काठमाडौं । । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज स्ट्रेट पूर्ण रूपमा खोल्न दुई दिनको अल्टिमेटम दिएपछि इरानले कडा प्रतिक्रिया दिएको छ । इरानले अमेरिकाले आफ्ना विद्युत् प्लान्टहरू आक्रमण गरेमा मध्यपूर्वभरका आवश्यक पानी प्रणाली, डिसेलिनेसन प्लान्ट र ऊर्जा संरचनाहरूलाई ‘अपरिवर्तनीय रूपमा नष्ट’ गर्ने चेतावनी दिएको छ । यो विकासले युद्धको चौथो हप्तामा प्रवेश गरेको अवस्थामा दुवै पक्षबाट लाखौं मानिसहरू निर्भर रहेका संरचनाहरूमाथि खतरा बढेको संकेत गर्छ ।
इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले आइतबार भने, “यदि हाम्रो पूर्वाधार आक्रमण भयो भने क्षेत्रका महत्वपूर्ण ऊर्जा र डिसेलिनेसन सुविधाहरूलाई वैधानिक लक्ष्य मानिनेछ र तिनलाई अपरिवर्तनीय रूपमा नष्ट गरिनेछ ।”
इरानी सेनाको मुख्यालय खातम अल-अन्बियाले अमेरिका र इजरायलका क्षेत्रीय ऊर्जा, सूचना प्रविधि र डिसेलिनेसन पूर्वाधारमा आक्रमण गर्ने बताएको छ । यदि ट्रम्पको धम्की कार्यान्वयन भयो भने होर्मुज स्ट्रेट पूर्ण रूपमा बन्द गरिनेछ र इरानका नष्ट भएका विद्युत् प्लान्टहरू पुनर्निर्माण नभएसम्म खोलिने छैन ।
इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेशकियानले भने, “धम्की र आतंकले इरानी एकतालाई मात्र मजबुत बनाउँछ । इरानलाई नक्साबाट मेटाउने भ्रमले इतिहास रच्ने राष्ट्रको इच्छाविरुद्धको निराशा देखाउँछ ।”
ट्रम्पले शनिबार भनेका थिए, “इरानले ४८ घण्टाभित्र (सोमबार मध्यरात्री GMT सम्म) होर्मुज स्ट्रेट खोल्नुपर्छ, नत्र अमेरिकाले इरानका सबैभन्दा ठूलोबाट सुरु गरेर विद्युत् प्लान्टहरू नष्ट गर्नेछ ।” अमेरिकी राष्ट्रसंघका राजदूत माइक वाल्ट्जले यो धम्कीलाई बचाउ गर्दै IRGC ले पूर्वाधार नियन्त्रण गरेको र युद्ध प्रयासमा प्रयोग गरेको बताए ।
यो स्ट्रेट विश्वको तेल र तरल ग्यास आपूर्तिको करिब एक पाँचौं बोक्छ । इरानी आक्रमणले यसलाई प्रभावकारी रूपमा बन्द गरेको छ, जसले १९७० को दशकपछि सबैभन्दा खराब तेल संकट निम्त्याएको छ । युरोपेली ग्यास मूल्य गत हप्ता ३५% सम्म बढेको छ । केवल चीन, भारत र पाकिस्तान जस्ता ‘मित्र राष्ट्र’ का करिब ५% जहाजहरू मात्र पास भएका छन् ।
तेहरानमा खामेनीको बिलबोर्ड
फेब्रुअरी २८ देखि अमेरिका-इजरायल आक्रमण सुरु भएपछि इरानमा २,००० भन्दा बढीको मृत्यु भएको छ । इरानले इजरायल र खाडी राष्ट्रहरूमा जवाफी आक्रमण गरेको छ । लेबनानमा हिजबुल्लाहको संलग्नताले युद्ध विस्तार भएको छ ।
आइतबार बिहान इजरायलभर एयर रेड साइरन बज्यो । दक्षिणी शहर अराद र डिमोनामा इरानी मिसाइल आक्रमणबाट दर्जनौं घाइते भए । इजरायली सेनाले तेहरानमा जवाफी आक्रमण गर्ने बताएको छ । प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले IRGC कमान्डरहरूलाई व्यक्तिगत रूपमा खेद्ने बताए ।
डिमोना नजिकैको न्युक्लियर केन्द्र (मध्यपूर्वको एकमात्र आणविक हतियार भएको विश्वास गरिने) मा इरानी मिसाइल पहिलो पटक इजरायली वायु रक्षा प्रणाली भेद गरेको छ । करिब २०० जना घाइते भएका छन्, जसमा १२ वर्षीय बालक र ५ वर्षीया बालिका गम्भीर छन् ।
इरानले यो आक्रमण नतान्ज न्यूक्लियर सुविधामा इजरायली आक्रमणको जवाफ भएको दाबी गरेको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनले युद्ध ‘खतरनाक चरण’ मा पुगेको बताउँदै आणविक स्थल आक्रमणले जनस्वास्थ्य र वातावरणीय सुरक्षा जोखिम बढाउने चेतावनी दिएको छ ।
ट्रम्पको ४८ घण्टाको अल्टिमेटमले ऊर्जा र वित्तीय बजारमा ‘ब्ल्याक मन्डे’ को खतरा बढाएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार यो अनिश्चितताले स्टक बजार घट्ने र ऊर्जा मूल्य बढ्ने सम्भावना छ ।
यो युद्धले अब पूर्वाधार र नागरिक जीवनलाई प्रत्यक्ष निशाना बनाउने खतरा बढाएको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लंघन र युद्ध अपराधको जोखिम निम्त्याउन सक्छ ।
(स्रोत : द गार्जियन, अल जजीरा, जेरुसेलम पोस्ट, बीबीसी र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमबाट)
प्रतिक्रिया दिनुहोस्