काठमाडौँ, ७ बैशाख । नेपालमा फेल्ट अर्थात कच्चा ऊनको व्यावसायिक प्रवर्द्धनको इतिहास सन् १९९३ देखि शुरु भएको मानिन्छ । नेपाल राष्ट्र बैकको पछिल्लो तथ्याङ्कले नेपालमा आयातको प्रकोप मात्र बढेको छैन, निर्यातमा पनि केही अंश सुखद समाचार देखाएको छ ।

नेपालबाट निर्यात भई विदेशी मुद्रा आर्जनको महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको ‘फेल्ट’को विषयमा सरकारी निकाय नै उदासीन बनेको भन्दै व्यवसायीहरू असन्तुष्ट बनेका छन् । अहिलेसम्म निरन्तर निर्यात वृद्धि गरेको नेपाली ऊन अर्थात् फेल्ट संसारभरिमा नेपाल एक नम्बरको निर्यातक राष्ट्र बन्न सफल भएको छ । फेल्ट अर्थात कच्चा ऊन जुन कच्चा माटोसँग तुलनायोग्य छ । यसबाट आफूले चाहेका सजावटका सामग्री बनाउन सकिन्छ । साबुन पानीको प्रयोग गरी बनाइने वेट फेल्टिङ र विशेष प्रकारको निडल प्रयोग गरी निडल फेल्टिङ दुई प्रकारले वस्तु निर्माण गरिन्छ । भेडाको ऊन प्रशोधन गरी रङ गरेर यस्ता सामान बनाइन्छ । हाल विश्व बजारमा इन्ड्रष्टीयल फेल्ट र एक्रेलिक फेल्टको प्रयोग हुने गरेको छ ।

नेपाली ऊनी फेल्ट भने पूर्ण रूपमा हातबाट बनाइने आर्ट एण्ड क्राफ्टको नयाँ रूप भएको व्यवसायी बताउँछन् । १५० उद्योग सञ्चालनमा रहेका उद्योगले उत्पादन गरेका ९९ प्रतिशत वस्तु निर्यात हुने गरेको छ । घरमै पनि बसेर गर्न सकिने यो काममा ९९ प्रतिशत महिला संलग्न छन् । अन्तराष्ट्रिय बजारमा फेल्ट कार्पेट, जुत्ता, घरपालुवा जनावरका सामान, फेल्ट आर्ट, सजावटका सामान, सल लगायतका वस्तु प्रमुख निर्यातका वस्तु हुन् । यूरोपका अधिकांश देश, अष्ट्रेलिया, जापान, चीनलगायत निर्यात हुने ऊनका वस्तु नेपाली बजारमा भने पाउन मुश्किल छ । चालु आर्थिक वर्षको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार नेपालको निर्यातमा ८२ दशमलव ९ प्रतिशतले वृद्धि हुँदा १ खर्ब ४७ अर्बको वस्तु निर्यात भएको छ । फेल्टको हिस्सा ठूलो रहेको र पश्मिनाको बजारलाई पनि पछि पारेको नेपाल ऊनी फेल्ट उत्पादक तथा निर्यातक संघका अध्यक्ष एवं व्यवसायी नरेशलाल श्रेष्ठ बताउनुहुन्छ ।

संघले निर्यात प्रोत्साहनका लागि अन्य मुलुकजस्तै सरकारले नगद प्रोत्साहन र निर्यात कर्जा सहुलियत दरमा दिनुपर्ने माग गर्दै आएका छ । विदेशी मुद्राको आयातको मुख्य श्रोत बन्दै गएको यो क्षेत्रलाई वृद्धि गर्न तालिम मार्फत दक्ष जनशक्तिको उत्पादन निर्यात गन्तव्य अहिलेको आवश्यकता हो । विदेशी मुद्रा आर्जनमा दीगो र दरिलो माध्यम बन्न सक्ने कच्चा ऊनको व्यापारलाई थप व्यावसायिक बनाउन उद्योगीहरूलाई प्रोत्साहनको जरुरी छ ।