काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी युद्ध झन् तीव्र बन्दै गएको छ। पछिल्लो घटनाक्रममा इरानले दुबई नजिक पूर्ण रूपमा लोड गरिएको कुवेती तेल ट्यांकरमा आक्रमण गरेको छ, जसपछि जहाजमा आगलागी भएको छ। यसैबीच Iइजरायलले इरानविरुद्धको सैन्य अभियान अझै “हप्तौँसम्म” जारी राख्न सक्ने संकेत दिएको छ।

इजरायलको चेतावनी: युद्ध अझै लामो चल्न सक्छ

इजरायली सेनाका प्रवक्ता लेफ्टिनेन्ट कर्नेल नदाव शोशानीले बताएका छन् – इजरायल थप केही हप्तासम्म इरानमाथि आक्रमण जारी राख्न तयार छ। उनका अनुसार, “हामीसँग लक्ष्यहरू छन्, पर्याप्त हतियार (munition) छन्, जनशक्ति छ—अब निर्णय राजनीतिक नेतृत्वको हातमा छ।”

यो प्रतिक्रिया बेन्जामिन नेतान्याहु ले इरानमाथिको आक्रमण “आधा भन्दा बढी पूरा भइसकेको” बताएका बेला आएको हो। उनले स्पष्ट पारेका छन् कि यो मूल्याङ्कन “मिसनको हिसाबले” हो, समयको हिसाबले होइन।

मानवीय क्षति: हजारौँको मृत्यु

एमनेष्टीका अनुसार मार्च २७ सम्म इरानमा कम्तीमा १,९०० मानिसको मृत्यु भइसकेको छ। यसमा मिनाब शहरको एक विद्यालयमा मारिएका कम्तीमा १०० बालबालिका पनि समावेश छन्। तेहरानमा सोमबार भएको आक्रमणपछि घर ध्वस्त हुँदा आफ्ना आफन्त गुमाएका परिवारहरूको पीडा अझै जारी छ।

होर्मुज जलडमरुमा तनाव

युद्धकै बीच होर्मुज जलडमरुमा तनाव बढेको छ। इरानले यस जलमार्गलाई आंशिक रूपमा बन्द गर्दै रणनीतिक दबाब सिर्जना गरेको छ।

तर मलेशियन जहाजहरूलाई भने विशेष अनुमति दिइएको छ। मलेसियाका यातायात मन्त्री एन्थोनी लोकेका अनुसार: “इरानले मलेसियाली जहाजहरूबाट कुनै शुल्क (toll) नलिने स्पष्ट गरेको छ, किनकि हामी मित्र राष्ट्र हौं।”

मलेसियाली कम्पनीहरू—Petronas, Sapura Energy र MISC—का ट्यांकरहरू अहिले सुरक्षित रूपमा पार हुन अनुमति पर्खिरहेका छन्। तर जलमार्गमा धेरै जहाज अड्किएकाले पार हुन समय लाग्ने बताइएको छ।

चयनात्मक अनुमति: ‘मित्र राष्ट्र’लाई मात्रै सहजता

इरानले “शत्रु नभएका” देशहरू—जस्तै थाइल्याण्ड, चीन, पाकिस्तान र भारत—का जहाजहरूलाई सीमित रूपमा आवतजावत गर्न दिएको छ।

त्यसैबीच, इरानी संसदको एक समितिले होर्मुज जलडमरु प्रयोग गर्ने जहाजहरूबाट शुल्क उठाउने प्रस्ताव स्वीकृत गरेको छ। तर अमेरिका, इजरायल र इरानमाथि प्रतिबन्ध लगाउने देशहरूका जहाजहरूलाई प्रवेश नदिने नीति पनि अघि सारिएको छ।

मध्यपूर्व संकट अहिले बहुआयामिक रूप लिँदै गएको छ—

• सैन्य आक्रमण तीव्र हुँदै गएको,
• ऊर्जा आपूर्ति जोखिममा परेको,
• र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मार्गहरू प्रभावित भएका छन्।

इजरायलले युद्ध अझै लामो समयसम्म जारी राख्ने संकेत दिइरहेको अवस्थामा, इरानले पनि रणनीतिक जलमार्ग र ऊर्जा पूर्वाधारलाई दबाबको माध्यम बनाउँदै आएको छ।

यसले आगामी दिनमा क्षेत्रीय मात्र होइन, विश्वव्यापी आर्थिक र सुरक्षा संकट गहिरिन सक्ने संकेत दिएको छ।