अमेरिका, २८ कात्तिक । अमेरिकी राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएपछि डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी अध्यागमनका क्षेत्रमा निकै उथलपुथल ल्याए । अब बाइडेन अमेरिकी राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भइसकेपछि के गर्लान् ? धेरेको चासोको विषय रहेको छ ।

बाइडेनले राष्ट्रपतिका रुपमा कार्यभार सम्हालेपछि सिमानामा पर्खाल लगाउने डोनाल्ड ट्रम्पको योजना अन्त्य हुनेछ भने ट्रम्पका कैयन कार्यकारी आदेशहरु बाइडेनले उल्टाउनेछन् । बाइडेनले आफैले पनि आफ्नो कार्यकालमा सिमानामा एकइन्च पनि पर्खाल नलगाइने बरु सिमानाको रक्षाका लागि उच्च प्रविधिको विकाश गर्ने बताइसकेका छन् ।

बाइडेनले चुनावी अभियानका क्रममा अमेरिकी संसदले सन् १९८६ देखि पारित गर्न नसकेको अध्यागमन सुधारको बृहत बिल अगाडि ल्याउने बताएका छन् । सन् २०१३ मा यस्तै बिल पारित गर्ने प्रयास असफल भएको थियो । डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो कार्यकालमा ४ सयभन्दा धेरै कार्यकारी आदेशहरु जारी गरेका छन्, ती उल्टाउनु बाइडेनको सुरुको एकसयदिनको पहिलो प्राथमिकतामा पर्नेछ ।

सन् २००९ मा उपराष्ट्रपतिका रुपमा सपथ लिंदै बाइडेन । पर्खाल लगाउनका लागि ट्रम्पले घोषाणा गरेको संकटकाल, यात्रा र एसाइलममाथि लगाइएका कैयन प्रतिबन्धहरु, अमेरिकामा एसाइलम खोज्नेलाई मेक्सिकोमा फिर्ता पठाउने नीति लगायतलाई खारेज गर्ने बाइडेनको चुनावी अभियानको वेवसाइटमा उल्लेख छ । त्यस्तै पब्लिक चार्जको नियम पनि खारेज गर्ने बाइडेनको योजना छ ।

बाल्यकालमा अमेरिकामा आएका कागजपत्रविहिनलाई संरक्षण प्रदान गर्ने डाका कार्यक्रमलाई पनि बाइडेनले पुनस्थापित गर्ने र लम्बाउनेछन् । अमेरिकामा ट्रम्प प्रशासनले शरणार्थीहरु स्वीकार गर्ने बार्षिक कोटा १५ हजारमा झारेकोमा त्यसलाई बढाएर १ लाख २५ हजार बनाउने बाइडेनको योजना रहेको छ । जुन ओबामाको बेलाको भन्दा पनि बढी हो ।

अमेरिकामा रहेका ११ मिलियन कागजपत्रविहिनलाई अमेरिकी नागरिकताको बाटोमा लैजान अध्यागमन सुधारको योजना ल्याउने बाइडेनको योजना रहेको छ । त्यस्तै कृषि क्षेत्रमा काम गर्नेहरुका लागि नागरिकताको प्रकृया छिटो बनाउनेदेखि रोजगारमा आधारित ग्रिनकार्डका लागि विभिन्न देशमा लगाइएको कोटाको सिमाबन्दी खारेज गर्ने बाइडेनको योजना छ ।

अध्यागमन सुधारका क्षेत्रमा सन् १९८६ देखि संसदबाट कुनै बिल पारित भएको छैन । संसदको सिनेटमा रिपब्लिकनको पकड कायम भएको खण्डमा बाइडेन प्रशासनले पनि अध्यागमन सुधारका क्षेत्रमा उल्लेख्य कदम चाल्न मुस्किल हुनेछ ।

बाइडेन अहिले अमेरिकामा कैयन आप्रवासीहरुका आशाका केन्द्र बनेका छन् । तर आप्रवासीहरुले ओबामा राष्ट्रपति र बाइडेन उपराष्ट्रपति भएकै बेलामा अमेरिकाबाट ट्रम्पको कार्यकालमा भन्दा पनि धेरै देशनिकाला भएको तथ्य भने बिर्सेका छैनन् ।

वर्तमान राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बाइडनको जितलाई चुनौती दिन कानुनी प्रक्रिया सुरु गरिसकेका छन् । तर, अहिलेसम्म ट्रम्पले कानुनी प्रक्रियामा आफूले जित्न सक्ने कुनै आधार वा प्रमाण पेश गर्न सकेका छैनन् । त्यसैले कुनै ढिलाइ नभए बाइडनले जनवरी २० बाट अमेरिकाको राष्ट्रपतिको रुपमा आफ्नो कार्यकाल सुरु गर्नेछन् ।

स्वास्थ्य

जो बाइडनले राष्ट्रपति निर्वाचनको प्रचारको क्रममा नै अमेरिकाको स्वास्थ्य स्याहारमा सुधारको एक महत्वपूर्ण एजेन्डा बनाएका थिए । निर्वाचित भएदेखि नै उनले अहिले विश्वभर चलिरहेको कोरोना भाइरस ९कोभिड–१९० को महामारी नियन्त्रणको लागि कार्ययोजना बनाउन छुट्टै टोली बनाइसकेका छन् । यसअघि ट्रम्पले कोरोना भाइरसलाई कमजोर भाइरस रहेको दाबी गर्दै यसको कारणले अर्थतन्त्रमा असर पार्न नहुने तर्क गर्दै आएका थिए । ट्रम्पले आफ्नो कार्यकालमा ओबामाको पालना ल्याइएको ‘हेल्थकेयर’को योजनाको पनि विरुद्धमा देखिएका थिए ।

त्यस्तै कोरोना भाइरस ९कोभिड–१९० को विषयमा जारी द्वन्द्वको कारण विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) बाट पनि ट्रम्पले बाहिरिने निर्णय गरेका थिए । डब्ल्यूएचओ पक्षपाती हुँदै चीनको पक्ष लिएको भन्दै उनले डब्ल्यूएचओबाट बाहिरिने निर्णय गरेका थिए । तर, बाइडनले ट्रम्पको यो कदमको आलोचना गर्दै आफू राष्ट्रपति बने आफूले अमेरिकालाई पुनः डब्ल्यूएचओमा जोड्ने बताएका थिए ।

व्यापार

ट्रम्पले आफ्नो कार्यकालमा अर्थतन्त्र तथा व्यापारलाई आफ्नो प्रमुख मुद्दा बनाएका थिए । उनले अन्य मुलुकहरुले अमेरिकाबाट खराब सम्झौताको कारण उल्लेख्य लाभ लिइरहेको आरोप लगाउँदै यसअघिका सम्झौता रद्द गर्दै नयाँ सम्झौता गर्ने वा अतिरिक्त भन्सार शुल्क बढाउने नीतिलाई तीव्रता दिएका थिए । जसको सुरुवात उनले ट्रान्स प्यासेफिक पार्टनरसिप ९टीपीपी०बाट बाहिरिने निर्णयबाट गरेका थिए । ओबामाले ट्रान्स प्यासेफिक क्षेत्रमा चीनको प्रभाव कम गर्न यो सम्झौतामा सामेल हुने निर्णय गरेका थिए । यस्तोमा ओबामाकै पालामा उपराष्ट्रपति बनेका बाइडन आएपछि अमेरिकाले यो सम्झौताबारे पुनर्विचार गर्न सक्छ ।

त्यस्तै अहिले विभिन्न मुलुकसँग रहेको व्यापारिक तनाव पनि बाइडन आएपछि कम हुँदै जाने विश्लेषकहरुले बताएका छन् । बाइडनले चीनलगायत विभिन्न मुलुकसँग अहिले जारी रहेको अतिरिक्त भन्सार शुल्कको विषयमा सहयोगीहरुसँग छलफल गरेर निर्णय लिने बताइसकेका छन् । त्यस्तै अहिले विश्व व्यापार संगठन ९डब्ल्यूटीओ०को विषयमा पनि अमेरिका र अन्य मुलुकको बीचमा विवाद देखिँदै आएको छ । यो विवादको कारण डब्ल्यूटीओको महत्वपूर्ण पद रिक्त छन् । बाइडन आएपछि उनले यसमा सहकार्य गर्दै अमेरिका पुनः नेतृत्वकर्ता मुलुकको रुपमा उदाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

जलवायु परिवर्तन

बाइडनको आगमनसँगै परिवर्तन हुने अमेरिकाको नीति जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी नीति हो । ट्रम्पले सन् २०१५ मा जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणको लागि भएको पेरिस सम्झौताबाट अमेरिका बाहिरिने निर्णय गरेका थिए । यससँगै गत साता अमेरिका आधिकारिक रुपमा उक्त सम्झौताबाट बाहिरिसकेको छ । बाइडनले यसअघि नै आफू राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भए आफ्नो पहिलो निर्णय यो सम्झौतामा सामेल हुनु नै रहने बताएका थिए । त्यसैले बाइडन आएपछि अमेरिकाको जलवायु परिवर्तनको नीति परिवर्तन हुन सक्ने स्पष्ट भइसकेको छ । यससँगै बिस्तारै बाइडनको कार्यकालमा अमेरिकाका धेरै कोइला खानीहरु बन्द हुने र नवीकरणीय ऊर्जाको विस्तारमा सहयोग पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।

इरानसँगको विवाद

ट्रम्पको कार्यकालमा अमेरिकाको इरानसँगको सम्बन्ध निकै नै चिसियो । यी दुई मुलुकको बीचमा करिब युद्धको अवस्था सृजना भयो । अमेरिकाले सन् २०१५ मा इरानसँग भएको आणविक सम्झौताबाट बाहिरिने निर्णय गर्दै इरानमाथि पुनः प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेका थिए । सो निर्णयबाट यी दुई मुलुकको सम्बन्ध बिग्रिन सुरु भएको थियो । यसैक्रममा ट्रम्पले इरानका शक्तिशाली जनरल कासिम सुलेमानीको हत्या गर्न निर्देशन दिएका थिए ।

बाइडन आएपछि भने इरानसँगको तनाव पनि कम हुने अपेक्षा गरिएको छ । सन् २०१५ मा ओबामाकै पालामा यो सम्झौता भएकाले बाइडन इरानको मामिलामा लचिलो बन्न सक्ने अनुमान गरिएको छ । साथै यो सम्झौतामा सामेल अन्य मुलुकले पनि अमेरिकालाई यो सम्झौतामा जोडिन दबाब दिइरहेको कारण अमेरिकाले आफ्नो निर्णयमा पुनर्विचार गर्न सक्ने अपेक्षा छ ।

अमेरिकाको नयाँ राष्ट्रपतिको रुपमा डेमोक्रेटिक पार्टीका जो बाइडनले आगामी जनवरी २० मा ह्वाइट हाउस प्रवेश गर्दैछन् ।