काठमाडौं — अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि संयुक्त हवाई हमला सुरु गरेको मात्र ७२ घण्टामा यो द्वन्द्वले मध्यपूर्वको लगभग पूरै क्षेत्रलाई आफ्नो चपेटामा लिएको छ। खाडी क्षेत्रका अधिकांश देश, लेबनान, इराकदेखि साइप्रससम्म फैलिएको यो युद्धले युरोपको ढोका ढकढक्याएको छ भने अमेरिकी भूमिमा पनि आतंकको छायाँ परेको छ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘अपरेशन एपिक फ्युरी’ नाम दिएको यो सैन्य अभियान ४ देखि ५ हप्तासम्म चल्ने बताएका छन्। तर विशेषज्ञहरूका अनुसार यो समयसीमाभित्रै द्वन्द्व अझ विस्तार हुन सक्छ।

युद्ध कसरी फैलियो ?
फेब्रुअरी २८ मा इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनेईको हत्या भएपछि सुरु भएको यो अभियानमा अमेरिका र इजरायलले इरानको आणविक, मिसाइल र सैन्य पूर्वाधारलाई निशाना बनाएका छन्। जवाफमा इरानले इजरायल मात्र होइन, खाडी क्षेत्रका अमेरिकी आधारहरू र सहयोगी देशहरूमाथि पनि ठूलो स्तरमा बलिस्टिक मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको छ।

– खाडी देशहरूमा आक्रमण : यूएई, साउदी अरब, कतार, बहरेन, कुवेत, ओमानमा इरानी ड्रोन र मिसाइल प्रहार। साउदी अरामको रिफाइनरी, दुबईका पर्यटकीय क्षेत्र र विमानस्थलहरू प्रभावित।
– हर्मुज जलडमरूमध्य संकट : इरानले यो महत्वपूर्ण जलमार्ग बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ। विश्वव्यापी कच्चा तेलको २० प्रतिशत यहाँबाट गुजर्छ। कतारले तरल प्राकृतिक ग्यास उत्पादन रोकेपछि ऊर्जा बजारमा तीव्र उछाल आएको छ।
– नयाँ मोर्चा : हिजबुल्लाहले लेबनानबाट इजरायलमा आक्रमण सुरु गरेपछि इजरायलले बेरुतसहित ठूलो हवाई हमला गरेको छ। लेबनानी सरकारले हिजबुल्लाहको सैन्य गतिविधि प्रतिबन्धित गरेको छ।
– युरोपमा प्रवेश : साइप्रसको ब्रिटिश एयर बेसमा हिजबुल्लाह ड्रोन आक्रमण। बेलायतले अमेरिकालाई आफ्ना आधारहरू (साइप्रस, डिएगो गार्सिया) प्रयोग गर्न अनुमति दिएको छ। बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीले इरानको मिसाइल क्षमता नष्ट गर्न संयुक्त कारबाहीको संकेत दिएका छन्।

क्षेत्रीय र वैश्विक प्रभाव
यो युद्धले खाडी क्षेत्रका देशहरूलाई तटस्थ रहन असम्भव बनाएको छ। धेरै अरब राष्ट्रहरूले इरानको “लापरवाह” आक्रमणविरुद्ध प्रत्यक्ष प्रतिकार गर्ने तयारीमा छन्।

अमेरिकामा पनि प्रभाव : एफबीआई र होमल्यान्ड सिक्युरिटीले उच्च अलर्ट जारी गरेका छन्। क्यापिटलको सुरक्षा बढाइएको छ। अस्टिनमा भएको सामूहिक गोलीकाण्डलाई इरान-सम्बन्धित आतंकवादको रूपमा अनुसन्धान भइरहेको छ।

नेपालमा चिन्ता
मध्यपूर्वमा रहेका नेपाली कामदारहरूको सुरक्षा चिन्ताको विषय बनेको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। तेल मूल्य बढेसँगै नेपालमा पनि इन्धन र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्ने सम्भावना छ।

यो द्वन्द्वले विश्व अर्थतन्त्रलाई गम्भीर धक्का दिन सक्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्। ट्रम्प प्रशासनले इरानको आणविक क्षमता पूर्ण रूपमा समाप्त गर्ने लक्ष्य राखेको छ, तर इरान र यसका प्रोक्सीहरूले प्रतिकार जारी राखेमा यो युद्ध लामो र विनाशकारी बन्न सक्छ।

(स्रोत : Axios, New York Times, BBC, Al Jazeera, Gulf News लगायत अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूमा आधारित। घटना तीव्र गतिमा विकसित भइरहेको छ।)