माझकुभिण्डे (सिन्धुली) । गोलन्जोर गाउँपालिकाले आयोजना गरेको पहिलो जुनार प्रवद्र्धन मेलाको अवसरमा किसान र कृषि विज्ञबीच अन्तरसंवाद भएको छ ।

किसानले भोग्दै आएका समस्याका सन्दर्भमा विज्ञले सुझाव दिने कार्यक्रम थियो । सो अवसरमा अधिकांश किसानले जुनारमा भन्दा बढी सुन्तलामा ग्रिनिङ रोगको संक्रमण व्याप्त रहेको गुनासो गरे ।

गोलन्जोरको तिनकन्याको तल्लो क्षेत्रमा ग्रिनिङका कारण धेरै सुन्तला जुनारका बोट मरेको र केही मर्न लागेको गुनासो गरे ।

अगुवा किसान गुणबहादुर ठकुरीले कुभिण्डेको तल्लो क्षेत्रमा ग्रिनिङको समस्या देखिएको बताए । त्यस्तै, लालबहादुर ठाडाले किसानको अथक मेहनतबाट पनि ग्रिनिङ समस्या हल हुन नसकेको र यसमा कसैबाट पनि पहल नभएको गुनासो गरे ।

किसानका गुनासा सुनिसकेपछि बरिष्ठ बाली रोग विज्ञ प्रा.डा. हिराकाजी मानन्धरले ग्रिनिङ लागेर संकटग्रस्त भएका बोट काट्न र फल दिइरहेका बोट नकाट्न सुझाव दिए । अहिलेसम्म ग्रिनिङको उपचार छैन । यो रोगले बगैचामा संक्रमण देखिएपछि खाद्यतत्व र सिचाईको मात्रा मिलाएर केही वर्ष आम्दानी लिन सकिने विज्ञको सुझाव छ ।

संक्रमित रुखबाट किराले रोग सार्ने भएकाले त्यसको नियन्त्रण गर्नु अनिवार्य रहेको अर्का सुन्तला जात फलफूल विज्ञ डा. देवराज अधिकारीको सुझाव छ ।

कतिपय नर्सरीमामा कलमी गर्ने बेलामै रोग संक्रमित बोटबाट साइन लिएर जोड्ने भएकाले स्वस्थ विरुवा छनौट गरी बिरुवा रोप्नुपर्ने राष्ट्रिय कृषि अनुसन्धान परिषद (नार्क)का वरिष्ठ वैज्ञानिक तथा राष्ट्रिय व्यावसायिक बाली अनुसन्धान केन्द्रका प्रमुख डा. उमेशकुमार आचार्यको सुझाव छ ।

ग्रिनिङका कारण अहिले हजारौं बिरुवा नष्ट गर्नुपर्ने देखिएको छ । संक्रमित बोट राखिराख्ने हो भने अन्य स्वस्थ बोट समेत संक्रमित हुने भएकाले संक्रमित बोट हटाउन उचित व्यवस्थापन गर्न समेत विज्ञको सुझाव छ । स्थानीय वा प्रदेश सरकारले संक्रमित बोट हटाउन किसानलाई केही क्षतिपूर्ति दिएर प्रोत्साहित गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।

कार्यक्रममा उपस्थित किसानहरुले वर्षेनी जुनारको मूल्य बृद्धि हुनुपर्नेमा घट्दै गएको गुनासो गरे । कुभिण्डेकी डम्बरकुमारी ठकृरीले गतसाल ५५ रुपियाँ प्रतिकेजी बिक्री गरिएको जुनार यस वर्ष ५० रुपियाँमा पनि नबिकेको सुनाइन् । डा. आचार्यले भने बजारसम्म पुर्याउन नसक्दा किसानले उचित मूल्य नपाएको बताए । काठमाडौंमा जुनार २०० प्रतिकेजीसम्ममा किन्नुपरेको सुनाउँदै उनले किसानलाई उत्पादक मात्र नभई व्यापारी बन्न सुझाव दिए ।

कृषि विकास कार्यालय सिन्धुलीका प्रमुख अनुप अधिकारीले किसानका जुनार नबिकेमा कृषि विकास कार्यालयले समेत सहजीकरण गरिदिने सुनाए ।

कृषि विज्ञहरुले माझकुभिण्डेका बगैचाको समेत अवलोकन गरेका थिए । सोही क्रममा ग्रिनिङ रोग संक्रमित बगैचा पुग्दै गर्दा पालिका अध्यक्ष शंकरराज बरालले विज्ञहरुसित भने, ‘यो रोग कसरी हटाउने, किसानलाई कसरी राहत दिने विज्ञज्यूहरुले छिटो पत्ता लगाइदिनुपर्यो ।’

पालिकाले आयोजना गरेको किसान र कृषि विज्ञबीचको संवादले किसानका समस्या उजागर भएको छ । स्वस्थ बगैचा निर्माणका लागि संवादले टेवा पुगेको किसानहरुको भनाइ । अगुवा किसान लालबहादुर श्रेष्ठ विज्ञहरुसितको संवादले आफूहरुलाई सहयोग मिलेको बताउँछन् । प्राविधिकहरुको निरन्तर बगैचा भ्रमण भइरहनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

किसान र कृषि विज्ञबीचको संवादमा किसानहरु मोहन ठकुरी, सुमन मगर, प्रेम ठकुरी लगायतले सुझाव र जिज्ञासा राखेका थिए भने संवाद पत्रकार डण्ड गुरुङले सञ्चालन गरेका थिए ।