झापा, १२ साउन । झापा धान उत्पादन हुने प्रमुख जिल्लामा पर्छ । त्यसैले होला झापालाई धानका लागि सुपरजोनको रुपमा व्याख्या गरिएको छ । तर, धानका लागि सुपरजोन मानिएको झापामा पनि सिंचाईको राम्रो व्यवस्था हुन सकेको छैन ।

सिंचाईको राम्रो व्यवस्था नहुँदा झापाका अधिकांस किसान पनि आकासे पानीमै भर पर्ने गरेका छन् । झापामा साउन १५ सम्ममा रोपार्इं सकिनु पर्ने हो । तर, यस वर्ष पनि पर्याप्त वर्षा नहुँदा अहिलेसम्म ६५ प्रतिशत मात्र रोपाइ भएको छ । बाँकी जमिनमा खेती गर्ने किसान भने आकासे पानीकै प्रतिक्षामा छन् । असार १५ अगाडी नै पर्याप्त वर्षा नभए झापाको ३५ प्रतिशत जमिन बाँझै रहने सम्भावा बढी छ ।

धान झापाको पनि मुख्य बाली हो । झापामा असारमा सुरु हुने धान रोपाई साउन १५ सम्ममा सकिनु पर्छ । तर, यस वर्ष भने साउन १५ आउनै लाग्दा पनि रोपाई सकिएको छैन । झापामा अहिलेसम्म ६५ प्रतिशत जमिनमा मात्र रोपाई सम्पन्न भएको छ । बाँकी ३५ प्रतिशत जमिनमा भने अझै पनि रोपाई हुन सकेको छैन । साउनको आधा दिन वित्न लाग्दा समेत ६५ प्रतिशत मात्र जमिनमा रोपाई भएकोले यस वर्ष धान उत्पादन घट्ने कृषि विकास कार्यालय झापाका प्रमुख प्रकाशकुमार डाँगी बताउँछन् ।

झापामा ९८ हजार ७ सय १६ हेक्टर खेतीयोग्य जमिन छ । त्यसमध्ये ९० हजार हेक्टरमा धान खेती हुने गरेको छ । तर, ४६ हजार ७ सय ६२ हेक्टरमा मात्र सिंचाइ सुविधा पुगेको छ । बाँकी जमिनमा खेती गर्ने कृषकले भने आकासे पानीकै भर पर्नु पर्छ । सिंचाइ सुविधान पुगेका क्षेत्रमा रोपाई भइरहेपनि सिंचाईको सुविधान नपुगेका क्षेधका कृषक भने आकासे पानीको प्रतिक्षामा छन् । तर, झापामा कहिले वर्षा हुने हो कसैलाई थाहा छैन । झापामा सिंचाइको समस्या त छदैछ । झापाली किसानले वर्षेनी मल अभाव समेत खेप्दै आएका छन् ।

झापामा वर्षेनी ८७ हजार ५ सय हेक्टरमा बर्खे धान रोपाई हुने गरेको छ । त्यस्तै २० हजार ३ सय हेक्टरमा चैते धान खेति हुने गरेको छ । झापामा आर्थिक वर्ष २०७३\०७४ मा बर्खे र चैते गरी ५ लाख १७ हजार ९ सय ६५ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । तर, यस वर्ष समयमा रोपाइ नै नभएकाले झापामा धान उत्पान घट्ने निश्चित छ । त्यो भन्दा पनि चिन्ताको विषय चाहिँ धानबालीमै निर्भर झापाली कृषकलाई आगामी दिउँदमा खाद्यन्न संकटको सम्भावान बढी छ ।

सरकारले चाहने हो भने झापाका सबै क्षेत्रमा सिंचाइको व्यवस्था पु-याउन सक्छ । तर, अझै पनि ५० प्रतिशत खेतीयोग्य भू–भागमा सिंचाईको व्यवस्था हुन सकेको छैन । त्यसैले झापाका आधा कृषक आकासे पानीको भर पर्नु परेको छ ।

झापामा साना तिना सिंचाई आयोजनाहरु संचालनमा छन् । तर, धेरै नदीहरुको पानी त्यसै खेर गइरहेको छ । झापामा धान मात्र होइन बाह्रै महिना कृषकले कुनै न कुनै बाली लगाउन सक्छन् । तर, झापाली कृषकका लागि पनि सिंचाई समस्या नियती जस्तै बनिसकेको छ । बिद्युतको राम्रो सुविधा पुगेका क्षेत्रमा क्षमता भएका कृषकले मोटरको सहायतामा थोरबहुत आफैले सिंचाइको व्यवस्था गर्ने गरेका छन् । तर, मोटरको पानीले सबै खेती उकास्न कुनै पनि कृयाकले सक्दैनन् ।

त्यसैले झापाका प्रयाः कृषक आकासे पानीमै निर्भर हुनु परेको छ । आकासको के भरोसा, चाहिएको बेला पानी पर्दैपर्दैन । यस वर्ष पनि झापाली कृषकले आकासले आकासको भर पर्दा धान रोप्न नपाउने अवस्था बनेको छ ।