पणी गरिएको छ।
युद्धको तीव्र अवस्थाबीच नयाँ नेतृत्वले इरानलाई कूटनीतिक समाधानतर्फ लैजान्छ वा क्षेत्रीय द्वन्द्व अझ चर्काउँछ भन्ने प्रश्न अहिले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको चासोको विषय बनेको छ।