काठमाडौं, ७ माघ २०८२ : नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले आफ्नो ‘परम्परागत तथा सुरक्षित’ क्षेत्र काठमाडौं–४ छोडेर सर्लाही–४ रोजेका छन्। यो निर्णयले राजनीतिक वृत्तमा नयाँ बहस छेडेको छ – विगतमा नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ लाई ‘सुरक्षित क्षेत्र खोजेर क्षेत्र फेर्ने’ भन्दै आलोचना गर्ने कांग्रेस र मुख्यधारका मिडियाले अब के भन्छन्?

प्रचण्डको ‘क्षेत्र फेर्ने’ इतिहास: ०६४ देखि ५ पटक फरक–फरक क्षेत्र पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले ०६४ सालको निर्वाचनदेखि हालसम्म पाँचवटा फरक–फरक निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनाव लडेका छन्।

• २०६४ (२००८) संविधानसभा: काठमाडौं–१० र रोल्पा–२ (दुवै जिते)
• २०७० (२०१३) संविधानसभा: सिरहा–५ (जिते), काठमाडौं–१० (हारे)
• २०७४ (२०१७) संघीय: चितवन–३ (जिते)
• २०७९ (२०२२) संघीय: गोर्खा–२ (जिते)
• अहिले: रुकुम पूर्व (मनोनयन दर्ता)

प्रचण्डलाई कांग्रेस र मिडियाले बारम्बार ‘सुरक्षित क्षेत्र खोज्ने’ भनेर व्यंग्य गरेका थिए। अब गगन थापाले पनि त्यही बाटो समातेका छन्। काठमाडौं–४ बाट तीनपटक (२०७०, २०७४, २०७९) जितेका गगनले पहिलोपटक मधेश झरेका हुन्। यो कदमलाई पार्टीले ‘मधेशमा कांग्रेसको आधार मजबुत बनाउने र राष्ट्रिय छवि विस्तार गर्ने’ रणनीतिक भनिरहेको छ।

गगनको ‘रणनीतिक जोखिम’: सर्लाही–४ मा कस्तो चुनौती? सर्लाही–४ परम्परागत रूपमा कांग्रेसको गढ मानिन्छ, तर पछिल्ला निर्वाचनमा चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

• ०७९ मा स्वतन्त्र उम्मेदवार डा. अमरेशकुमार सिंह (अहिले रास्वपाबाट) ले जितेका थिए।
• कांग्रेस उम्मेदवारले निकटतम प्रतिस्पर्धा गरे पनि हार व्यहोरेका थिए।

गगनको यो निर्णयलाई कांग्रेसभित्र ‘मधेशसँग रि–कनेक्ट’ र ‘राष्ट्रिय नेता’ बन्ने दाउ मानिएको छ। विश्लेषकहरू भन्छन्, “एउटै क्षेत्रमा खुम्चिएर राष्ट्रिय नेता बन्न सकिन्न। गगनले जोखिम उठाएका छन्।” तर असफल भए पुरानो आलोचना फर्किन सक्छ।

बालेनको ‘झापा–५ डेब्यू’: ओलीसँग सीधा टक्कर, रास्वपाको ‘प्रधानमन्त्री’ कार्ड काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) ले पनि क्षेत्र फेरेका छन्। मधेशी जन्मघर भएका बालेनले झापा–५ बाट उम्मेदवारी दिएका छन् – जहाँ केपी ओली नै उम्मेदवार छन्।

• बालेनले मंगलबार दमकमा मनोनयन दर्ता गराए।
• रास्वपा सभापति रवि लामिछानेले उनलाई ‘आगामी प्रधानमन्त्री’ घोषणा गरेका छन्।
• यो कदमलाई ‘निःशुल्क चर्चा कमाउने’ र ओलीसँग टक्कर दिएर पार्टीको प्रचार गर्ने दाउ मानिएको छ।

झापा–५ मा ओली र बालेनबीचको प्रतिस्पर्धाले चुनावी माहोल तातेको छ। रास्वपाले बालेनलाई ‘परिवर्तनको चेहरा’ बनाएर अघि सारेको छ, तर एमाले पक्षले यसलाई ‘चुनावी स्टन्ट’ भन्दै आएको छ।

अब कांग्रेस–मिडियाको जवाफ के? गगनको यो ‘मूभ’ ले पुरानो बहस दोहोर्‍याएको छ। प्रचण्डलाई आलोचना गर्नेहरूले अब गगनलाई ‘सुरक्षित क्षेत्र छोडेर जोखिम लिने’ भनेर प्रशंसा गर्नुपर्ने कि? वा यो पनि ‘रणनीतिक क्षेत्र फेरबदल’ नै हो? राजनीतिमा ‘सुरक्षित क्षेत्र’ को अवधारणा नै बदलिँदै गएको देखिन्छ – अब जोखिम उठाउनेहरूले नै राष्ट्रिय छवि बनाउने ट्रेन्ड बन्दैछ।

फागुन २१ को मतदानले यो ‘क्षेत्र फेर्ने ट्रेन्ड’ को नतिजा बताउनेछ – गगनको मधेश जोखिम सफल हुन्छ कि ओली–बालेनको झापा टक्करले नयाँ इतिहास रचिन्छ? समयले नै जवाफ दिनेछ!