उदयपुर, माघ ८ – फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा उदयपुर जिल्लाको राजनीतिक माहौल तातिएको छ। दुई निर्वाचन क्षेत्रका लागि कुल ३१ जना उम्मेदवारहरू मैदानमा उत्रिएपछि जिल्लामा चुनावी रौनक छाएको छ। क्षेत्र नं. १ मा १८ र क्षेत्र नं. २ मा १३ जना उम्मेदवारहरूले मनोनयन दर्ता गराएका छन्। पुराना दलहरूको परम्परागत प्रभाव, नयाँ दलहरूको उदय र बागी/स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको उपस्थितिले यो पटकको चुनावलाई निकै रोचक र पेचिलो बनाएको छ।
जिल्ला निर्वाचन कार्यालयका अनुसार उदयपुरमा कुल २ लाख ३८ हजार ९ सय २६ मतदाता छन्। जसमध्ये पुरुष १ लाख २१ हजार ८६६ र महिला १ लाख १७ हजार ५८ जना छन्। यो मतदाताको निर्णायक भूमिका दुई प्रमुख नगरपालिका—त्रियुगा र कटारी—मा केन्द्रित छ।
क्षेत्र नं. १ : त्रियुगा र चौदण्डिगढीको मत निर्णायक
क्षेत्र नं. १ मा १ लाख ४२ हजार ८०४ मतदाता छन्। यस क्षेत्रमा त्रियुगा नगरपालिकाको ६८ हजार २५५ मतदाता सबैभन्दा ठूलो हिस्सा हो—कुल मतको करिब आधा। चौदण्डिगढी नगरपालिकामा ४० हजार ३४९ र बेलका नगरपालिकामा ३४ हजार २०० मतदाता छन्। त्रियुगामा जसले अग्रता लिन्छ, उसैले जित्ने सम्भावना उच्च छ। तर चौदण्डिगढी र बेलकाको मतले पनि नतिजा उल्टाउन सक्छ।
मुख्य उम्मेदवारहरू
- नेपाली कांग्रेस : विदुर बस्नेत (गगन थापा गुट) — स्थानीय प्रभाव, कांग्रेसको परम्परागत आधार।
- नेकपा (एमाले) : दुर्गा थापा ‘स्वस्तिक’ — संगठन बलियो, पूर्वसांसद।
- बागी उम्मेदवार : देवराज रोका (एमालेबाट बागी) — पार्टीभित्र असन्तुष्टि, स्थानीय प्रभाव।
- नेकपा (माओवादी) : अमृतबहादुर खत्री — माओवादीको मधेस–पहाड कार्ड।
- राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) : पारश गेलाल — युवा तथा सुशासन एजेन्डा, नयाँ दलको परीक्षण।
अन्य उम्मेदवारहरू श्रम संस्कृति पार्टीका राजेशकुमार राई, उज्यालो नेपाल पार्टीका अर्जुन घिसिङ, राप्रपाका सुवासचन्द्र खड्का, नागरिक सर्वोच्च पार्टीका प्रशान्तकुमार राई, नेपाल किसान पार्टीका खड्गबहादुर खत्री, आम जनता पार्टीका मनोजकुमार पौडेल, जसपाका गणेशकुमार राई, राष्ट्रिय जनमोर्चाका तिलक राई लगायत। यी साना दल र स्वतन्त्रहरूले ठूला दलको मत काट्ने सम्भावना छ।
क्षेत्रको जातीय/समुदायगत गणित
- पहाडी क्षेत्र (राई, मगर, तामाङ, क्षेत्री) : ४५–५०% — कांग्रेस र एमालेको आधार।
- मधेसी/तराई समुदाय : ३०–३५% — मधेसकेन्द्रित दल वा स्वतन्त्रतर्फ।
- थारु र अन्य जनजाति : १०–१५% — निर्णायक।
- युवा मतदाता (१८–४० वर्ष) : ४०%+ — रास्वपाको सुशासन एजेन्डातर्फ आकर्षित हुने सम्भावना।
विगतको नतिजा २०७९ मा कांग्रेसका रामकुमार राईले जितेका थिए। २०७४ मा एमालेले जितेको थियो। यसपटक बागी उम्मेदवार देवराज रोका र रास्वपाको पारश गेलालले मत काटे भने कांग्रेसलाई फाइदा पुग्न सक्छ।
क्षेत्र नं. २ : कटारीको मत निर्णायक, पहाडी गाउँपालिकाको भूमिका
क्षेत्र नं. २ मा कुल ९६ हजार १२२ मतदाता छन्। कटारी नगरपालिकामा ४१ हजार ४०६ मतदाता छन्—कुल मतको झन्डै आधा। कटारीको सहरी र ग्रामीण मत तान्न उम्मेदवारहरूको मुख्य रस्साकस्सी चलिरहेको छ।
उदयपुरगढी गाउँपालिकामा २० हजार ८७९, रौतामाईमा १४ हजार ९९३, ताप्लीमा १० हजार १५५ र लिम्चुङबुङमा ८ हजार ६८९ मतदाता छन्। यो क्षेत्र पहाडी भू–भाग बढी भएको भएकाले पहाडी समुदायको मत निर्णायक हुन्छ।
मुख्य उम्मेदवारहरू
- नेपाली कांग्रेस : रामकुमार राई — स्थानीय प्रभाव, पूर्वसांसद।
- नेकपा (एमाले) : अम्बरबहादुर रायामाझी — संगठन बलियो, पहाडी मतको आधार।
- स्वतन्त्र (बागी) : मेजरकुमार राई — लिम्चुङबुङ गाउँपालिका अध्यक्षबाट राजीनामा दिएर स्वतन्त्र उम्मेदवारी। पूर्वमाओवादी, स्थानीय प्रभाव।
- नेकपा (माओवादी) : सुरेश कुमार राई ‘हिमाल’ — माओवादीको पहाडी कार्ड।
- राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) : सूर्यबहादुर तामाङ — पहाडी भेगमा नयाँ दलको परीक्षण।
अन्य उम्मेदवारहरू राप्रपाका विष्णुबहादुर खड्का, श्रम संस्कृति पार्टीका बलराज राई, नेपाल मजदुर किसान पार्टीका पूर्णबहादुर बुढाथोकी, मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशनका भाष्कर राई, आम जनता पार्टीका बमबहादुर मगर, जसपाका केशवबहादुर मगर।
क्षेत्रको जातीय/समुदायगत गणित
- राई समुदाय : ३०–३५% (कटारी, उदयपुरगढी, रौतामाईमा बाक्लो) — निर्णायक।
- क्षेत्री/ब्राह्मण : २०–२५% — कांग्रेस र एमालेको आधार।
- मगर, तामाङ, गुरुङ : १५–२०% — जनजाति मत।
- अन्य : १०–१५%।
विगतको नतिजा २०७९ मा कांग्रेसका रामकुमार राईले जितेका थिए। २०७४ मा एमालेले जितेको थियो। यसपटक बागी मेजरकुमार राई र रास्वपाको सूर्यबहादुर तामाङले मत काटे भने कांग्रेसलाई फाइदा पुग्न सक्छ।
उदयपुरको समग्र चुनावी माहौल
उदयपुरमा कांग्रेसको गगन थापा गुटको प्रभाव बढेको छ, तर एमालेको संगठन र नेकपाको मधेस–पहाड कार्डले कडा टक्कर दिइरहेको छ। रास्वपाले पहाडी क्षेत्रमा नयाँ दलको परीक्षण गर्दैछ। बागी उम्मेदवारहरूले ठूला दलको मत काट्ने सम्भावना छ।
त्रियुगा र कटारीको मत निर्णायक हुनेछ। त्रियुगामा कांग्रेसको प्रभाव छ भने कटारीमा एमाले र राई समुदायको प्रभाव। पहाडी गाउँपालिकाहरूमा जनजाति मतले पनि नतिजा उल्टाउन सक्छ।
फागुन २१ गतेको मतदानले उदयपुरको राजनीतिक भविष्य मात्र होइन, मधेस–पहाड सन्तुलन र नयाँ दलको उदयलाई पनि स्पष्ट पार्नेछ।
उदयपुरका उम्मेदवारहरूको विस्तृत प्रोफाइल
उदयपुरका दुई क्षेत्रबाट कुल ३१ जना उम्मेदवारहरू मैदानमा छन्। क्षेत्र नं. १ मा १८ र क्षेत्र नं. २ मा १३ जना छन्। यहाँ मुख्य दलहरूका उम्मेदवारहरूको विस्तृत प्रोफाइल प्रस्तुत गरिएको छ।
क्षेत्र नं. १ : मुख्य उम्मेदवारहरूको प्रोफाइल
- विदुर बस्नेत (नेपाली कांग्रेस)
- पृष्ठभूमि : नेपाली कांग्रेसका स्थानीय नेता तथा पूर्वसांसद। उदयपुर क्षेत्र नं. १ बाट विगतमा सक्रिय। गगन थापा गुटका निकट।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातकोत्तर (राजनीति शास्त्र)।
- राजनीतिक इतिहास : २०७९ मा कांग्रेसबाट उम्मेदवार बनेका थिए तर क्षेत्रीय राजनीतिमा बढी सक्रिय। विगतका चुनावमा कांग्रेसको संगठन मजबुत बनाउने भूमिका। विकास, शिक्षा र स्वास्थ्य मुद्दामा फोकस।
- सम्भावना : कांग्रेसको परम्परागत आधार (४०–४५%)। त्रियुगा र चौदण्डिगढीको मतमा बलियो प्रभाव।
- विगतको प्रदर्शन : २०७९ मा क्षेत्र नं. १ मा कांग्रेसका डा. नारायण खड्काले ३१,२७० मत ल्याएर जितेका थिए।
- दुर्गा थापा ‘स्वस्तिक’ (नेकपा एमाले)
- पृष्ठभूमि : नेकपा एमालेका युवा नेता, पूर्वमन्त्री। उदयपुरमा संगठन निर्माणमा सक्रिय।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातक (व्यवस्थापन)।
- राजनीतिक इतिहास : २०७४ मा एमालेको तर्फबाट उम्मेदवार। विगतमा क्षेत्रीय विकास र युवा रोजगारी मुद्दामा काम। एमालेको महिला विङ्गमा सक्रिय।
- सम्भावना : एमालेको संगठन (३५–४०%)। पहाडी/राई समुदायको मतमा प्रभाव।
- विगतको प्रदर्शन : २०७९ मा क्षेत्र नं. १ मा एमालेकी मञ्जु कुमारी चौधरीले २८,८९१ मत ल्याएर दोस्रो भएकी थिइन्।
- देवराज रोका (बागी/स्वतन्त्र)
- पृष्ठभूमि : पूर्वएमाले नेता, नेकपा (एमाले) बाट बागी उम्मेदवारी। स्थानीय राजनीतिमा प्रभावशाली।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातक।
- राजनीतिक इतिहास : एमालेको जिल्ला स्तरमा सक्रिय। टिकट नपाएपछि स्वतन्त्र। स्थानीय विकास र किसान मुद्दामा काम।
- सम्भावना : एमालेको मत काट्ने (१०–१५%)। स्थानीय असन्तुष्टि फाइदा।
- विगतको प्रदर्शन : बागी भएकाले नयाँ, तर विगतमा एमालेको आधारबाट ५–१०% मत तान्न सक्छन्।
- अमृतबहादुर खत्री (नेकपा )
- पृष्ठभूमि : नेकपा माओवादीका स्थानीय नेता। पहाडी क्षेत्रमा सक्रिय।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातक।
- राजनीतिक इतिहास : माओवादीको विगतको आन्दोलनमा संलग्न। स्थानीय विकास मुद्दामा काम।
- सम्भावना : माओवादीको आधार मत (१०–१५%)। वाम एकताको चर्चासँग जोडिएर मत बढ्न सक्छ।
- विगतको प्रदर्शन : २०७९ मा माओवादीले क्षेत्र नं. १ मा कमजोर प्रदर्शन गरेको थियो।
- पारश गेलाल (राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी – रास्वपा)
- पृष्ठभूमि : युवा नेता, रास्वपाको स्थानीय प्रतिनिधि। सुशासन र युवा रोजगारी एजेन्डा।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातकोत्तर।
- राजनीतिक इतिहास : नयाँ दलको सदस्य, २०७९ मा रास्वपाको आधार तयार गर्न सक्रिय।
- सम्भावना : युवा मत (२०–२५%)। नयाँ दलको तरंगले पुराना दललाई चुनौती।
- विगतको प्रदर्शन : २०७९ मा रास्वपाले समानुपातिकमा ३,४४४ मत पाएको थियो।
अन्य उम्मेदवारहरू
- राजेशकुमार राई (श्रम संस्कृति पार्टी) : श्रमिक मुद्दा।
- अर्जुन घिसिङ (उज्यालो नेपाल पार्टी) : जनजाति प्रतिनिधित्व।
- सुवासचन्द्र खड्का (राप्रपा) : राप्रपाको पुरानो आधार।
- प्रशान्तकुमार राई (नागरिक सर्वोच्च पार्टी) : नयाँ दल, स्थानीय मुद्दा।
- खड्गबहादुर खत्री (नेपाल किसान पार्टी) : किसान अधिकार।
- मनोजकुमार पौडेल (आम जनता पार्टी) : युवा/स्वतन्त्र जस्तो एजेन्डा।
- किशोर चौधरी (नेपाली जनता दल) : मधेसी प्रतिनिधित्व।
- बद्रीविक्रम राई (मंगोल अर्गनाइजेशन) : मंगोल समुदाय।
- गणेशकुमार राई (जसपा) : मधेसी/जनजाति।
- सुरेश राई (संयुक्त नागरिक पार्टी) : स्थानीय विकास।
- तिलक राई (राष्ट्रिय जनमोर्चा) : वामपन्थी एजेन्डा।
क्षेत्र नं. २ : मुख्य उम्मेदवारहरूको प्रोफाइल
- रामकुमार राई (नेपाली कांग्रेस)
- पृष्ठभूमि : कांग्रेसका पूर्वसांसद, स्थानीय प्रभावशाली। गगन थापा गुटका निकट।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातकोत्तर।
- राजनीतिक इतिहास : २०७९ मा क्षेत्र नं. २ बाट विजयी। पहाडी विकास मुद्दामा सक्रिय।
- सम्भावना : कांग्रेसको आधार (४०–४५%)। कटारी र उदयपुरगढीको मतमा बलियो।
- विगतको प्रदर्शन : २०७९ मा १५,२५१ मत ल्याएर जितेका थिए।
- अम्बरबहादुर रायामाझी (नेकपा एमाले)
- पृष्ठभूमि : एमालेका पूर्वमन्त्री, संगठन निर्माणमा सक्रिय।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातक।
- राजनीतिक इतिहास : २०७४ मा एमालेबाट उम्मेदवार। पहाडी तथा जनजाति मुद्दामा काम।
- सम्भावना : एमालेको संगठन (३५–४०%)। राई समुदायको मतमा प्रभाव।
- विगतको प्रदर्शन : २०७९ मा १२,८९३ मत ल्याएर दोस्रो भएका थिए।
- मेजरकुमार राई (स्वतन्त्र/बागी)
- पृष्ठभूमि : पूर्वमाओवादी नेता, लिम्चुङबुङ गाउँपालिका अध्यक्षबाट राजीनामा दिएर स्वतन्त्र।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातक।
- राजनीतिक इतिहास : २०७९ मा माओवादीबाट अध्यक्ष जितेका। टिकट नपाएपछि बागी। स्थानीय विकासमा सक्रिय।
- सम्भावना : माओवादीको मत काट्ने (१०–१५%)। स्थानीय असन्तुष्टि फाइदा।
- विगतको प्रदर्शन : स्थानीय तहमा जितेका, संघीयमा नयाँ।
- सुरेश कुमार राई ‘हिमाल’, नेकपा
- पृष्ठभूमि : माओवादीका स्थानीय नेता।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातक।
- राजनीतिक इतिहास : माओवादी आन्दोलनमा संलग्न। स्थानीय मुद्दामा सक्रिय।
- सम्भावना : माओवादीको आधार मत (१०–१५%)। वाम एकतासँग जोडिएर बढ्न सक्छ।
- विगतको प्रदर्शन : विगतमा सीमित प्रभाव।
- सूर्यबहादुर तामाङ (रास्वपा)
- पृष्ठभूमि : युवा नेता, रास्वपाको स्थानीय प्रतिनिधि।
- शैक्षिक योग्यता : स्नातकोत्तर।
- राजनीतिक इतिहास : नयाँ दलको सदस्य, २०७९ मा आधार तयार।
- सम्भावना : युवा मत (२०–२५%)। नयाँ तरंग।
- विगतको प्रदर्शन : २०७९ मा समानुपातिकमा १,४३० मत।
अन्य उम्मेदवारहरू :
- विष्णुबहादुर खड्का (राप्रपा) : राप्रपाको पुरानो आधार।
- बलराज राई (श्रम संस्कृति पार्टी) : श्रमिक मुद्दा।
- पूर्णबहादुर बुढाथोकी (नेपाल मजदुर किसान पार्टी) : मजदुर/किसान एजेन्डा।
- भाष्कर राई (मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशन) : मंगोल समुदाय।
- अरुण राई (राष्ट्रिय परिवर्तन पार्टी) : नयाँ दल।
- बमबहादुर मगर (आम जनता पार्टी) : स्थानीय।
- दुर्गाबहादुर तामाङ (माओवादी केन्द्र) : वामपन्थी।
- केशवबहादुर मगर (जसपा) : जनजाति/मधेसी।
उदयपुरमा कांग्रेस र एमालेको मुख्य द्वन्द्व छ, तर बागी र रास्वपाले नतिजा उल्टाउन सक्छन्। क्षेत्र १ मा विदुर बस्नेतको जित सम्भावना बढी, क्षेत्र २ मा अम्बरबहादुर रायामाझीको। तर युवा मत र बागी प्रभावले रोचक मोड ल्याउन सक्छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्