बीजिङ : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प चीनको भ्रमणको पहिलो दिन चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँगको व्यक्तिगत सम्बन्धमा केन्द्रित रहे भने सीले तुरुन्तै सीमा रेखा कोर्न थाले । ट्रम्पको चापलुसी र सीको दृढताबीचको यो अन्तरले दुई शक्तिबीचको नयाँ सन्तुलन देखायो ।

ट्रम्पले सीलाई “तपाईं महान् नेता हुनुहुन्छ” भनेर प्रशंसा गरे । उनले सीको १४० करोड जनसंख्यामाथिको “शक्तिशाली” नियन्त्रणको बारम्बार प्रशंसा गर्दै आएका छन् । तर सीले फ्ल्याटरीमा समय खेर फालेनन् । २१ तोपको सलामी र पीपुल्स लिबरेसन आर्मीको परेडपछि सीले तुरुन्तै ताइवान मुद्दालाई मुख्य एजेण्डा बनाए ।

“अमेरिकाले ताइवान मुद्दालाई अत्यन्त सतर्कतापूर्वक ह्यान्डल गर्नुपर्छ,” चिनियाँ सरकारी समाचार एजेन्सी सिन्ह्वाले सार्वजनिक गरेको सीको भनाइ अनुसार उनले भने । यो चेतावनी ग्रेट हल अफ द पिपलमा सार्वजनिक सम्बोधन सुरु भएको केही मिनेटमै दिइएको थियो ।

ट्रम्प घरमा आक्रामक, चीनमा नरम

घरेलु राजनीतिमा ट्रम्पले चीनलाई रोजगारी खोस्ने र राष्ट्रिय सुरक्षा खतरा भनेर आलोचना गर्दै आएका थिए । तर बीजिङमा उनी पूरै मिलनसार देखिए । उल्टै सी मुस्कुराएर स्वागत गर्न तयार रहे पनि ताइवानमा स्पष्ट चेतावनी दिए ।

यो भेटले चीनको नयाँ आत्मविश्वास देखायो । आर्थिक चुनौतीहरू (डिफ्लेसन, जनसंख्या घट्दो, रियल इस्टेट बबल फुटेको) का बाबजुद सीले चीन अब अमेरिकाको समकक्षी महाशक्ति भएको सन्देश दिए ।

ट्रम्पको भ्रमणलाई चिनियाँ पक्षले राम्ररी स्क्रिप्ट गरेको थियो । टेम्पल अफ हेभनको भ्रमणमा सीले ट्रम्पलाई इतिहासको पाठ सुनाए जसले आधुनिक समयसँग तुलना गर्थ्यो ।

राज्य भोजमा दुई फरक दृष्टिकोण

राज्य भोजमा ट्रम्पले १९९० मा चीनसँगको व्यापार सम्बन्धको इतिहास सम्झिए र दुई देशबीच समस्या आए पनि मिलेर समाधान गरेको बताए । “म तपाईंलाई फोन गर्थेँ, तपाईं मलाई फोन गर्नुहुन्थ्यो,” उनले व्यक्तिगत सम्बन्धमा जोड दिँदै भने, “हामीले सधैं छिटो समाधान गर्थ्यौं र अब हाम्रो भविष्य अद्भुत हुनेछ ।”

सीले आफ्नो परिचित ‘थुसिडाइड्स ट्रयाप’ को कुरा दोहोर्‍याए । उनीहरूले प्रतिस्पर्धालाई द्वन्द्वमा बदल्न नदिने, स्थिरता कायम गर्ने र साझा हितलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए । तर उनले खराब व्यवस्थापन भए दुई देश ठोक्किने वा द्वन्द्वमा जाने खतरा पनि औंल्याए — जुन स्पष्ट रूपमा ताइवानप्रति निर्देशित थियो ।

व्यापारिक टोली र असन्तुलन

ट्रम्पले आफूसँगै अमेरिकी व्यवसायीहरूको टोली ल्याएका थिए । एलन मस्क पनि बीजिङ पुगेका थिए । ट्रम्पले यसलाई चीनप्रतिको सम्मान र बजार पहुँचको प्रयास भने । तर चीनले भने समकक्षी चिनियाँ व्यवसायीहरूको टोली ल्याएन ।

अमेरिकी पक्षले फेन्टानिल पूर्ववर्ती रसायन रोक्ने, कृषि उत्पादन किन्ने र हर्मुज स्ट्रेट खुला राख्ने विषयमा जोड दिएको थियो । तर चिनियाँ पक्षले ताइवान, दुर्लभ पृथ्वी तत्व र आणविक हतियार विस्तार जस्ता संवेदनशील विषयमा अमेरिकी टिप्पणी उल्लेख गरेन ।

आगामी परीक्षा

शुक्रबार दुई नेताबीच सानो समूहमा हुने बैठकले दुई देशबीचको वास्तविक मतभेद कसरी ह्यान्डल हुन्छ भन्ने देखाउने अपेक्षा गरिएको छ । ट्रम्पले यस्ता बैठक मन पराउँछन् र आफ्नो शैलीमा ‘डिल’ खोज्ने गर्छन् । चीन भने अझ सतर्क रहनेछ ।

:डेभिड ई. स्यान्गरको न्यूयोर्क टाइम्स रिपोर्टको आधारमा