काठमाडौं, १३  पुस ।सरकारी तथ्यांकअनुसार यस वर्ष ५६ लाख १० हजार मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको छ । यो गत वर्षको भन्दा करिब नौ प्रतिशत बढी हो । उत्पादन बढे पनि मुलुकलाई चामलमा आत्मनिर्भर बनाउन यो परिणाम यथेष्ठ छैन ।

किनकि, एक जनाका लागि एक वर्षमा १ सय ३७ किलो चालम आवश्यक पर्दछ । यस मागलाई पूरा गर्न ६१ लाख टन धान चाहिने सरकारी तथ्यांकले देखाएको छ ।

गत आर्थिक वर्ष झै यस वर्ष पनि धान उत्पादन वृद्धिले निरन्तरता पाएको छ । गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष ८.८९ प्रतिशतले उत्पादन वृद्धि भएको छ । अघिल्लो वर्ष ५२ लाख ३० हजार ९ सय २५ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएकोमा यसवर्ष ५६ लाख १० हजार मेट्रिक टन उत्पादन भएको कृषि तथा पशुपक्षी मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार अघिल्लो वर्ष १४ लाख ६९ हजार ५ सय ४५ हेक्टरमा जग्गामा खेती गरिएको थियो । यस वर्ष १४ लाख ९१ हजार ७ सय ४४ हेक्टरमा धान खेती गरिएको थियो। जुन अघिल्लो वर्षभन्दा २० हजार हेक्टर बढी हो । मौसम अनुकूल भएको र आवश्यक मलखाद लगायत सामग्री समयमै उपलब्ध भएकाले पनि धान उत्पादन बढेको मन्त्रालयको दावी छ ।

प्रदेशगत रुपमा छुट्याउ“दा सबैभन्दा धेरै धान प्रदेश नम्बर २ मा उत्पादन भएको छ भने सबैभन्दा कम कर्णाली प्रदेशमा भएको छ । उत्पादकत्वका हिसाबले प्रदेश नम्बर ३ मा सबैभन्दा बढी तीन दशमलव ९० मेट्रिकटन प्रतिहेक्टर उत्पादन भएको छ । होल्ड….
प्रदेश नं. २ ९५ हजार ४४ टन धान उत्पादन भएको छ । प्रदेश १ १२ लाख ३७ हजार ९ सय ५२ टन, प्रदेश ३. ५२ लाख १ हजार ४ सय ४६, प्रदेश ४ गण्डकी ४२ लाख ७ हजार ६ सय ८९,प्रदेश ५ ११ लाख ८८ हजार ६ सय ७५, प्रदेश ६ कर्णाली प्रदेश १ लाख ३३ हजार ५ सय ७५ टन, प्रदेश ७ सुदर पश्चिममा ६ लाख ५ हजार ६ सय २५ टन, अनुकूल मौसम साथै सरकारले धान उत्पादनलाई विशेष जोड दिएका कारण पछिल्लो वर्ष धान उत्पादनमा सकारात्मक परिवर्तन भइरहेको विज्ञहरुको भनाइ छ ।

सरकारले कृषि क्षेत्रमा कुल बजेटको २.७ प्रतिशत बजेट विनियोजन गरेको छ । तर, उक्त बजेट अपुग रेहेको सरोकाववाला निकायको भनाइ छ। ् । उनीहरुले कृषि क्षेत्रको विकासका लागि कुल बजेटको १० प्रतिशत बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने माग गरेका छन् । बाइट….
धान उत्पादन बढाउन बीउ, मल सिंचाई सबैको तादत्म्यता मिलाउनुपर्ने आवश्यक छ । यसका लागि व्यवस्थित कृषि नीति अवलम्बन गर्नुपर्ने आवश्यक छ । यसो गरे मुलुक चामलमा आत्मनिर्भर बन्न गाह्रो नभएको विज्ञहरुको तर्क छ ।

सरकारको अध्ययनअनुसार प्रतिवर्ष प्रतिव्यतिm १ सय ३७ किलो चालम खपत हुने गर्दछ । यस मागलाई पूरा गर्न ६१ लाख टन धान आवश्यक पर्दछ । तर, यस वर्ष उत्पादन भएको धान उक्त परिणामभन्दा कम छ । त्यसैले मुलुकलाई चामलमा आत्मनिर्भर बनाउन धान उत्पादनलाई अझै बढाउन आवश्यक छ ।