काठमाडौं । अमेरिका र इजरायलको संयुक्त सैन्य आक्रमणपछि इरानले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल रणनीतिलाई पूर्ण रूपमा परिवर्तन गरेको छ । इस्लामिक शासकहरूले यो पूर्ण सूचना युद्ध (information war) सुरु गरेका छन् । साइबर विशेषज्ञहरूका अनुसार, इरानले ‘असिमेट्रिक’ (asymmetric) अभियान चलाएर अमेरिका र इजरायलमाथि नैतिक दबाब बढाउने प्रयास गरिरहेको छ, जसले उनीहरूको युद्ध प्रयासलाई कमजोर बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।

इरानले ट्विटर इन्स्टाग्राम र ब्लुस्काई जस्ता प्लेटफर्ममा लक्षित पोस्टहरूको बाढी ल्याएको छ । यो अभियानले अमेरिकामा युद्धको अलोकप्रियतालाई फाइदा उठाउने प्रयास गरेको छ, जसमा डोनाल्ड ट्रम्पका समर्थकहरू पनि समावेश छन् । पहिले स्कटल्यान्डको स्वतन्त्रता, आयरिश एकीकरण जस्ता विषयमा बहुआयामिक सञ्चार गर्ने इरानले अब एकल मुद्दामा केन्द्रित भएको छ – अमेरिका र इजरायलको युद्धविरुद्ध ।

एआई-जनरेटेड भिडियो र मेमहरू ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुको मजाक उडाउने छन् । केही फेक फुटेजमा USS Abraham Lincoln विमानवाहक जहाजमा सफल आक्रमण, तेल अविवका भवनहरूमा बम क्षति र इजरायली सैनिकहरू डरले रोएको देखाइएको छ ।

ट्रम्पले नै इरानलाई एआई लाई ‘डिसइन्फर्मेसन हतियार’को रूपमा प्रयोग गरेको आरोप लगाएका छन् ।

इरानमा लगभग पूर्ण इन्टरनेट ब्ल्याकआउट लगाइएको छ भने स्टारलिङ्क जस्ता स्याटेलाइट इन्टरनेट प्रयोगकर्तालाई सजायको धम्की दिइएको छ । विदेशमा बस्ने इरानीहरूलाई पनि फोन वा अनलाइन चेतावनी दिइएको छ – अमेरिका-इजरायल पक्षमा पोस्ट गरेमा नागरिकता खारेजी वा इरानमा परिवारलाई हानि पुग्ने ।

क्लेम्सन युनिभर्सिटीका मिडिया फरेन्सिक्स हबका सह-निर्देशक डारेन लिनभिल भन्छन्, “यो पूर्ण असिमेट्रिक युद्ध हो ।एआई को प्रयोग प्रभावशाली छ र यसको दर पहिले कहिल्यै नदेखिएको स्तरमा छ । इरानले ५० वर्षदेखि यो द्वन्द्वको तयारी गरेको थियो र मिडिया इकोसिस्टम बुझ्छ ।”

इरानको पुरानो अभियान (युके र युएसए मा राजनीतिक विवाद फाइदा उठाउने) फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका-इजरायल आक्रमण सुरु भएपछि तुरुन्तै मोडियो । स्कटल्यान्ड वा आयरिस राजनीतिमा केन्द्रित ट्रोल अकाउन्टहरू अब इरानको सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको हत्या र मिनाब शहरको स्कुलमा आक्रमण (१७५ जना, अधिकांश छात्रा मारिए) विरुद्ध केन्द्रित भए ।

यी ट्रोल अकाउन्टहरू सस्पेन्ड भए पनि इरानी प्रोक्सी र दूतावासहरूबाट सामग्री राखिएका छन्, जुन यति प्रभावकारी छन् कि धेरै पटक रि-पोस्ट हुन्छन् र युद्धप्रति जनताको असन्तुष्टि बढाउँछन् ।

इरानले ट्रम्पका ‘मागा’ समर्थकहरूको असन्तुष्टिलाई पनि प्रयोग गरेको छ । प्रेस टीभी (इरानी राज्य टेलिभिजनको अंग्रेजी च्यानल) ले ट्रम्प प्रशासनका पूर्व काउन्टरटेररिज्म सल्लाहकार जो केन्टको टकर कार्लसनसँग अन्तर्वार्ताका क्लिपहरू तुरुन्तै पोस्ट गरे । केन्टले इजरायलले अमेरिकालाई युद्धमा तानेको दाबी गरेका थिए ।

अनलाइन धम्की विशेषज्ञ एलेक्स गोल्डेनबर्ग भन्छन्, “इरानको सूचना मोडेल अमेरिकी राजनीतिक बहसका फल्ट लाइन पहिचान गरेर तिनलाई एम्प्लिफाई गर्ने हो । वर्षौंदेखि बायाँपट्टिका फ्रिन्ज आन्दोलनहरूलाई प्लेटफर्म दिइयो, अब दायाँपट्टिबाट इजरायली प्रभावमाथि प्रश्न उठाउने सामग्री फेला परेको छ जसमा ओभर्ट एन्टिसेमिटिज्म पनि छ । इरानले यो सामग्री बनाउनु पर्दैन, केवल प्रस्तुत गर्छ ।”

यो अभियान इरानको अस्तित्व रक्षा रणनीतिको केन्द्रीय भाग बनेको छ – सैन्य प्रतिकार, होर्मुज स्ट्रेट बन्द र साइबर प्रयाससँगै ।

तेहरानमा क्षतिग्रस्त भवनहरूको दृश्य, जसले युद्धको वास्तविकता देखाउँछ तर सूचना युद्धले यसलाई मोड्ने प्रयास गरिरहेको छ ।

(स्रोत : द गार्जियन, न्यूयोर्क टाइम्स, क्लेम्सन युनिभर्सिटी अध्ययन र अन्य साइबर विशेषज्ञहरूबाट प्राप्त जानकारी)