वासिङ्टन : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानद्वारा अवरुद्ध पारिएको रणनीतिक महत्वको होर्मुज जलसन्धि मा अलपत्र परेका व्यावसायिक जहाजहरूलाई सुरक्षित बाहिर निकाल्न नयाँ सैन्य पहल ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ (Project Freedom) घोषणा गर्नुभएको छ। आइतबार एक सामाजिक सञ्जाल पोस्टमार्फत उहाँले यो अभियान सोमबार बिहानैदेखि ‘मध्यपूर्व समय’ अनुसार सुरु हुने जानकारी दिनुभयो।

के हो ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’?

यस अभियान अन्तर्गत अमेरिकी सेनाले होर्मुज जलसन्धिमा हप्तौँदेखि अड्किएका ती जहाजहरूलाई ‘गाइड’ गर्नेछ, जुन इरान र अमेरिकाबीचको जारी युद्धका कारण बाहिर निस्कन सकेका छैनन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले चेतावनी दिँदै भन्नुभएको छ, “यी जहाजहरू मध्यपूर्वमा भइरहेको घटनासँग कुनै सम्बन्ध नभएका देशका हुन्। यस कार्यक्रममा कुनै पनि प्रकारको अवरोध गरिएमा त्यसको जवाफ ‘शक्तिका साथ’ (forcefully) दिइनेछ।”

अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड (Centcom) का अनुसार यस अभियानमा:

• मिसाइल नष्ट गर्ने विध्वंसक जहाजहरू (Guided-missile destroyers) परिचालन गरिनेछ।
• १०० भन्दा बढी जमिन र समुद्रमा आधारित लडाकु विमानहरू संलग्न हुनेछन्।
• १५,००० सैनिक र अत्याधुनिक मानवरहित प्लेटफर्म (Unmanned platforms) हरू प्रयोग गरिनेछ।

जोखिम र चुनौतीहरू

यद्यपि ट्रम्पले यसलाई ‘शान्तिपूर्ण निकास’ को रूपमा प्रस्तुत गर्नुभएको छ, तर सैन्य विश्लेषकहरूले यसलाई इरानका लागि खुला चुनौती मानेका छन्। यदि इरानले अमेरिकी प्रयासलाई रोक्ने कोसिस गरेमा हाल कायम रहेको ‘युद्धविराम’ भङ्ग हुन सक्ने र पूर्ण क्षमताको युद्ध फेरि सुरु हुन सक्ने खतरा छ। इरानी संसद्को राष्ट्रिय सुरक्षा आयोगका प्रमुख इब्राहिम अजिजीले यसलाई ‘चेतावनी’ भन्दै अमेरिकी हस्तक्षेप भएमा युद्धविरामको उल्लंघन मानिने बताउनुभएको छ।

युद्धको बढ्दो लागत र घरेलु दबाब

इरानसँगको युद्ध सुरु भएको दुई महिना बितिसक्दा राष्ट्रपति ट्रम्पमाथि घरेलु दबाब पनि बढ्दो छ:

• आर्थिक भार: पेन्टागनले यो युद्धमा हालसम्म २५ अर्ब डलर खर्च भइसकेको अनुमान सार्वजनिक गरेको छ।
• इन्धनको मूल्य: जलसन्धि बन्द हुँदा विश्व ऊर्जा बजारमा हलचल मच्चिएको छ र अमेरिकामा ग्यासको मूल्य बढ्ने जोखिम कायमै छ।
• चीनसँगको तनाव: चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले पनि जलमार्ग खोल्न माग गर्नुभएको छ, किनकि चीनले आफ्नो कुल तेल र ग्यास आयातको एक तिहाइ यही बाटोबाट गर्ने गर्छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले यो युद्धलाई ‘इरानले कहिल्यै आणविक हतियार नपाओस्’ भन्नका लागि अनिवार्य भएको दाबी गर्दै आउनुभएको छ। तर, मध्यावधि निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा खर्चिलो र अलोकप्रिय बन्दै गएको यो युद्ध र होर्मुज जलसन्धिको नयाँ सैन्य कदमले कस्तो मोड लिन्छ, त्यसले ट्रम्पको राजनीतिक भविष्य र विश्व अर्थतन्त्र दुवैलाई प्रभाव पार्ने देखिन्छ।