राजा चार्ल्स तृतीयले राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा बेलायत र नाटो माथि गरिएका आक्रमणहरूको सुस्तरी प्रतिवाद गरे, र उनले नियन्त्रण र सन्तुलन को महत्त्वबारे चर्चा गरे।

राजा चार्ल्स तृतीयले ओस्कार वाइल्डको भनाइ उद्धृत गर्दै ठट्टा गरे कि बेलायतीहरूको अमेरिकासँग “भाषा बाहेक” सबै कुरा मिल्छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले बिहानको उदास झरीले उनलाई “सुन्दर बेलायती दिन” को सम्झना गराएको बताए र उनकी आमाले युवा राजकुमार चार्ल्सलाई “धेरै क्युट” मान्ने गरेको स्मरण गरे। दुवै पुरुषले आफ्ना देशहरूबीचको सम्बन्धबारे निकै भावुक कुराहरू गरे।

तथापि, अमेरिका र बेलायतबीचको साझा इतिहासमा केन्द्रित यस राजकीय भ्रमणको पहिलो पूर्ण दिनमा, राजाले ट्रम्पका विचारहरूमा केही सुक्ष्म प्रतिवादहरू मिसाए। चार्ल्सले मंगलबार आन्ध्र महासागर वारपारको गठबन्धन (trans-Atlantic alliance) को मूल्य, शक्ति सन्तुलनको महत्त्व र वातावरणप्रति आफ्नो लगावका बारेमा बोले। ट्रम्पले हालैका हप्ताहरूमा बेलायती नौसैनिक क्षमतालाई होच्याएपछि, राजाले रोयल नेभीमा बिताएको आफ्नो समयको बारेमा समेत चर्चा गरे।

राजाले यी जवाफहरूलाई मंगलबार दिउँसो कंग्रेसमा दिएको हल्का शैलीको भाषण र साँझ ह्वाइट हाउसको औपचारिक भोजमा व्यक्त गरेका भनाइहरूभित्र कुशलतापूर्वक लुकाएका थिए। “कृपया ढुक्क हुनुहोस्, म यहाँ कुनै चलाखीपूर्ण मोर्चाबन्दीका लागि आएको होइन!” राजाले दिउँसो सांसदहरूलाई भने। बेलायती राजसंस्थाको प्रमुखले अमेरिकी कंग्रेसलाई सम्बोधन गरेको यो इतिहासमै दोस्रो पटक हो।

चार्ल्स र ट्रम्प दुवैका तर्फबाट देखिएका अनुशासित र सतर्क सार्वजनिक उपस्थितिहरू यस्तो समयमा आएका छन् जब अमेरिका-बेलायत सम्बन्ध दशकौंपछिको सबैभन्दा कमजोर मोडमा छ। विशेष गरी इरान युद्ध र ट्रम्पले नाटोमाथि गरेका तीखा प्रहारका कारण सम्बन्धमा दरार आएको छ। तर एक दिनका लागि भए पनि, विगत २५० वर्षदेखि विकसित भएको यो “विशेष सम्बन्ध” सतहमा कम्तीमा विशेष नै देखियो।

ट्रम्प युगका लागि दुर्लभ मानिने कुरा के भयो भने, राष्ट्रपतिले दिनभरका औपचारिक कार्यक्रमहरूमा धेरै हदसम्म आफ्नो लिखित पाठ (script) पालना गरे। उनले विदेशी अतिथिको उपस्थितिमा इरान वा ग्रीनल्याण्डका बारेमा पत्रकारहरूलाई प्रश्न सोध्न ओभल अफिसमा हुल बोलाएनन्, न त अर्को विश्वव्यापी सहयोगीमाथि नै आक्रोश पोखे।

यद्यपि, राजकीय भोजका क्रममा ट्रम्पले इरान युद्धको सन्दर्भ जोड्दै “चार्ल्स मसँग सहमत हुनुहुन्छ” भन्ने टिप्पणी गरे। यो अलि अप्ठ्यारो क्षण थियो किनभने चार्ल्स यस्ता युद्ध र राजनीतिका मामिलाहरूबाट सधैं टाढा रहन्छन्। तर पनि, ट्रम्पले दिनभर राजाको प्रशंसामा कुनै कसर बाँकी राखेनन्।

मंगलबार बिहान चार्ल्सलाई ह्वाइट हाउसमा स्वागत गर्दै ट्रम्पले भने, “हामीले स्वतन्त्रता घोषणा गर्नुभन्दा पहिले नै अमेरिकीहरूभित्र एउटा दुर्लभ उपहार थियो— नैतिक साहस— र यो समुद्र पारिको एउटा सानो तर शक्तिशाली राज्यबाट आएको थियो।”

यद्यपि, शाही दम्पतीको विमान बिहीबार अमेरिकी भूमिबाट उडेपछि यो सद्भावको वातावरण टिकिरहनेछ भन्नेमा खासै प्रमाण छैन। ट्रम्पको राजपरिवारप्रतिको स्नेह बेलायती सरकारसम्म फैलिएको छैन। ट्रम्प इरान विरुद्धको युद्धमा सामेल हुन अस्वीकार गरेकोमा बेलायतसँग क्रुद्ध छन्। लन्डनमा प्रधानमन्त्री कीर स्टार्मरले अमेरिकाले रोजेको अर्को युद्धमा नतानिने कसम खाएका छन् र ट्रम्पले बेलायती विमानवाहक जहाजहरूलाई “खेलौना” भनेकोमा असन्तुष्टि जनाएका छन्।

राजाको पहिलो भ्रमणले यी मतभेदहरू मेटिने सम्भावना थिएन। कानुन र परम्परा अनुसार, राजा दुवै सरकारका नेताहरूबीच हुने विवादभन्दा माथि उठ्नुपर्छ। सेप्टेम्बरमा विन्डसर क्यासलमा ट्रम्प राजपरिवारको पाहुना बन्दा उनले त्यसलाई “जीवनकै सर्वोच्च सम्मान” भनेका थिए, तर केही महिनापछि उनैले स्टार्मरलाई इरान युद्धमा नआएको भन्दै कायरको संज्ञा दिए।

राजा चार्ल्सले आफ्ना सार्वजनिक भनाइहरूमा शब्दहरूको चयन निकै सावधानीपूर्वक गरे। कंग्रेसको सम्बोधनका क्रममा उनले ट्रम्प प्रशासनका लागि टाउको दुखाइ बनेको र राजपरिवारमा पनि दरार ल्याएको जेफ्री एपस्टाइन काण्डलाई अप्रत्यक्ष रूपमा संकेत गरे। चार्ल्सले भने, “हाम्रा दुवै देशहरूमा जीवन्त, विविध र स्वतन्त्र समाज हुनु नै हाम्रो सामूहिक शक्ति हो, जसले आज हाम्रा समाजहरूमा दुःखद रूपमा रहेका विकृतिहरूका पीडितहरूलाई सहयोग गर्ने सामर्थ्य दिन्छ।”

उनले अमेरिकी सरकारमा “नियन्त्रण र सन्तुलन” (checks and balances) को अवधारणाको जरा अङ्ग्रेजी इतिहासमा रहेको बताउँदा कंग्रेसमा सबैले उठेर सम्मान (standing ovation) व्यक्त गरे। ट्रम्पले कार्यकारी शक्तिलाई उल्लेख्य रूपमा विस्तार गर्ने प्रयास गरिरहेका बेला यो भनाइ अर्थपूर्ण थियो। उनले सन् १७८९ देखि सर्वोच्च अदालतका कम्तीमा १६० मुद्दाहरूमा ‘म्याग्ना कार्टा’ (Magna Carta) उद्धृत गरिएको र यो कार्यकारी शक्तिलाई नियन्त्रण र सन्तुलनको दायरामा राख्ने सिद्धान्तको जग भएको बताए।

चार्ल्सले वातावरण संरक्षणको साझा जिम्मेवारीबारे पनि बोले, जबकि ट्रम्पले अमेरिकालाई पेरिस जलवायु सम्झौताबाट बाहिर निकालेका थिए। राजाले आधा शताब्दी अघिको आफ्नो नौसैनिक सेवाको स्मरण गर्दै बेलायतले शीतयुद्धपछिको सबैभन्दा ठूलो रक्षा खर्च बढाएको दाबीलाई दोहोर्‍याए। उनले नाटो र बेलायतमाथि ट्रम्पले गरेका आक्रमणहरूको मृदु प्रतिवाद गर्दै भने, “सेप्टेम्बर ११ को आक्रमणपछि हामीले सँगै आह्वानको जवाफ दियौं— जसरी हाम्रा जनताले एक शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि गर्दै आएका छन्।”

साँझको भोजमा चार्ल्सले सन् १९५७ मा सुएज नहर संकटपछि रानी एलिजाबेथ द्वितीयले गरेको अमेरिका भ्रमण जस्ता “कठिन क्षणहरू” सम्झिए। उनले ठट्टा गर्दै भने, “आज त्यस्तो केही भएको कल्पना गर्न गाह्रो छ,” जसलाई सुनेर पाहुनाहरू हाँसे र ट्रम्पले पनि मुस्कुराउँदै हेरे।

यद्यपि राजाको यो पहलले आन्ध्र महासागर वारपारको सम्बन्धका घाउहरू निको पार्न पर्याप्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने स्पष्ट छैन, तर विज्ञहरूका अनुसार बेलायती सरकारले राजपरिवारलाई कूटनीतिको एक “प्रमुख अस्त्र” (ace card) को रूपमा प्रयोग गरी सुधारको बाटो खोजिरहेको छ। यो कुनै जादूको छडी त होइन, तर यसले मद्दत भने पक्कै गर्छ।

द न्यूयोर्कटाइम्सबाट