काठमाडौँ : बंगलादेशमा बिहीबार भएको संसदीय निर्वाचनमा बंगलादेश नेसनलिस्ट पार्टी (बीएनपी) ले ऐतिहासिक जित हासिल गरेको छ। बीएनपी अध्यक्ष तारिक रहमान ले पार्टीको नेतृत्वमा बहुमत प्राप्त गरेपछि उनी देशको नयाँ प्रधानमन्त्री बन्ने लगभग निश्चित भएको छ। यो चुनाव विद्यार्थी आन्दोलनपछि शेख हसिना सरकार ढलेको १८ महिनापछि भएको पहिलो स्वतन्त्र निर्वाचन हो।

अन्तिम मतगणना अनुसार बीएनपी र यसको गठबन्धनले २९९ सिटमध्ये २१२ सिट जितेको छ (केही स्रोतमा २०९–२१२ सिट उल्लेख), जुन बहुमतका लागि आवश्यक १५१ सिटभन्दा धेरै बढी हो। यसले बीएनपीले दुई तिहाइ बहुमत नजिक पुगेको देखाउँछ। मुख्य प्रतिद्वन्द्वी जमात-ए-इस्लामी नेतृत्वको ११-दलीय गठबन्धनले भने ७० सिट मात्र जितेको छ।

तारिक रहमानले आफू लडेका दुवै निर्वाचन क्षेत्र (ढाका-१७ र बोगुरा-६) बाट ठूलो मतान्तरले जित हासिल गरेका छन्। बीएनपीले यो जितलाई “जनताको निर्णायक जनादेश” भनेको छ भने तारिक रहमानले आफ्नी दिवंगत आमा खालिदा जियाको सम्झनामा उत्सव स्थगित गर्न आह्वान गरेका छन्।

तारिक रहमानको कथा: निर्वासनबाट सत्तासम्मको यात्रा

तारिक रहमान (६० वर्ष) बंगलादेशी राजनीतिमा तारिक जिया नामले चिनिन्छन्। उनी पूर्वराष्ट्रपति जियाउर रहमान र पूर्वप्रधानमन्त्री खालिदा जिया का जेठा छोरा हुन्। उनको जीवन राजनीतिक द्वन्द्व, हत्या, निर्वासन र पुनरागमनको कथा हो।

• बाल्यकालको पीडा: १९६७ मा जन्मिएका तारिक १९७१ को मुक्ति युद्ध (बंगलादेश स्वतन्त्रता संग्राम) मा मात्र ४ वर्षका थिए। त्यसबेला छोटो समय हिरासतमा परेका कारण बीएनपीले उनलाई “युद्धका सबैभन्दा कान्छा कैदी” भनेर सम्मान गर्छ।
• पारिवारिक द्वन्द्व: १९७५ मा शेख मुजिबुर रहमानको हत्या भएपछि जिया परिवार र हसिना परिवारबीच “बेगमहरूको युद्ध” सुरु भयो। १९८१ मा बुबा जियाउर रहमानको हत्या हुँदा तारिक १५ वर्षका मात्र थिए। त्यसपछि आमा खालिदा जियाले बीएनपीको नेतृत्व सम्हालिन्।
• राजनीतिक प्रवेश: ढाका विश्वविद्यालयमा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध अध्ययन गरेका तारिक २३ वर्षमा सक्रिय राजनीतिमा होमिए। १९८८ मा औपचारिक रूपमा बीएनपीमा सामेल भए। २००१ निर्वाचनपछि पार्टीमा प्रभावशाली बने।
• भ्रष्टाचार आरोप र निर्वासन: २००७ मा भ्रष्टाचार (हवा भवन प्रकरण) आरोपमा पक्राउ परे, १८ महिना जेल बसे। रिहा भएपछि २००८ मा उपचारका लागि भन्दै लन्डन गए र १७ वर्ष निर्वासनमा बसे। २०१८ मा अनुपस्थितिमा २००४ को ग्रेनेड आक्रमण षड्यन्त्रमा आजीवन कारावासको सजाय सुनाइयो।
• पुनरागमन: २०२४ अगस्टमा विद्यार्थी आन्दोलनले शेख हसिनालाई सत्ताच्यूत गरेपछि राजनीतिक परिवर्तन आयो। गत डिसेम्बर २५ मा तारिक स्वदेश फर्किए। ५ दिनपछि आमा खालिदा जियाको निधन भयो र उनी बीएनपी अध्यक्ष बने।

यो निर्वाचनमा अवामी लिगलाई प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। हसिना भारतमा निर्वासित छन् र मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको छ। विद्यार्थी आन्दोलनबाट उदाएको नेसनल सिटिजन पार्टी (एनसीपी) ले भने ६ सिट मात्र जित्यो।

बंगलादेशको राजनीतिक इतिहास: स्वतन्त्रतादेखि द्वन्द्वसम्म

बंगलादेशको राजनीति मुजिबुर रहमान र जियाउर रहमान परिवारबीचको द्वन्द्वमा केन्द्रित छ। १९७१ मा स्वतन्त्रता प्राप्तिपछि मुजिबुरले धर्मनिरपेक्षता अपनाए। १९७५ मा उनको हत्या भएपछि जियाउर सत्तामा आए, बीएनपी स्थापना गरे र इस्लामी दलहरूसँग नजिकिए।

१९९१ देखि खालिदा जिया र शेख हसिनाबीच सत्ता प्रतिस्पर्धा चल्यो। दुवैले एकअर्कालाई दमन गरे। हसिनाको १५ वर्षे शासनमा बीएनपी दबियो, तर २०२४ को जनआन्दोलनले सबै बदलिदियो।

यो जितले बंगलादेशमा नयाँ युग सुरु गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। तारिक रहमानले “जनताको हितमा सुधार” गर्ने वाचा गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय (भारतका प्रधानमन्त्री मोदीसहित) ले पनि उनलाई बधाई दिएका छन्।

तर निर्वाचनपछि स्थिरता कायम राख्नु चुनौतीपूर्ण हुनेछ। जमात-ए-इस्लामीले सकारात्मक प्रतिपक्षको भूमिका खेल्ने बताएको छ। बंगलादेशले अब लोकतन्त्र र आर्थिक प्रगतिको सन्तुलन कसरी कायम गर्ला, त्यो हेर्न बाँकी छ।