काठमाडौं ५ असार । अमेरिका र इरानबीच हुने भनिएको बहुप्रतीक्षित शान्ति सम्झौताको औपचारिक समारोह अन्तिम समयमा स्थगित भएपछि उक्त प्रक्रियाको वास्तविक प्रगति र विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ। शुक्रबार स्वीट्जरल्यान्डमा हुने भनिएको समारोह स्थगित हुनु केवल तालिकागत परिवर्तन मात्र नभई वार्तामा अझै महत्वपूर्ण मतभेद बाँकी रहेको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले कुनै पनि उच्चस्तरीय अमेरिकी वा इरानी अधिकारी समारोहमा सहभागी हुन नजाने जानकारी दिएका छन्। यसले दुवै पक्ष सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन तयार भइसकेका छैनन् भन्ने अनुमानलाई बल दिएको छ।

कूटनीतिक स्रोतहरूको हवाला दिँदै सार्वजनिक भएका विवरणअनुसार अब प्रक्रिया औपचारिक हस्ताक्षरभन्दा लामो प्राविधिक वार्तातर्फ मोडिएको छ। तर प्राविधिक छलफलका नाममा प्रक्रिया लम्ब्याइनु स्वयंमा राजनीतिक सहमतिको अभावको संकेत हुन सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

अमेरिका, इरान, कतार र पाकिस्तानका टोलीहरू स्वीट्जरल्यान्डमा रहेर नयाँ वार्ता ढाँचा तयार गरिरहेको बताइए पनि सम्झौताका मुख्य विवादित विषयहरू के हुन् भन्नेबारे स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन। पारदर्शिताको अभावले शान्ति प्रक्रियाप्रति थप जिज्ञासा र शंका उत्पन्न गरेको छ।

आगामी ६० दिनसम्म विभिन्न चरणमा प्राविधिक वार्ता सञ्चालन हुने भनिए पनि यस्ता वार्ताहरू विगतमा पनि पटक–पटक लम्बिँदै आएको इतिहास छ। त्यसैले औपचारिक समारोह स्थगित हुनु शान्ति प्रक्रियाको प्रगतिभन्दा पनि जटिलता अझै समाधान नभएको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

यसबीच पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरिफले समेत आफ्नो स्वीट्जरल्यान्ड भ्रमण रद्द गरेका छन्। यसले समारोह स्थगित हुनु केवल प्राविधिक निर्णय नभई उच्च राजनीतिक तहमा आवश्यक सहमति अझै नबनेको हुन सक्ने अनुमानलाई थप बल पुर्‍याएको छ।

यद्यपि सम्बन्धित पक्षहरूले वार्ता जारी रहने बताएका छन्, तर अन्तिम समयमा भएको यो परिवर्तनले अमेरिका–इरान सम्बन्धमा स्थायी समझदारीको मार्ग अझै सहज नभएको स्पष्ट पारेको छ। शान्ति सम्झौताको घोषणा नजिक पुगेको भनिए पनि त्यसलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न अझै कठिन कूटनीतिक परीक्षा बाँकी रहेको देखिन्छ।