काठमाडौं, ८ पुस । नेपालको सबैभन्दा पुरानो र ठूलो विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्वविद्यालय वेवारिसे अवस्थामा छ । विंसं २०१६ सालमा स्थापना भएको त्रिभुवन विश्वविद्यालयको शैक्षिक अवस्था लथालिङग छ । व्यवस्थापन गर्न पुगेका पदाधिकारी कर्मचारी, पढाउने शिक्षक र पढन गएका विद्यार्थी चरम राजनीतिक खेलमा मुछिदा विश्वविद्यालयको गरिमामाथि बिस्तारै धब्बा लाग्दै गएको छ । प्राज्ञिक थलोमाथि गलत राजनीतिको बाछिटाले लपेदिदा विश्वविद्यालयको शैक्षिक अवस्था धरासयी बन्दै गएको छ ।

उच्च शिक्षा र ज्ञानसहितको जनशक्ति उत्पादन गरी समुन्नत समाजको निर्माणमा टेवा पु¥याउने उद्देश्यले वि.सं. २०१६ सालमा स्थापना भएको त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा पछिल्लो समय बेथितिले भरिएको छ । देशको शिक्षाको नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने विश्वविद्यालय पछिल्लो समय चरम राजनीतिका कारण आफ्नो लक्ष्यमा कमजोर बन्दै गएको हो । मुलुकको सबैभन्दा पुरानो, ठूलो र प्रशस्त जनशक्ति भएको त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा चरम लापर्बाही देखिएको छ । विश्वविद्यालयकै परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय त्यसको चरम रूप बनिरहेको छ । यो अपत्यारिलो सत्य हो । बल्खुस्थित परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय (पनिका) पुगेका हरेक सेवाग्राही स्वतः यसको साक्षी बन्ने गरेका छन् । त्यहा पुग्ने सेवाग्राहीले विभिन्न खाले समस्या झेल्न बाध्य हुने गरेका छन् । मार्कसिट र ट्रान्सक्रिप्टमा पटकपटक दोहोरिने लापर्बाही, कर्मचारीको ढिलासुस्ती, सेवाग्राहीलाई हेयको भावले हेर्ने प्रवृत्ति, लामो लाम, कामको चाप यसका मुख्य विशेषता हुन् ।

परीक्षा लिएको ३ महिना भित्रै नतिजा प्रकाशन गर्छौ“ भनेर दाबी गरे पनि त्रिभुवन विश्वविद्यालय परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले ३ महिना भित्र नतिजा त परको कुरा परीक्षा दिएको उत्तरपुस्तिका समेत जम्मा गरेर भ्याउँदैन । अझ रोचक त, मंगलवार मात्रै त्रिविले निकालेको सूचनामा छ, जहाँ स्नातकको नतिजा सार्वजनिक नगरी शैक्षिक वर्ष २०७९÷०८० का लागि स्नातकोत्तर तहको भर्ना खुलाएको छ । त्रिविको यो सूचनाले स्नातक तह अन्तिम वर्षको नतिजा कुरिरहेका विद्यार्थीहरु अन्योलमा छन् । त्रिविले प्रकाशित गरेको सूचनामा स्नातकोत्तर प्रथम सेमेस्टरमा भर्ना हुन आवेदन फारम बुझाउने म्याद पुस ६ देखि माघ ५ गतेसम्म तोकिएको छ भने माघ २२ बाट कक्षा सञ्चालन हुने उल्लेख गरिएको छ ।

शिक्षाध्यक्षको कार्यालयबाट प्रकाशित उक्त सूचनाले स्नातक तह अन्तिम वर्षको नतिजा कुरिरहेका विद्यार्थीहरु अन्योलमा छन् भने त्रिविको आफ्नै प्रणालीलाई समेत गिज्याएको छ । त्रिविले गत वर्ष माघमा गराएको बीबीएस चौथो वर्षको नजिता अझै निकालेको छैन । परीक्षा भएको १ वर्ष बितिसक्दा पनि रिजल्ट नआएपछि विद्यार्थीहरु मारमा छन् । कोभिड १९ का कारण परीक्षा एक वर्ष ढिलो भएको थियो । त्यस्तै बीए तीन वर्षको अन्तिम परीक्षा गएको फागुनमा भएको थियो । तर, अझै नतिजा प्रकाशित भएको छैन । त्यसैगरी बीएड चार वर्षको र बीएस्सी चौथो वर्षको पनि नजिता आएको छैन । परीक्षा दिएको एक वर्ष बितिसक्दा पनि नतिजा सार्वजनिक नगर्ने र नतिजा नै नआई गैरजिम्मेवारीपूर्वक भर्ना खुलाउनुले विद्यार्थीको भविष्यप्रति त्रिविले भद्दा मजाक गरेको ठान्छन् विद्यार्थीहरु । त्रिविबाट परीक्षाफल प्रकाशन हुन ढिलाइ भएको यो पहिलोपटक भने होइन । यसअघि पनि स्नातक तहको नतिजा १५ महिनासम्म प्रकाशित भएन ।

चौतर्फी दबाबपछि प्रकाशित गरिएको थियो । विद्यार्थीमात्र होइन स्नातक र स्नातकोत्तर तह सञ्चालन गर्न सम्बन्धन प्राप्त गरेका क्याम्पसहरु पनि त्रिविको यो हर्कतले आजित छन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय बल्खुले रिजल्ट प्रकाशन गर्न नसक्नुको कारणमा जहिले पनि जनशक्ति अभावलाई देखाउने गरेको छ । नतिजा प्रकाशन गर्न उत्तरपुस्तिका जाच्ने शिक्षकहरु कम रहेको भन्दै पनिका जिम्मेवारीबाट पन्छिँदै आएको छ । पछिल्लो वर्षहरुमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयले लिने परीक्षा प्रणालीको विश्वसनियतामाथि प्रश्न तेस्रिएको छ । केही महिना अघिमात्रै अर्थशास्त्र, राजनीति शास्त्र र व्यवस्थापन शंकायले लिने परीक्षाको प्रश्नपत्रमा गडबडी देखिएपछि वैधतामाथि प्रश्नचिन्ह गर्दै विद्यार्थीहरु आन्दोलनरत थिए । त्रिविले काट्ने प्रश्नपत्रमाथि प्रश्न उठ्दा पनि न त्रिविका जिम्मेवार अधिकारीले कारवाही प्रकृया अघि बढाउँछन् न त सम्वद्ध निकाय जबाफदेही बन्छ । प्रश्नपत्रको विश्वसनियतामाथि प्रश्न उठ्छ, विद्यार्थी आन्दोलन गर्छन् । त्यसपछि केहि दिनपछि एजेण्डा सेलाउछ । र, फेरि समस्या दोहोरिन्छ । त्रिविमा प्रश्नपत्र काट्ने शिक्षकहरुको हेलचक्याइँ र पदाधिकारीले नियमन नगर्दा समस्याले उग्ररुप लिँदै आएको छ त्रिविका अधिकारीहरु पनि प्रश्नपत्रमा देखिएको अनियमितता, विश्वसनीयता, वैधता र गोपनियतामाथि प्रश्न उठेको स्वीकार्छन् । तर, मौन बसिदिन्छन् । देशकै जेठो शिक्षण संस्था त्रिभुवन विश्वविद्यालयले आफ्नो प्रतिष्ठा र विश्वास बढाउदै लैजानुपर्नेमा उल्टै बदनामी कमाउन थालेको छ ।