काठमाडौं २३ वैशाख । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विनिमयदर अनुसार अमेरिकी डलरको भाउ बढेसँगै यसको कारण र प्रभावबारे चासो बढेको छ। अर्थविद्हरूका अनुसार डलरको मूल्यवृद्धि पछाडि अन्तर्राष्ट्रिय तथा आन्तरिक दुवै कारण जिम्मेवार छन्।
नेपालजस्तो आयातमुखी अर्थतन्त्रमा इन्धन, गाडी, औषधि र इलेक्ट्रोनिक्स सामग्रीजस्ता वस्तु आयात गर्न ठूलो मात्रामा डलर आवश्यक पर्छ। निर्यातको तुलनामा आयात उच्च हुँदा डलरको माग बढ्ने र त्यसले मूल्य उकास्ने गर्दछ। साथै, विदेशबाट आउने रेमिटेन्समा कमी आउँदा बजारमा डलरको आपूर्ति घट्ने भएकाले पनि भाउ बढ्ने देखिन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अमेरिकी अर्थतन्त्र मजबुत बन्दै जाँदा र ब्याजदर उच्च हुँदा डलर विश्वभर बलियो बन्ने प्रवृत्ति देखिन्छ। यसको प्रत्यक्ष असर नेपालमा पनि पर्ने गर्दछ। नेपाल–भारत विनिमय दरको स्थिर सम्बन्धका कारण भारतमा डलर बलियो हुँदा नेपालमा पनि त्यसको प्रभाव देखिन्छ।
डलरको मूल्यवृद्धिले सर्वसाधारणमा महँगीको दबाब बढाउने देखिन्छ। पेट्रोलियम पदार्थ, ग्यास, औषधि तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य वृद्धि हुन सक्नेछ। विदेशमा अध्ययन वा भ्रमण गर्ने नेपालीका लागि खर्च बढ्नेछ भने डलरमा लिएको ऋण तिर्ने दायित्व पनि महँगो बन्नेछ।
यद्यपि, निर्यातकर्ताका लागि भने डलर महँगिनु फाइदाजनक हुन सक्छ। विदेशमा सामान बेचेर प्राप्त हुने आम्दानी नेपाली रुपैयाँमा बढी हुने भएकाले उनीहरूलाई केही राहत मिल्ने विश्लेषण गरिएको छ। अर्थविद्हरूले डलरको निरन्तर वृद्धि भएमा महँगी नियन्त्रण र विदेशी मुद्रा सन्तुलन कायम राख्न नीतिगत हस्तक्षेप आवश्यक हुन सक्ने बताएका छन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि सार्वजनिक गरेको विदेशी मुद्रा विनिमयदर अनुसार प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राहरूको भाउ बढेको छ।
आज अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५२ रुपैयाँ १६ पैसा र बिक्रीदर १५२ रुपैयाँ ७६ पैसा कायम भएको छ।
त्यस्तै, युरो एकको खरिददर १७७ रुपैयाँ ९२ पैसा र बिक्रीदर १७८ रुपैयाँ ६२ पैसा निर्धारण गरिएको छ भने पाउण्ड स्टर्लिङ एकको खरिददर २०६ रुपैयाँ ११ पैसा र बिक्रीदर २०६ रुपैयाँ ९२ पैसा पुगेको छ।
स्विस फ्रैन्क पनि आज महँगिएको छ। एकको खरिददर १९४ रुपैयाँ २२ पैसा र बिक्रीदर १९४ रुपैयाँ ९८ पैसा कायम भएको छ। यस्तै, अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर १०९ रुपैयाँ १५ पैसा र बिक्रीदर १०९ रुपैयाँ ५८ पैसा निर्धारण गरिएको छ।
क्यानाडियन डलर र सिंगापुर डलरको मूल्य पनि आज बढेको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्