काठमाडौँ — जनआस्था साप्ताहिकका प्रधान सम्पादक किशोर श्रेष्ठमाथि हालै घटित घटनाक्रमले नेपाली पत्रकारिताको स्वतन्त्रतामाथि फेरि एकपटक गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ। एक वरिष्ठ पत्रकारलाई नियोजित ‘ट्र्याप’ (फसाउने खेल) मा पार्ने प्रयास र त्यसपछिको राज्य संयन्त्रको कथित सक्रियताले प्रेसमाथिको ‘सर्भिलेन्स’ (निगरानी) र नियोजित प्रतिशोधको डरलाग्दो चित्र उजागर गरेको छ।

‘सेटिङ’ को नियोजित खेल

घटनाको शृङ्खला हेर्दा यो कुनै संयोग नभई सुस्पष्ट ‘डिजाइन’ भित्रको योजनाबद्ध षडयन्त्र देखिन्छ। चिनियाँ नागरिक भनिएका एक व्यक्तिले बेइजिङबाट फोन गरी रास्वपा सांसद सुधन गुरुङविरुद्ध समाचार लेख्न १० लाख रुपैयाँको प्रलोभन देखाउनु र त्यसलाई अस्वीकार गर्दा अर्को रणनीतिका रूपमा कार्यालयको गेटमा रक्सीको बोतल र नगद छाडिदिनुले यो ‘प्रोभोकेसन’ (उक्साहट) को पराकाष्ठा हो भन्ने स्पष्ट हुन्छ।

आफ्नो प्रस्ताव अस्वीकृत भएपछि गिरोहले आफैँ रकम र रक्सी ल्याएर ढोकामा छाड्ने र त्यसैलाई आधार बनाएर ‘स्टिङ अप्रेसन’ को झुठो कथा बुन्ने कार्यले यो घटनामा संलग्न समूहको ‘मोडस अपरेन्डी’ (कार्यशैली) आपराधिक रहेको सङ्केत गर्छ।

उक्त घटनाबारे जनआस्थाले नै सार्वजनिक गरेको समाचार यस्तो छ :

शुक्रबार बिहान चिनियाँ नम्बरबाट आस्था प्रकाशन प्रालिका अध्यक्ष तथा साप्ताहिक पत्रिकाका प्रधान सम्पादक किशोर श्रेष्ठलाई फोन गरिएको थियो ।

आफूलाई ‘यिङ‘ नामले चिनाएका व्यक्तिले बेइजिङबाट फोन गरेको दाबी गर्दै पूर्वगृहमन्त्री तथा रास्वपा सांसद सुधन गुरुङविरुद्ध समाचार लेख्न आग्रह गरेका थिए । त्यसवापत १० लाख नगद दिने प्रलोभनसमेत दिइएको थियो ।

न जनआस्थाको तर्फबाट फोन गरेर रकम माग भएको हो,न त त्यसलाई स्वीकार नै गरिएको हो ! गिरोह आफैँले फोन गरेको र आफैंले ढोकामा ल्याएर रक्सी र रकम छोडेको हो !

फोन गर्ने व्यक्तिले सुधन हाम्रा लागि खतरा रहेको भन्दै उनलाई पुन: गृहमन्त्री हुनबाट रोक्नका लागि नेपालका सबै मिडिया परिचालन गर्नुपर्ने तर्क गरेका थिए । तर जनआस्थाको तर्फबाट उक्त प्रस्ताव स्पष्ट रूपमा अस्वीकार मात्र गरिएन,आइन्दा कल नगर्न चेतावनी पनि दिइएको थियो । त्यसपछि गिरोहले अर्को रणनीति अपनाउँदै एक युवतीमार्फत् सानेपा, ठाडोढुंगास्थित जनआस्था कार्यालयको गेटमा रक्सीको बोतल र ५० हजार रुपैयाँ छोडेको थियो, जसलाई आधार बनाएर अहिले झूठो कथा बुनी सञ्जालमा भ्रम छर्ने काम भइरहेको छ ।

खासमा यो घटनाको वास्तविकता के हो भने,न जनआस्थाको तर्फबाट फोन गरेर रकम माग भएको हो,न त त्यसलाई स्वीकार नै गरिएको हो ! गिरोह आफैँले फोन गरेको र आफैंले ढोकामा ल्याएर रक्सी र रकम छोडेको हो ! यसबारे प्रहरी अनुसन्धान शुरु भएपछि ‘एकाउन्ट डिएक्टिभेट‘ गर्दै थप भ्रम फैलाउने प्रयास अहिले पनि भैरहेको छ ।

राज्य संयन्त्रको भूमिकामाथि प्रश्न

पत्रकार श्रेष्ठले यस घटनाबारे ललितपुर प्रहरीमा उजुरी दिइसकेका छन्। नेपाल पत्रकार महासंघ, प्रेस चौतारी र प्रेस सेन्टरले जारी गरेका विज्ञप्तिहरूले राज्यको भूमिकामाथि गम्भीर आशङ्का व्यक्त गरेका छन्।

प्रेस चौतारीका महासचिव हिरामान लामाले त प्रधानमन्त्रीको निर्देशनमै पत्रकार श्रेष्ठलाई धरपकड गर्न र समाचारको स्रोत खुलाउन बाध्य पार्ने प्रयास भइरहेको आरोप लगाएका छन्।

यदि यो आरोप सत्य हो भने, राज्यको गृह मन्त्रालयले जनताको सुरक्षा गर्नुको साटो, एक पत्रकारलाई ‘फसाउन’ प्रयोग भइरहेको गिरोहको मतियार बनेको हो कि भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ। राज्य शक्तिको आडमा स्वतन्त्र प्रेसलाई निरुत्साहित गर्ने यस्ता अलोकतान्त्रिक हर्कतले लोकतन्त्रको आधारस्तम्भलाई नै खोक्रो बनाउने काम गरिरहेको छ।

दूतावासको विज्ञप्ति र थप अन्योल

यस प्रकरणमा चिनियाँ दूतावासको प्रवेशले घटनालाई थप पेचिलो बनाएको छ। दूतावासले उक्त हल्लालाई ‘चीनको छवि बिगार्ने षडयन्त्र’ भन्दै निष्पक्ष अनुसन्धानको माग गरेको छ। एउटा मित्रराष्ट्रको दूतावासले यति चाँडै प्रतिक्रिया जनाउनुले नेपालको आन्तरिक राजनीति र मिडिया व्यवस्थापनमा भइरहेको विदेशी प्रभावको चलखेललाई पनि छर्लङ्ग पारेको छ। तर, वास्तविकता के हो भने, फोन गर्ने व्यक्ति चिनियाँ हो वा चिनियाँ नामको आवरणमा रहेको नेपाली गिरोह, यसको गम्भीर र स्वतन्त्र अनुसन्धान नहुँदासम्म रहस्य कायमै रहनेछ।

पत्रकार किशोर श्रेष्ठमाथि लगाइएका आरोपहरू र उनीविरुद्ध भइरहेको चरित्रहत्याको प्रयास केवल एक व्यक्तिमाथिको आक्रमण होइन, यो सम्पूर्ण प्रेस जगतमाथिको ‘वार्निङ सट’ हो। राज्यले दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याउनुको साटो उल्टै पत्रकारलाई नै घेराबन्दीमा पार्ने कार्य गर्छ भने, त्यो प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको प्रहार मात्र नभई ‘फासीवादी’ अभ्यासको सुरुवात हुनेछ।

अहिलेको आवश्यकता भनेको हतारमा ‘निष्कर्ष’ निकाल्ने वा राज्यशक्ति प्रयोग गरी पत्रकारलाई ‘मुखाले’ बनाउने प्रयास बन्द गरिनु हो। ललितपुर प्रहरीले गर्ने निष्पक्ष अनुसन्धानबाट मात्रै यो ‘सेटिङ’ को पछाडि कुन कुन अनुहारहरू छन्, त्यो बाहिर आउनेछ।