धरान, ११ साउन । जब बर्खा लाग्छ, अनि सुरु हुन्छ बाढी पहिरो कटानको नियन्त्रणको काम । हिउदभरी चुप वस्ने राज्यको चलनले गर्दा बर्खामासमा धेरै जना वाढी पहिरो र नदी कटानको जोखिममा पर्ने गर्दछन् । गएको वर्ष पुर्वमा वाढी पहिरोले ठुलो क्षति पु-याएको थियो । तर यो वर्ष भने त्यस्तो प्रभाव परेको छैन । तै पनि वाढी पहिरोकै सिजनमा प्रकोप नियन्त्रण र न्युनिकरणको काम भने वाढी तथा पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा भईरहेका छन् ।

गतवर्ष पुर्वको सुनसरी जिल्लाको इटहरी उपमहानगरपालिकामा इटहरी पुर्व भई वग्ने वुढी खोलाले ठुलो क्षतिर पु¥यो । गतवर्षको बाढी पहिरो र डुवानका कारण सुनसरीमा मात्रै १२ जनाको ज्यान गएको थियो । १७ हजार प्रभावित भए भने ४५ सय विस्थापित भए । सुनसरी जिल्लाको इटहरी उपमहानगरपालिकामा मात्रै ८ जनाको ज्यान गयो । इटहरीको सबैभन्दा बढी बाढी प्रभावित क्षेत्र हो इटहरी उपमहानगरपालिकाको वडानं. ९ गैरी गाउं । त्यही वस्तीका ८ जनाको ज्यान गएको थियो । अहिले पनि सो गाउका वासिन्दा राती घरमा सुत्दैनन् । जव उज्यालो हुन्छ अनि मात्रै घर फर्किने गर्छन् । वाढी प्रभावित क्षेत्रमा समयमै सरकारले काम गर्नुपर्ने हो तर जहिले पनि वर्खा लागे पछि अनि बाढी आउन र डुवान हुन थाले पछि मात्रै प्रकोप नियन्त्रण र न्युनिकरणको काम गर्ने गर्छ भन्छन् स्थानीय सर्वसाधरण प्रमोद पोर्तेल ।

यसअघिका वर्षातको समयमा स्थानीय तह जनप्रतिनिधिविहीन थियो । तर गतवर्षदेखि स्थानीय तह जनप्रतिनिधिमय भएको छ र अधिकार सम्पन्न पनि । अव पनि सरकारी काम कहिले जाला घाम नभनी सरकारले समयमै प्रकोप नियन्त्रण र न्युनिकरणको सवालमा स्थानीय तहले समेत काम गर्नेमा आफु विश्वस्त रहेको बताउँछन् पोर्तेल ।

आर्थिक वर्षको अन्तिममा हतारले जुनसुकै विकास निर्माणका कामहरु गर्ने नेपाल सरकारको प्रवृति रहेको छ । यतिवेला वाढी र पहिरो अनि डुवानवाट पिडितहरु आकासमा कालो वादल मडारिन थाल्दा त्रासित हुने गर्छन्, कतै बाढी पहिरो र डुवानमा त परिने होईन भनेर । यसकारण समयमै यसको नियन्त्रण र न्युनिकरणमा पहल कदमी गर्नुपर्छ । वेलैमा काम नगर्नु सरकारको ठुलो कमजोरी भएको बताउँछन् स्थानीय रिजनजंग राणा ।

समयमै प्रकोपको नियन्त्रण र न्युनिकरणको लागि काम गर्दा सर्वसाधरण पनि ढुक्क हुने थिए । तर, सरकारले जहिले पनि अन्तिम समयमा काम गर्दा त्यसको प्रभावकारिता देखिने गर्दैन ।

सरकारले प्रकोप नियन्त्रण र न्युनिकरणको लागि बजेट नछुटाउने होईन । तर यसलाई वेलैमा प्राथमिकतामा राखेर काम गर्दा सर्वसाधरणमा त्रासको वातावरण हुने थिएन । तर के गर्ने जहिल्यै अन्तिम समयमा यस्ता कामहरु हुने गर्छन् । यसले गर्दा वाढी, पहिरो, डुवान अनि आगलागि जस्ता प्रकोप जन्य कामलाई समयमै सम्पन्न गर्नुपर्छ तर यसो नहुनु भनेको दुःखद भएको बताउँछन् उपप्राध्यापक हरिनारायण बास्कोटा ।

यतिबेला पुर्वका अधिकांस नदी किनारा र होचो ठाउमा वसोवास गर्ने सर्वसाधरण त्रसित छन्, कतिखेर पानी परेर फेरी विनास गर्छ भनेर । तर गतवर्ष जस्तो अहिलेसम्म समस्या भोग्नु नपरेका पुर्वेलीहरु राज्य सरकारले समयमै यसवाट वच्ने उपायको वारेमा काम गरिदियोस भन्ने चाहन्छन् । यसवारेमा सरकारले समयमै सचेतता अपनाउनुपर्ने पर्छ ।

हो, समयमै राज्य सरकारको ध्यान प्रकोप नियन्त्रण र न्युनिकरणमा गएको भए बर्खायाममा सर्वसाधरण त्रसित हुनुपर्ने थिएन । तर समयमै राज्यले काम नगरीदिदा भने यस्तो समस्या आउने गरेको छ । यसर्थ स्थानिय तहमा निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरु र स्थानिय सरकारले यसवारेमा वेलैमा सर्तकता अपनाउदै सर्वसाधरणलाई सुसुचित गर्न जरुरी छ । जहिले समस्या आयो तहिले न्युनिकरण र नियन्त्रणको पहल कदमी गर्नुभन्दा वेलैमा सजग र सचेत सवैलाई वनाउन जरुरी छ ।