काठमाडौं, ९ माघ – फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मनोनयनपछि विभिन्न क्षेत्रमा उम्मेदवारी फिर्ताको शृंखला जारी छ। स्थानीय समझदारी, संवैधानिक बाध्यता र दलगत रणनीतिले मत बाँडफाँड रोक्ने प्रयास बढ्दै गएको छ। मनाङ, रुपन्देही–२ र ओखलढुंगा जस्ता क्षेत्रमा भएका फिर्ता घटनाले चुनावी माहोलमा नयाँ मोड ल्याएका छन्। यी घटनाले मुख्य दलहरूलाई फाइदा पुग्ने देखिन्छ।

मनाङ: लामा गुरुको चिठ्ठा र समझदारीको जित

हिमालपारी जिल्ला मनाङ (एक मात्र क्षेत्र) मा नेकपा (एमाले) का पोल्देन छोपाङ गुरुङ र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) का कुविरसिंह गुरुङ ले उम्मेदवारी फिर्ता लिएका छन्। मुख्य निर्वाचन अधिकृत रामप्रसाद पौडेलका अनुसार फिर्ताको निवेदन आएको र दिउँसो १ बजेपछि औपचारिक निर्णय हुने छ।

स्थानीय लामा गुरुहरूले चिठ्ठा तानेर नेपाली कांग्रेसलाई समर्थन गर्ने निर्णय गरेपछि यो समझदारी बनेको हो। एमालेले कांग्रेसलाई सघाउने र प्रदेशमा भागबण्डा गर्ने सहमति भएको स्रोतहरूले बताएका छन्। यसले कांग्रेसका टेकबहादुर गुरुङ (पुरानो सांसद) को जितलाई सहज बनाएको छ।

रास्वपाको उम्मेदवार समयमा नपुगेका कारण दर्ता नै भएन। अब मुख्य प्रतिस्पर्धा कांग्रेस, नेकपा (यशोदा सुवेदी) र मंगोल नेशनल (रामबहादुर आले) बीच हुने छ। मनाङमा यो परम्परागत ‘चिठ्ठा राजनीति’ ले चुनावलाई शान्त र एकतर्फी बनाएको छ।

रुपन्देही–२: संवैधानिक ‘पीआर’ नियमले रोकी थापाको यात्रा

रुपन्देही क्षेत्र नम्बर २ बाट राप्रपाकी उम्मेदवार कर्भिका थापा (पूर्व गृहमन्त्री निरन्जन थापाकी छोरी) ले उम्मेदवारी फिर्ता लिइन्। नेपालको संविधानको धारा २९१ अनुसार विदेशमा स्थायी आवास अनुमति (PR) परित्याग गरेको तीन महिना पूरा नभएको कारण यो निर्णय भएको हो।

थापाले विज्ञप्ति जारी गर्दै भनेकी छन्: “संविधानको मर्म र भावनाअनुसार तथा पार्टीको अनुरोधमा फिर्ता लिएकी छु। अध्ययनका क्रममा PR लिएकी थिएँ, तर नेपाली नागरिकता र राहदानीबाहेक अन्य कुनै देशको नागरिकता छैन।”

राप्रपाले पनि फिर्ता लिन अनुरोध गरेको थियो। अब यो क्षेत्रमा मुख्य प्रतिस्पर्धा एमालेका विष्णुप्रसाद पौडेल, कांग्रेसका चुन्नुप्रसाद पौडेल, रास्वपाका सुलभ खरेल र नेकपाका विश्वदीप पाण्डे बीच हुने छ। थापाले भनेकी छन्: “राजनीति भित्र वा बाहिर प्रविधि, उद्यमशीलता, युवा तथा महिला सशक्तिकरणमा काम जारी राख्छु। सही समयमा फेरि जनतासामु आउँछु।”

ओखलढुंगा: पुरानो प्रभाव र विकासको विश्वासले फिर्ता

ओखलढुंगा (एक क्षेत्र) बाट स्वतन्त्र उम्मेदवार सन्त तामाङ ले नाम फिर्ता लिए। उनले नेकपाका उम्मेदवार अमिरबाबु गुरुङ लाई पूर्ण समर्थन गरेका छन्।

तामाङ नेकपाकै टिकट दाबेदार थिए, तर पार्टीले एमालेबाट विद्रोह गरेर आएका गुरुङलाई टिकट दिएपछि असन्तुष्ट भएर स्वतन्त्र लडेका थिए। अब गुरुङको पूर्व जनप्रतिनिधि/मन्त्रीकालको कामबाट प्रभावित भएर फिर्ता लिएको बताएका छन्। अनलाइनखबरसँग उनले भने: “गुरुङले गरेको विकास कार्यबाट प्रभावित भएँ। जिल्लाको भविष्य उहाँसँग छ।”

यो फिर्ताले नेकपाको मत एकीकृत भएको छ। ओखलढुंगा विगतमा कांग्रेस बलियो थियो (२०७९ मा रामहरि खतिवडा विजयी), तर अब नेकपाको जित सहज बन्न सक्छ।

समग्र प्रभाव: मत एकीकरणको रणनीति

यी तीन घटनाले देखाउँछन् – निर्वाचनमा स्थानीय परम्परा (मनाङको चिठ्ठा), कानुनी कडाइ (रुपन्देहीको धारा २९१) र व्यक्तिगत प्रभाव/समझदारी (ओखलढुंगा) ले ठूलो भूमिका खेल्छ। फिर्ता लहरले मुख्य दलहरू (कांग्रेस, नेकपा, एमाले) लाई फाइदा पुग्ने र मत बाँडफाँड रोक्ने देखिन्छ।