नेपालको प्रतिबद्धता र चीनको साथ

काठमाडौं – चीनको चार दिने औपचारिक भ्रमणमा रहेका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीबीच बेइजिङमा उच्चस्तरीय वार्ता भएको छ। सो वार्तामा दुई देशबीचको आपसी चासोका विविध विषय, सीमा व्यवस्थापन र सहकार्यका क्षेत्रहरूमा विस्तृत छलफल भएको छ।

अमेरिकी पहलप्रति चीनको चासो

भेटका क्रममा चिनियाँ पक्षले नेपालमा बढ्दो पश्चिमा प्रभाव, विशेष गरी अमेरिकी ‘मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन’ (MCC) र ‘स्टेट पार्टनरसिप प्रोग्राम’ (SPP) प्रति गम्भीर चासो व्यक्त गरेको छ। चिनियाँ अधिकारीहरूले यी पहलहरू बाहिरबाट हेर्दा राम्रा देखिए पनि यिनको भित्री नियत खराब रहेको र यसले चीनका लागि समस्या सिर्जना गर्ने दाबी गरेका छन्।

पोखरा विमानस्थलको भ्रष्टाचार मुद्दा

चीनले पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण परियोजनामा चिनियाँ कम्पनीविरुद्ध लगाइएको भ्रष्टाचारको मुद्दाप्रति पनि चिन्ता व्यक्त गरेको छ। जवाफमा परराष्ट्रमन्त्री खनालले यो मुद्दा अदालतमा विचाराधीन रहेकाले यसमा सरकारको कुनै भूमिका नहुने स्पष्ट पारेका छन्। साथै, नेपाल सरकार कानुनी सहयोग सम्बन्धी प्रोटोकल अनुसार चिनियाँ पक्षलाई आवश्यक विवरण उपलब्ध गराउन तयार रहेको उनले बताएका छन्।

नेपालको प्रतिबद्धता र चीनको साथ

परराष्ट्रमन्त्री खनालले नेपाल ‘एक चीन नीति’ (One-China Principle) प्रति दृढ रहेको र नेपाली भूमि चीनविरुद्ध कुनै पनि गतिविधिमा प्रयोग हुन नदिने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन्। खनालले भने, “नेपाल र चीनबीचको सम्बन्ध ऐतिहासिक र मजबुत छ। हामी चिनियाँ विकास अनुभवबाट सिक्न चाहन्छौँ र बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (BRI) मा सक्रिय सहभागिता जनाउने छौँ।”

यसका साथै, दुवै पक्षले नेपाललाई भूपरिवेष्टित मुलुकबाट ‘भू-जडित’ (land-linked) मुलुकमा रूपान्तरण गर्न विद्युत् ग्रिड, राजमार्ग, बन्दरगाह र हवाइ सम्पर्क जस्ता क्षेत्रमा सहकार्य गर्ने सहमति गरेका छन्।

मुख्य वार्ताका बुँदाहरू:

• कनेक्टिभिटी: खनालले उत्तरी सीमा जोड्ने चारवटा कोरिडोर र ट्रान्स-हिमालयन रेलवेको विकासको प्रस्ताव राखेका छन्।
• सीमा विवाद: कालापानी-लिपुलेक विवाद नेपाल र भारतबीचको विषय भए पनि चीन-भारतबीचका बारम्बारका सहमतिले यसलाई थप जटिल बनाएकोमा खनालले ध्यानाकर्षण गराए।
• पार्टीगत सम्बन्ध: खनालले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका विदेश विभाग प्रमुख लिउ हाइसिङसँग पनि भेट गरी अन्तर-पार्टी सम्बन्ध विस्तार र द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप सुदृढ पार्ने विषयमा छलफल गरेका छन्।

मन्त्री खनालको भ्रमण र भेटघाटबारे चिनिया पक्षबाट विदेश मन्त्रालय वा दूतावासबाट कुनै वक्तव्य वा नोट पनि जारी भएको छैन ।

चीनले नेपालको राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता, स्वतन्त्रता र भौगोलिक अखण्डताको सधैँ सम्मान गर्ने र नेपालको विकास प्रक्रियामा भरपर्दो साझेदारको रूपमा रहने विदेशमन्त्री वाङले आश्वासन दिएका छन्।