काठमाडौं । संघिय राजधानी काठमाडौंका प्रत्येक गल्लीका पोलहरुमा लत्रिएका तारहरु हेर्दा लाग्छ यो काठमाण्डु होइन तारमाण्डु हो । साँघुरा सडक अनि अब्यवस्थित तारहरुको लप्कोले बेरिएका पोलहरु देख्दा सभ्य शहर, स्मार्ट सिटि र ग्रिनरी भन्ने शब्दहरुले पनि सायद लाजले मुख छोपेका होलान । यहि अब्यवस्था र भद्रगोल भित्रको जालमा अनेकन पीडाहरु लुकेका छन् ।

बत्ती, केबल, नेट र टेलिफोनका तार एउटै पोलमा जोडिदा यसबाट पर्ने भौतिक क्षतिको आँकलन सायदै गरिएको होला । सानो शहरमा गणितिय अनुपातमा बढेको जनसँङख्या र यसले पछ्ययाएको प्रवीधि प्रतिको रुचीले पनि शहरमा थप जोखिम बढाएको छ । नया नया प्रविधिको प्रयोग गर्नेको संख्या पनि बिस्तारै उकालो लाग्दै गएको छ । एउटै खम्बामा हजारौं तार जोडेर खर्च कटौटी गर्ने कामले कयौ समस्या सिर्जना भएको छ । तारको भार थेग्न नसकेर कति खम्बा ढल्केका छन् । फलामका तार खिया लागेर चुडिन मात्र बाँकी छ । तैपनि टेलिकम, विद्युत् प्राधिकरण, सडक विभाग र महानगर खम्बा फेर्नेमा भन्दा पनि यसबाट सिर्जित तमासा हेर्नेमा बढि केन्द्रित भएको देखिन्छ । यस्तै एउटा मुटु चिसो हुने घटना भएको छ काठमाडौको बासबारिमा । प्राधिकरणको लापरवाही र टेलिकमको गैर जिम्मेवारीपनका कारण सुविधा उपलब्ध गराउने भनेर टाँगिएका तारहरुबाट निर्मित दुविधाले ३० वर्षीय सञ्जिव जिसीको ज्यान गएको छ ।

यहि असार ४ गते महाराजगन्ज निवासी सञ्जिव जिसीको घरमै करेन्ट लागेर मुत्यु भयो । कम्प्युटर सम्बन्धी प्राविधिक तालिम सकेर भर्खरै व्यावसायिक जीवन सुरु गरेका उनको सरकारका तालुक निकायको लापरबाहीका कारण ज्यान गएको हो । सञ्जिवको ज्यान त गयो नै संगसंगै उनका बाबु–आमा र उनीसँग आश्रित परिवारको दरिलो साथ पनि गुम्न पुग्यो । एउटा लक्का जवान छोराको अल्पायुमै ज्यान जानु कतिको पीडादायी हुन्छ, त्यो आमा–बाबु र परिवारका सदस्यलाई मात्र थाहा हुन्छ । उक्त घटना प्राधिकरणकै त्रुटिले भएको हो वा टेलिकमको फाइवर नेटका कारण भएको हो यो विषयमा गम्भिर रुपमा छानविन गरिनुपर्छ । दुर्घटनाका कारण जन वा धनको क्षति कति र के–के कारणले हुन्छ भन्ने विद्युत प्राधिकरण र नेपाल प्रहरीसँग एकीकृत सूचना छैन ।

तर, प्राधिकरणसँग एकीकृत तथ्याङक नभए पनि पछिल्ला वर्षहरुमा विद्युतीय दुर्घटनाहरु बढेको तथ्यहरूले पुष्टि गर्छन् । एकातिर यस्ता घटनालाई नियतिको रुपमा स्वीकार गर्नाले दुर्घटनाबाट ठूलो जनधनको क्षति भइरहेको छ भने अर्कातिर अकालमा ज्यान गुम्नाले उसमाथि आश्रित परिवारका सदस्यको गुजाराका लागि समस्या पर्ने गरेको छ । पछिल्ला वर्षहरुमा विद्युतीय दुर्घटनाबाट मानवीय क्षति बढिरहेको छ । नेपालमा हुने गरेका दुर्घटनामा अव्यवस्थित वितरण प्रणालीलाई प्रमुख कारण मान्न सकिन्छ । प्रधिकरणले शहरीकरण वृद्धिसँगै अव्यवस्थित वितरण प्रणालीलाई सुधार गर्न सकिएको छैन । सेता र नाङगा तार यत्रतत्र देखिन्छन् । भने महाराजगन्ज नेपाल टेलिकम तथा विद्युत् प्राधिकरणको समन्वय अभाव र गैरजिम्मेवारीका कारण एउटा निर्दोष युवाले ज्यान गुमाउनु परेको छ । संजिवको मृत्यु हुनु अगाडिदेखि नै उनका बुवा हरि जिसीले निरन्तर टेलिकम तथा प्राधिकरणमा यसबारे गुनासो लेखाए थिए तर, उनिहरुले वेवास्त गर्दा संजिवको अकालमै ज्यान गयो । जिसी परिवारको निरन्तरको गुनासोपछि पनि समस्या समाधान भएन र टेलिकमको फाइबर नेटको तारबाट प्रवाहित करेन्ट लागेर सञ्जिवको मृत्यु भयो । जिसी परिवारले करिब २ वर्षअघि घरमा टेलिकमको फाइबर नेट जडान गरेका थिए । टेलिकमका प्राविधिकले फाइबर नेटको तार प्राधिकरणको तारसँगै राखेर घरभित्र नेट जडान गरिदिएको थियो । त्यही बेला नै हरि जिसीले दुवै तार सँगसँगै लैजाँदा समस्या उत्पन्न हुने होकी भनेर जिज्ञासा राख्दा टेलिकमका प्राविधिकले केही समस्या नहुने भन्दै नेट जडान गरिदिएको जिसी बताउँछन् ।

‘नेट जडान भयो, राम्रैसँग चलेको थियो, तर केही समय पहिलेदेखि सयम–समयमा तारहरूबाट आवाज आएको जस्तो लाग्थ्यो, एमसिबी बन्द गर्दा बन्द हुन्थ्यो, यसको बारेमा प्राधिकरण र टेलिकम दुवैमा गुनासो गर्दापनि केही हुँदैन भन्ने प्रतिक्रिया आएको जिसि बताउँछन् । असार ४ गते बिहान पनि त्यसैगरी आवाज आएको र अरुबेला जस्तै एमसिबी बन्द गर्दा आवाज रोकिएको जिसिको भनाइ छ । त्यो बेला पनि टेलिकममा खबर गरेको उनि बताउँछन् । तर, उनीहरूले फाइबरको तार १२ भोल्टको हो करेन्ट लाग्दैन भनेपछि प्राधिकरणको बसुन्धरा शाखको नोलाईटमा फोन गरेको र फोन नउठ्ने समस्या भएपछि आफु निरास भएको पीडित बताउँछन् । तर, केही समयपछि फेरी त्यस्तै गरि आवाज आएपछि छोरो र आँफु दुवैजना नेटको तार नजिकै गएको र झट्ट करेन्ट लागेको महसुस भएको भएको मृतकका पीता हरि जिसि बताउँछन् । करेन्ट लागेपछि दुवैजना बेहोस भएको र्र होस आउँदा छोरो अचेत अवस्थामा रहेको जिसिको भनाइ छ । त्यसपछि नजिकैको टिचिङ अस्पतालमा पु¥याउ“दा चिकित्सकले मृत घोषणा गरेको हरि जिसि बताउँछन् । अस्पतालले रिपोर्टमा हाइ भोल्टेज करेन्टका कारण सञ्जिवको मृत्यु भएको पृष्टि गरेको छ तर, प्राधिकरण र टेलिकम दुवैले वास्ता नगरेको मृतकका बुवा हरि जिसी बताउँछन् । टेलिकमको वेवास्ताले सञ्जिवको ज्यान गएको हरि जिसिको भनाइ छ । प्राधिकरण र टेलिकम दुवैले आफ्नो गल्ती नभएको भनेपछि प्रहरी चौकी, चक्रपथमा किटानी जाहेर गरेको उनि बताउँछन् ।

अधिकाँस दुर्घटना विद्युत कार्यालयकै कारण भएको देखिएको छ । नेटको तार व्यवस्थापन गर्न पटक–पटक आग्रह गर्दा पनि नेपाल टेलिकमले सुनुवाई नगर्दा सञ्जिव जिसिको ज्यान गएको हो । करेन्ट लागेर धेरैको अकालमा ज्यान जाने गरेको भए पनि विद्युत कार्यालयको लापरवाहि भने अहिले पनि ज्यूका त्यू रहेकोे मृतकका आफ्न्त तिलक जिसी बताउँछन् । पछिल्लो समय प्राधिकरणको लापरबाहीका कारण करेन्ट लागेर मानिसको मृत्यु हुने संख्या बढिरहेको छ । यसबारे सम्वन्धीत पक्षले तत्काल ध्यान दिन आवश्यक छ ।